Aile hukuku, evlenme, boşanma, velayet, nafaka, soybağı ve mal rejimi ilişkilerini 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu çerçevesinde düzenleyen alandır. Boşanma yalnızca kanunda sayılan sebeplere dayanabilir; özel sebeplerin bir kısmı öğrenmeden itibaren altı ay, her halde beş yıllık hak düşürücü süreye tabidir. Bu sayfadaki rehberler; anlaşmalı ve çekişmeli boşanma süreçlerini, velayet ile kişisel ilişki düzenlemesini, nafaka türlerini ve edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesini güncel yargı kararlarıyla ele alır.
Sebep: dayanılan hüküm, ispat yükünü ve süreyi belirler; genel sebeple özel sebep aynı delil düzenine tabi değildir. Kusur: tazminat ve yoksulluk nafakası talepleri kusur dengesine bağlıdır; daha ağır kusurlu eş yoksulluk nafakası isteyemez. Delil: hukuka aykırı yolla elde edilen kayıtlar değerlendirmede dikkate alınmaz. Ortak çocuk varsa tüm taleplerde çocuğun üstün yararı önceliklidir. Görevli mahkeme aile mahkemesi, yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
| Dava veya talep | Süre | Dayanak | Mercii |
|---|---|---|---|
| Zina sebebiyle boşanma | Öğrenmeden itibaren 6 ay, her halde 5 yıl | TMK m. 161 | Aile mahkemesi |
| Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | Öğrenmeden itibaren 6 ay, her halde 5 yıl | TMK m. 162 | Aile mahkemesi |
| Terk sebebiyle boşanma | Ayrılığın dördüncü ayında ihtar, dönülmezse 2 ay sonra dava | TMK m. 164 | Aile mahkemesi |
| Anlaşmalı boşanma | Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması | TMK m. 166/3 | Aile mahkemesi |
| Fiili ayrılık sebebiyle boşanma | Ret kararının kesinleşmesinden itibaren 3 yıl | TMK m. 166/4 | Aile mahkemesi |
| Boşanmadan doğan tazminat ve nafaka talepleri | Hükmün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl | TMK m. 178 | Aile mahkemesi |
| Mal rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağı | Hükmün kesinleşmesinden itibaren 10 yıl | TMK m. 202 vd. | Aile mahkemesi |
Boşanma davaları: tarafların boşanmanın mali sonuçlarında uzlaştığı anlaşmalı boşanma ile zina, terk, suç işleme veya evlilik birliğinin temelinden sarsılması gibi sebeplere dayanan çekişmeli süreç, ispat rejimi ve dava süresi bakımından ayrışır.
Velayet ve kişisel ilişki: velayet düzenlemesi çocuğun üstün yararı ölçütüne göre yapılır; idrak çağındaki çocuğun görüşü alınır. Şartların değişmesi halinde velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi istenebilir.
Nafaka talepleri: yargılama boyunca tedbir nafakası, kusuru daha ağır olmayan ve yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası, çocuğun bakım ve eğitim giderleri için iştirak nafakası söz konusu olur. Değişen koşullar artırım veya kaldırma davasına dayanak oluşturur.
Mal rejimi ve aile konutu: 1 Ocak 2002 sonrasında kurulan evliliklerde kanuni rejim edinilmiş mallara katılmadır; tasfiye, boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenerek ayrı davada görülür. Eşin tek başına tasarrufunu sınırlayan aile konutu şerhi ise tapu kaydına işlenerek koruma sağlar.
Anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir?
Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya açılan davanın diğer eşçe kabul edilmesi gerekir. Hakim tarafları bizzat dinler ve iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirir; mali sonuçlar ile çocuklara ilişkin düzenlemeyi uygun bulmadığı takdirde protokolde değişiklik isteyebilir.
Zina sebebiyle boşanma davası hangi sürede açılır?
Dava hakkı, eylemin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her halde eylemin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Affeden eşin dava hakkı ortadan kalkar; bu durumda talep genel sebebe dayandırılarak değerlendirilir.
Boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır?
Kanuni rejim olan edinilmiş mallara katılmada, evlilik içinde emekle elde edilen değerler tasfiyeye girer; miras ve bağış yoluyla edinilenler ile kişisel kullanım eşyaları kişisel mal sayılır. Tasfiye boşanma davasıyla birlikte karara bağlanmaz, ayrı dava olarak görülür ve boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenir.
Yoksulluk nafakası hangi şartlarda bağlanır?
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve kusuru diğerinden daha ağır olmayan eş lehine, mali gücü oranında süresiz olarak hükmedilebilir. Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya fiilen evliymiş gibi yaşaması halinde kaldırılması istenebilir.
Mevzuat metinleri için mevzuat.gov.tr · İçerik: Av. Muhammet Çoban (İstanbul Barosu, Sicil No: 77466) · Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya ilişkin değerlendirme yerine geçmez.
