Ticaret ve şirketler hukuku, ticari işletmeyi, ticaret şirketlerinin yapısını ve ortaklar ile yöneticiler arasındaki ilişkileri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde düzenleyen alandır. Süreler burada çoğunlukla kısa ve hak düşürücüdür: genel kurul kararının iptali 3 ay, faturaya itiraz 8 gün, haksız rekabet talepleri öğrenmeden itibaren 1 yıl ve her halde 3 yıl içinde ileri sürülür. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat davalarında ise arabuluculuk dava şartıdır. Bu sayfadaki rehberler; şirket kuruluş ve tür seçimini, genel kurul ile yönetim organı uyuşmazlıklarını, ortaklıktan çıkma ve çıkarılmayı, haksız rekabeti ve kambiyo senedi ilişkilerini güncel yargı kararlarıyla ele alır.
Görevli mahkeme: ticari davalar, dava değerine bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesinde görülür; ortaklık ilişkisinden ve yönetici sorumluluğundan doğan davalarda basit yargılama usulü uygulanır. Arabuluculuk: konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ile bunlara bağlı itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları dava şartı arabuluculuğa tabidir. İspat rejimi: ticari defterler sahibi lehine ve aleyhine delil oluşturur; süresinde itiraz edilmeyen fatura içeriği kabul edilmiş sayılır. Bu üç unsur, dosyanın süresi, mercii ve delil planını birlikte belirler.
| Dava veya işlem | Süre | Dayanak | Mercii |
|---|---|---|---|
| Genel kurul kararının iptali | Karar tarihinden itibaren 3 ay | TTK m. 445 | Asliye ticaret mahkemesi |
| Genel kurul kararının butlanının tespiti | Süreye tabi değil | TTK m. 447 | Asliye ticaret mahkemesi |
| Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu | Öğrenmeden 2 yıl, her halde 5 yıl | TTK m. 560 | Asliye ticaret mahkemesi |
| Haksız rekabetten doğan talepler | Öğrenmeden 1 yıl, her halde 3 yıl | TTK m. 60 | Asliye ticaret mahkemesi |
| Faturaya itiraz | 8 gün | TTK m. 21 | Faturayı düzenleyene bildirim |
| Ticari satımda ayıp ihbarı | Açık ayıpta 2 gün; muayeneyle anlaşılamayan ayıpta 8 gün | TTK m. 23 | Satıcıya bildirim |
| Ticaret siciline tescil bildirimi | 15 gün | TTK m. 30 | Ticaret sicili müdürlüğü |
| Ticari alacak ve tazminat davaları | Dava şartı arabuluculuk; ticari işlerde genel zamanaşımı 10 yıl | TTK m. 5/A | Arabuluculuk bürosu |
Genel kurul kararları: kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlara karşı üç ay içinde iptal davası açılır. Toplantıda hazır bulunan pay sahibi için muhalefetin tutanağa geçirilmesi aranır; çağrı ve gündem usulüne aykırılık gibi hallerde toplantıya katılmayan pay sahibi de dava açabilir. Emredici hükümlere aykırılıkta ise süre işlemez, butlanın tespiti her zaman istenebilir.
Yönetim organının sorumluluğu: yönetim kurulu üyeleri ve müdürler, özen ve bağlılık yükümlülüğüne aykırı davranışlarıyla verdikleri zarardan kusurları oranında sorumludur. İbra kararı, kapsamı dışında kalan işlemler ile bilgi verilmeyen hususlar bakımından koruma sağlamaz.
Ortaklıktan çıkma ve çıkarılma: limited şirkette şirket sözleşmesinde sebep öngörülmüşse genel kurul kararıyla, haklı sebep halinde ise yalnızca şirketin açacağı dava sonucunda mahkeme kararıyla çıkarma mümkündür. Ayrılan ortağın payının karşılığı olan ayrılma akçesi ayrı bir alacak hakkı doğurur.
Şirketin feshi ve tasfiye: haklı sebeplerin varlığında azınlık pay sahipleri şirketin feshini isteyebilir; mahkeme fesih yerine payın gerçek değerinin ödenmesi veya kabul edilebilir başka bir çözüme hükmedebilir. Ortaklar arası kilitlenme hallerinde bu yol, tasfiyeye gitmeden çözüm sağlar.
Ticari alacaklar ve haksız rekabet: alacak talepleri için dava şartı arabuluculuk aşaması tamamlanmadan açılan davalar usulden reddedilir. Ticaret unvanına tecavüz, personel ayartma ve yanıltıcı beyanlar gibi fiillerde ise tespit, önleme ve tazminat talepleri bir yıllık süre içinde ileri sürülmelidir.
Genel kurul kararının iptali davası hangi sürede açılır?
Karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde açılır. Bu süre hak düşürücüdür ve esas sözleşmeyle değiştirilemez; mahkeme süreyi resen gözetir. Butlan veya yokluk iddiaları süreye tabi değildir.
Ticari davalarda arabuluculuk zorunlu mudur?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ile bunlara ilişkin itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında zorunludur. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir; ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talepleri bu şarttan bağımsızdır.
Faturaya kaç gün içinde itiraz edilmelidir?
Faturayı alan taraf, içeriğine sekiz gün içinde itiraz etmezse fatura içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu karine faturanın içeriğine ilişkindir; sözleşme ilişkisinin varlığını tek başına ispatlamaz ve aksi delillerle çürütülebilir.
Yönetim kurulu üyeleri hangi sürede sorumlu tutulabilir?
Sorumluluk davası, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde zararı doğuran fiilin meydana geldiği günden itibaren beş yıl içinde açılır. Fiil suç oluşturuyor ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı öngörülüyorsa o süre uygulanır.
Limited şirkette bir ortak nasıl çıkarılabilir?
Şirket sözleşmesinde çıkarma sebebi öngörülmüşse nitelikli nisapla alınan genel kurul kararıyla çıkarma yapılabilir. Haklı sebebe dayanan çıkarma ise yalnızca şirketin açacağı dava üzerine mahkeme kararıyla mümkündür; bu hak ortaklardan birine değil şirkete aittir.
Mevzuat metinleri için mevzuat.gov.tr · İçerik: Av. Muhammet Çoban (İstanbul Barosu, Sicil No: 77466) · Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya ilişkin değerlendirme yerine geçmez.
