...

Muhammet Çoban Hukuk & Danışmanlık

Gayrimenkul Hukuku

Gayrimenkul hukuku; ev, arsa, arazi gibi taşınmaz mallar üzerindeki mülkiyet haklarını inceleyen hukuk dalıdır. Bu alan yalnızca şahıslar arasındaki mülkiyet anlaşmazlıklarını (Özel Hukuk) değil; aynı zamanda devletin veya belediyelerin taşınmazlara müdahalesini (İdare ve İmar Hukuku) de kapsar. Bu sayfada; tapu iptal ve tescil davalarından ortaklığın giderilmesine (izale-i şüyu), hukuka aykırı imar planı değişikliklerinden kamulaştırma bedelinin tespitine kadar mülkiyet hakkınızı koruyacak hukuki rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.

Taşınmaz mallar; barınma, tarımsal üretim, sanayi üretimi ve insan yaşamının diğer alanlarında temel teşkil eden varlıklardır. Bu yönüyle yaşamlarımızın temelinde yer almakla birlikte, yatırım aracı olarak da kullanılmaktadır. Gayrimenkul davalarında haklı olmak tek başına yetmez; tapu siciline güven ilkesi, hak düşürücü süreler, imar planı askı süreleri ve bilirkişi raporlarına itiraz gibi süreçler dikkatle değerlendirilmelidir.

1. Özel Hukuk Yönünden Gayrimenkul Uyuşmazlıkları

Şahıslar veya şirketler arasındaki mülkiyet uyuşmazlıkları doğrudan Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Türk Borçlar Kanunu (TBK) hükümlerine tabidir. Asliye Hukuk ve Sulh Hukuk Mahkemelerinde görülen temel uyuşmazlıklar şunlardır:

Tapu İptal ve Tescil Davaları: Yolsuz (hukuka aykırı) tescil, ehliyetsizlik, vekalet görevinin kötüye kullanılması veya mirastan mal kaçırma (muris muvazaası) sebepleriyle hatalı tapu kayıtlarının düzeltilmesi davalarıdır.

Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu): Miras kalan veya ortak alınan ve fiilen paylaşılamayan taşınmazların mahkeme yoluyla (açık artırma ile) satılarak bedelinin paydaşlara dağıtılmasını sağlayan yasal süreçtir.

Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmeleri: Müteahhit ile arsa sahibi arasındaki sözleşmelerin hazırlanması, inşaatın eksik/ayıplı teslimi veya süresinde bitirilmemesi nedeniyle sözleşmenin feshi ve tazminat davaları.

2. İdare ve İmar Hukuku Yönünden Gayrimenkul Uyuşmazlıkları

Mülkiyet hakkı mutlak değildir; devlet kamu yararı amacıyla taşınmazınıza müdahale edebilir. Ancak bu müdahale yasalarla sınırlandırılmıştır:

Kamulaştırma (İstimlak) Davaları: Devletin yol, okul, hastane yapmak için özel mülkiyetteki taşınmaza el koyması sürecidir. Burada en önemli hukuki adım, idarenin teklif ettiği düşük bedele karşı açılacak "Kamulaştırma Bedelinin Tespiti ve Tescil" davaları ile taşınmazın gerçek piyasa değerinin alınmasıdır.

İmar Planı Değişiklikleri ve İptal Davaları: Belediyelerin yaptığı 1/1000 veya 1/5000 ölçekli imar planı revizyonlarıyla arsanızın yeşil alana, yola veya parka ayrılması (Kamulaştırmasız El Atma) durumunda, İdare Mahkemelerinde açılacak iptal ve tazminat davalarıdır.

Kentsel Dönüşüm Hukuku: Riskli yapı tespiti, yıkım kararlarına itiraz, arsa payı karşılığı yeni sözleşmelerin imzalanması ve idari para cezalarının iptali süreçlerini kapsar.

Gayrimenkul davaları, ''dilekçe yazıp bekleyelim'' mantığını affetmeyen dikkat gerektiren süreçlerdir. Hatalı açılan tapu iptal davaları, ihale aşamasında kaçırılan kıymet takdiri itirazları veya imar planlarındaki 30 günlük askı ve 60 günlük dava sürelerinin ihmali hak kayıplarına sebebiyet verebilmektedir. Sürecin başından itibaren bütün olarak detaylı olarak incelenmesi gerekir.

Ocak 8, 2026
Kamulaştırma hukukunda kamu yararı ve bedel tespiti sürecini temsil eden hâkim tokmağı ve terazi

Kamulaştırma Nedir? Usulü, İptal Davası, Bedel Tespiti ve Geri Alma Hakkı

Kamulaştırma; devlet veya kamu tüzel kişilerinin, kamu yararı sebebiyle arazinizin bedelini peşin ödeyerek mülk edinmesidir. İdare, taşınmazı uzlaşarak satın almayı teklif etmesiyle başlar. Anlaşma sağlanamaması durumunda, idare tarafından Kamulaştırma Bedelinin Tespiti ve Tesicili Davası açılarak arazinizin bedeli güncel piyasa rayicine göre tespit edilmektedir. Bedelin ödenmesiyle taşınmaz, idare adına tescil edilir.
Ocak 5, 2026
Bir yol üst geçidi inşaatının havadan görünümü. İki büyük vinç, mevcut bir tren yolunun ve tarım arazilerinin üzerinden geçen köprüye beton kirişler yerleştiriyor. Kırmızı toprak zemin ve iş makineleri görülüyor. Görsel, bir yol projesi kapsamında özel mülkiyete fiilen el atıldığı, kamulaştırmasız el atma davası senaryosunu canlandırmaktadır.

Kamulaştırmasız El Atma Nedir?

Kamulaştırmasız el atma, idarenin bedel ödemeden tapulu arazinize fiilen girmesi (yol, altyapı yapması) veya imar planıyla arazinizi kısıtlamasıdır (hukuki el atma). Bu durumda idare veya malik tarafından ''Bedel Tespiti Davası'' açılarak bedelin ödenmesi ve tescil gereçekleştirilebileceği gibi malik tarafından, Müdahalenin Men'i Davası ve Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Davası açılabilmektedir.
Aralık 17, 2025
Ofis ortamında, dizüstü bilgisayarın yanında yer alan klasik adalet terazisi; mülkiyet hakkının korunması, ecrimisil davası ve haksız işgal tazminatı konularını ele alan hukuki içeriği sembolik olarak temsil eden kapak fotoğrafı.

Ecrimisil Davası: Haksız İşgal Tazminatı

Ecrimisil, bir malı sahibinin rızası veya geçerli bir sözleşme olmaksızın kullanan (haksız işgal eden) kötü niyetli kişilerden talep edilen "haksız işgal tazminatıdır". Kira alacağından farklı olarak haksız fiile dayanır. Ecrimisil davaları Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır ve dava tarihinden geriye dönük en fazla 5 yıllık işgal dönemi için tazminat talep edilebilir.
Aralık 15, 2025
Haksız işgal ve elatmanın önlenmesi davasını simgeleyen havadan çekilmiş tarla ve arazi sınırları görünümü

Elatmanın Önlenmesi Davası: Müdahalenin Men’i Davası

Elatmanın önlenmesi (müdahalenin men'i) davası, bir kişinin mülkiyetinde olan taşınmaza üçüncü kişilerce sözleşmesiz ve izinsiz şekilde yapılan haksız müdahalelerin (işgal, taşkın yapı, sınır ihlali vb.) mahkeme kararıyla engellenmesi talepli davadır. 4721 sayılı TMK m. 683' ün dayanak teşkil ettiği davada; malik, haksız işgalin sona erdirilmesini ve 5 yıllık ecrimisil (haksız işgal tazminatı) de talep edebilir.
Ekim 2, 2025
Parselli taşınmaz arazinin havadan görünümü; ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davasında paydaşlığın tasfiyesini temsil eden görsel.

Ortaklığın Giderilmesi Davası (İzale-i Şuyu Davası)

Ortaklığın giderilmesi (İzale-i Şuyu) davası, birden fazla kişinin paylı veya elbirliğiyle (miras yoluyla vb.) sahip olduğu taşınır veya taşınmaz mallardaki ortaklığın mahkeme kararıyla sona erdirilmesidir. Arabuluculuk süreci sonrasında, dava taşınmazın bulunduğu yerdeki Sulh Hukuk Mahkemesinde açılır. Dava sonucunda mal ya fiziksel olarak paydaşlara bölünür (aynen taksim) ya da satış memurluğu aracılığıyla açık artırmayla satılarak elde edilen bedel paylar oranında paylaştırılır.