Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı, yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de kanunda belirlenen asgari tutarın üzerinde yatırım yaparak 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı kararıyla istisnai olarak Türk vatandaşlığı kazanmasıdır. Bu yol, sonradan vatandaşlık kazanmanın aksine beş yıllık ikamet şartı aranmaksızın işletilen, hızlı ve aileyi kapsayan bir usuldür.
2026 yılı itibarıyla geçerli asgari yatırım eşikleri kısaca şöyledir: taşınmaz ediniminde 400.000 ABD doları; sabit sermaye, banka mevduatı, devlet borçlanma araçları, yatırım fonu katılma payı ve bireysel emeklilik sistemi (BES) yatırımlarında 500.000 ABD doları; istihdam yolunda ise en az 50 kişilik istihdam. Aşağıda her bir yatırım türü, başvuru süreci ve konuya ilişkin Danıştay içtihadı ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Konuyla ilgili diğer makalelere ''Yabancılar Hukuku'' başlıklı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
İçindekiler
- 1. Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığı Nedir?
- 2. 2026 Yılı Güncel Yatırım Tutarları
- 3. Yasal Çerçeve: TVK m. 12 ve Uygulama Yönetmeliği m. 20
- 4. Başvuru Süreci ve Aranan Belgeler
- 5. Tutar Değişikliklerinde Hakkaniyet İlkesi: Danıştay İçtihadı
- 6. Vatandaşlığın Geri Alınması Riski (TVK m. 40)
- 7. Sonuç ve Değerlendirme
- 8. İlgili Makaleler
1. Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığı Nedir?
Türk hukukunda vatandaşlık, doğumla veya sonradan kazanılabilir. Yatırım yoluyla kazanım, sonradan kazanma hâllerinin "istisnai" alt başlığında düzenlenmiştir. Sonradan vatandaşlık kazanmada beş yıllık kesintisiz ikamet, Türkçe yeterliliği ve geçim şartı gibi kriterler aranırken, istisnai yolda bu şartlar aranmaz; belirleyici olan, yatırımın yapılması ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel halin bulunmamasıdır.
Sürecin hukuki dayanağı çok katmanlıdır. 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesi istisnai kazanımı düzenler; bu madde, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 31/1-j bendine atıf yaparak yatırımcının önce kısa dönem ikamet izni almasını öngörür. Yatırım türleri ve tutarları ise Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 20. maddesinde belirlenir. Tutarlar Cumhurbaşkanı kararıyla güncellendiğinden, başvuru öncesinde yürürlükteki son düzenlemenin doğrulanması önem taşır.
2. 2026 Yılı Güncel Yatırım Tutarları
Yönetmelik'in 20. maddesi, istisnai vatandaşlık için yedi farklı yatırım türü tanımlar. Yatırımcı bu türlerden herhangi birini seçerek başvurabilir. Her bir tür için ayrı bir asgari tutar ve uygunluğu tespit edecek farklı bir kamu kurumu öngörülmüştür. Aşağıdaki tablo, 2026 yılı itibarıyla yürürlükteki tutarları ve tespit mercilerini özetlemektedir.
| Yatırım Türü | Asgari Tutar | Şart / Elde Tutma | Tespit Eden Kurum |
|---|---|---|---|
| Taşınmaz edinimi | 400.000 USD | Tapuya 3 yıl satılmama şerhi | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı |
| Sabit sermaye yatırımı | 500.000 USD | — | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı |
| Banka mevduatı | 500.000 USD | 3 yıl tutma | BDDK |
| Devlet borçlanma araçları | 500.000 USD | 3 yıl tutma | Hazine ve Maliye Bakanlığı |
| Yatırım fonu katılma payı (GYF / GSYF) | 500.000 USD | 3 yıl tutma | Sermaye Piyasası Kurulu |
| İstihdam oluşturma | 50 kişi | — | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı |
| Bireysel emeklilik sistemi (BES) | 500.000 USD | 3 yıl sistemde kalma | Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu |
2.1. Taşınmaz Edinimi (400.000 USD)
En çok tercih edilen yol taşınmaz edinimidir. 13 Mayıs 2022 tarihli ve 5554 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile asgari tutar 250.000 ABD dolarından 400.000 ABD dolarına çıkarılmış olup, bu eşik 13 Haziran 2022 tarihinden itibaren yapılan başvurular bakımından uygulanmaktadır. Taşınmazın değeri Sermaye Piyasası Kurulu lisanslı kuruluşlarca düzenlenecek değerleme raporuyla tespit edilir; tapu kütüğüne üç yıl süreyle satılmama şerhi konulması zorunludur.
📜 YÖNETMELİK METNİ —
‘’En az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarındaki kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı veya kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş, en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarı peşin olarak yatırılan ve tapu siciline üç yıl süreyle devir ve terkini yapılmayacağı taahhüdü şerh edilmek şartıyla noterde düzenlenmiş sözleşme ile taşınmazın satışının vaat edildiği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tespit edilen.’’
— Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20/2-b (yürürlükteki hali)
Düzenlemenin lafzına göre, vatandaşlığa esas alınabilecek taşınmazın kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş olması veya üzerinde yapı bulunan arsa vasfında olması esastır. Üzerinde yapı bulunmayan çıplak arsaların kullanımı sınırlandırılmıştır. Asgari tutar birden fazla taşınmazın toplam değeriyle de sağlanabilir.
2.2. Finansal Yatırım Araçları (500.000 USD)
Taşınmaz dışındaki finansal araçlarda asgari tutar 500.000 ABD dolarıdır ve bu araçların ortak özelliği, yatırımın en az üç yıl elde tutulması veya sistemde kalması şartıdır. Banka mevduatında para, Türkiye'de faaliyet gösteren bir bankada üç yıl çekilmeksizin tutulur ve uygunluk BDDK tarafından tespit edilir. Devlet borçlanma araçlarında üç yıllık tutma şartının sağlandığı Hazine ve Maliye Bakanlığınca; gayrimenkul yatırım fonu (GYF) veya girişim sermayesi yatırım fonu (GSYF) katılma paylarında ise Sermaye Piyasası Kurulunca tespit edilir.
Bireysel emeklilik sistemi (BES) yolunda, asgari 500.000 ABD dolarının üç yıl sistemde kalması koşuluyla yatırılması gerekir; uygunluk Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunca tespit edilir. Sabit sermaye yatırımında ise 500.000 ABD doları tutarındaki yatırımın gerçekleştiği Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belgelenir.
2.3. İstihdam Oluşturma (50 Kişi)
Parasal bir eşik yerine reel istihdama dayanan bu yolda, yatırımcının en az 50 kişilik istihdam oluşturması ve bu durumun Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca tespit edilmesi gerekir. İstihdam yolu, üretim veya hizmet faaliyetiyle Türkiye'de kalıcı ekonomik katkı sağlayan yatırımcılar bakımından öngörülmüştür.
3. Yasal Çerçeve: TVK m. 12 ve Uygulama Yönetmeliği m. 20
İstisnai vatandaşlığın temel normu, 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesidir. Madde, millİ güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmayan belirli yabancı gruplarının Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlık kazanabileceğini düzenler; yatırımcılar bu gruplar arasında (b) bendi kapsamında yer alır.
📜 KANUN METNİ —
‘’Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler. ‘’
— 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 12/1
Yönetmelik'in 20. maddesine 6 Ocak 2022 tarihli düzenlemeyle eklenen fıkra uyarınca, yatırım şartlarının sağlanıp sağlanmadığının tespitinde uygulanacak usul ve esaslar, tespiti yapan kurumca belirlenir. Buna göre her yatırım türünde uygunluk belgesini düzenleyen kurum (BDDK, SPK, ilgili Bakanlıklar vb.), tespit ölçütlerini de belirleme yetkisine sahiptir. Bu mekanizma, başvurunun teknik denetimini ilgili uzmanlık kurumlarına bırakır.
4. Başvuru Süreci ve Aranan Belgeler
Başvuru, yatırımın fiilen gerçekleştirilmesiyle başlar. Taşınmaz ediniminde tapuya üç yıl satılmama şerhinin işlenmesi, finansal araçlarda ise üç yıllık elde tutma taahhüdünün verilmesi kurucu niteliktedir. Ödemelerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kuru üzerinden yapılması ve Döviz Alım Belgesi (DAB) ile belgelenmesi, işlemin geçerliliği bakımından aranan usul şartlarındandır.
İkinci aşamada yatırım türüne göre yetkili kurumdan uygunluk belgesi alınır. Taşınmazda değer tespiti, SPK lisanslı değerleme kuruluşunun raporuyla yapılır; uygulamada piyasa değeri ile raporlanan değer arasındaki farklar idari incelemelerde sorun yaratabildiğinden, değerleme raporunun titizlikle hazırlanması gerekir. Son aşamada başvuru formu, pasaport, medeni hal belgesi, yatırımı gösteren belgeler ve uygunluk belgesiyle birlikte vatandaşlık başvurusu yapılır; İçişleri Bakanlığınca yürütülen güvenlik araştırmasının ardından dosya Cumhurbaşkanlığı kararına sunulur.
5. Tutar Değişikliklerinde Hakkaniyet İlkesi: Danıştay İçtihadı
Taşınmaz edinimine ilişkin asgari tutar zaman içinde değişmiştir. Aşağıdaki tablo bu değişimi özetlemektedir.
| Dönem | Asgari Tutar (Taşınmaz) | Dayanak / Not |
|---|---|---|
| 12.01.2017 – 18.09.2018 | 1.000.000 USD | İlk taşınmaz eşiği |
| 19.09.2018 – 12.06.2022 | 250.000 USD | 106 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile indirim |
| 13.06.2022 – günümüz | 400.000 USD | 5554 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile artış |
Danıştay 10. Dairesi, eşik değerin düşürüldüğü bir geçiş döneminde yapılan başvuruyu incelediği kararda, taşınmazın 1.000.000 dolar eşiğinin geçerli olduğu dönemde satın alındığını, ancak yaklaşık bir ay sonra tutarın 250.000 dolara indirildiğini ve başvuru anında bu düşük eşiğin yürürlükte olduğunu tespit etmiştir. Daire, hakkaniyet gereği başvurunun, satın aldıkları taşınmazın hisselerine düşen değerinin 250.000 dolar koşulunu sağlayıp sağlamadığı yönünden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
"Bununla birlikte, davacıların taşınmazı satın aldıkları 10/08/2018 tarihinde taşınmaz değeri olarak aranan 1.000.000 Amerikan Doları bedelin, söz konusu tarihten yaklaşık 1 ay sonra değiştirilerek 250.000 Amerikan Dolarına düşürüldüğü, ayrıca davacıların Şişli Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü'ne başvurdukları 12/02/2019 tarihinde de Türk vatandaşlığının kazanılmasına esas teşkil edebilmesi için taşınmaz değerinin 250.000 Amerikan Doları olmasının yeterli bulunduğu görüldüğünden; hakkaniyet gereği, davacıların başvurularının, satın aldıkları taşınmazın hisselerine düşen değerinin 250.000 Amerikan Doları koşulunu sağlayıp sağlamadığı yönünden değerlendirilmesi suretiyle sonuçlandırılması gerektiği kanaatine varılmıştır."
— Danıştay 10. Dairesi 30.09.2024 tarihli, 2020/3336 E. ve 2024/3481 K. sayılı İlamı
Karar, yatırımcı lehine bir yorum ilkesi ortaya koyması bakımından önemlidir: eşik değerin başvuru sürecinde düşürülmesi halinde, idarenin başvuruyu eski (yüksek) tutar üzerinden reddetmesi hakkaniyetle bağdaşmaz. Bununla birlikte bu ilke, geçmişteki bir indirim dönemine özgüdür; 2026 yılındaki yeni başvurular için yürürlükteki 400.000 dolar eşiği esas alınır.
6. Vatandaşlığın Geri Alınması Riski (TVK m. 40)
📜 KANUN METNİ —
‘’Türk vatandaşlığının kazanılması veya kaybına ilişkin kararlar, hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer olarak verildiği sonradan anlaşıldığı takdirde geri alınır.’’
Danıştay 10. Dairesi, taşınmaz edinimi yoluyla istisnai vatandaşlık kazanan bir kişinin vatandaşlığının geri alınmasına ilişkin uyuşmazlıkta, 40. maddenin uygulanma sınırlarını ayrıntılı biçimde belirlemiştir. Daire, "hukuki şartların oluşmadığı"ndan söz edilebilmesi için, kişinin vatandaşlığa engel halinin -varlığı sonradan öğrenilse dahi- vatandaşlığa alınma tarihinde veya öncesinde mevcut bir hukuki ve/veya maddi olguya dayanması gerektiğini; vatandaşlık kazanıldıktan sonra ortaya çıkan ve geçmişle bağlantısı bulunmayan yeni olguların ise geri almaya esas alınamayacağını ortaya koymuştur.
"Bu çerçevede, Belçika Krallığı Ankara Büyükelçiliği tarafından Dışişleri Bakanlığına gönderilen ... tarih ve ... sayılı Nota'ya ekli iade talepnamesinde, davacı hakkında "Uyuşturucu Ticareti Amacıyla Organize Suç Örgütü Üyeliği" suçunu işlediği noktasında ortaya konulan; uyuşturucu ticaretine ilişkin yakalanan uyuşturucuların cinsi, miktarı ve yakalandığı yerler, yakalanma zamanları, hangi yöntemler kullanılmak suretiyle bu ticaretin yapıldığı, bu yasa dışı ticaret neticesinde elde edilen gelir, söz konusu ticaret trafiğinin ortaya çıkarılması için izlenen yöntemler (şifreli sohbet mesajlarının deşifresi vb.) suç örgütüne ilişkin yazışmalar, davacının bu örgüt içerisindeki pozisyonu, önemi ve örgüt içindeki lakabı ve benzeri birçok delilin, idarenin takdir yetkisi kapsamında davacının "milli güvenlik ve kamu düzeni yönünden sakıncalı görülmesi" yolundaki değerlendirmesi bakımından yeterli olduğu sonucuna varılmaktadır.’’
— Danıştay 10. Dairesinin 24.12.2024 tarihli, 2023/4836 E. ve 2024/6781 K. sayılı İlamı
Bu karar, yatırım yoluyla kazanılan vatandaşlık statüsünün dokunulmaz olmadığını; statünün sürekliliğinin başvuru anındaki hukuki şartların gerçek anlamda sağlanmış olmasına bağlı bulunduğunu göstermektedir. Öte yandan kararın çizdiği sınır, idarenin geri alma yetkisini zaman bakımından sınırlandırması yönüyle de hukuki güvenliğe hizmet etmektedir.
7. Sonuç ve Değerlendirme
Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı rejimi, 2026 yılı itibarıyla yüksek tutarlı yatırım modeline dayanmaktadır. Taşınmaz ediniminde 400.000 dolar, finansal araçlarda ise 500.000 dolar eşikleri, sistemin nitelikli yatırımı önceleyen yapısını yansıtır. Sürecin yalnızca yatırımın yapılmasıyla tamamlanmadığı; üç yıllık elde tutma şartının takibi, döviz alım belgesinin eksiksizliği, değerleme raporunun doğruluğu ve ilgili kurumların denetim aşamalarının dikkatle yürütülmesi gerektiği görülmektedir.
Danıştay içtihadı iki yönlü bir çerçeve sunar: bir yandan eşik değer değişikliklerinde başvuran lehine hakkaniyet ilkesi gözetilirken, diğer yandan vatandaşlık statüsünün başvuru anındaki hukuki şartlara bağlı olarak geri alınabileceği teyit edilir. Tutarların Cumhurbaşkanı kararıyla güncellenebilmesi nedeniyle, her başvuruda yürürlükteki son düzenlemenin ve idari uygulama talimatlarının doğrulanması yerinde olur. Konunun usul ve esasa ilişkin teknik yoğunluğu dikkate alındığında, sürecin bir hukuk profesyoneliyle değerlendirilmesi hak kayıplarının önlenmesine katkı sağlar.
