İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki ilişkiyi 4857 sayılı İş Kanunu ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu çerçevesinde düzenleyen alandır. Sürelerin tamamı fesih anında işlemeye başlar: işe iade talebiyle arabulucuya başvuru 1 ay, anlaşmama halinde dava 2 hafta, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık sebebiyle derhal fesih hakkı ise öğrenmeden itibaren 6 iş günü içinde kullanılır. İşçilik alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Bu sayfadaki rehberler; haklı ve geçerli fesih ayrımını, kıdem ve ihbar tazminatı hesabını, iş güvencesi hükümlerini ve dava şartı arabuluculuğu güncel yargı kararlarıyla ele alır.
Haklı fesih: sağlık, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık veya zorlayıcı sebeplere dayanır; derhal sonuç doğurur ve ahlak kuralları ihlalinde işçi kıdem ile ihbar tazminatı haklarını yitirir. Geçerli fesih: yetersizlik, davranış veya işletme gereklerine dayanır; bildirim sürelerine uyulmasını gerektirir, kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz. Geçersiz fesih: iş güvencesi kapsamındaki işçi bakımından işe iade sonucunu doğurur. Fesih bildiriminin yazılı yapılması, sebebin açık ve kesin gösterilmesi ile savunma alınması usul şartlarıdır; bu eksiklikler tek başına feshi geçersiz kılabilir.
| İşlem | Süre | Dayanak | Mercii |
|---|---|---|---|
| Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılıkta derhal fesih | 6 iş günü, her halde 1 yıl | İş K. m. 26 | İşçi veya işveren |
| İşe iade için arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminin tebliğinden 1 ay | İş K. m. 20, 7036 s. K. m. 3 | Arabuluculuk bürosu |
| İşe iade davası | Son tutanağın düzenlenmesinden 2 hafta | 7036 sayılı Kanun m. 3 | İş mahkemesi |
| Kesinleşen işe iade kararı sonrası başvuru | 10 iş günü | İş K. m. 21 | İşverene bildirim |
| İşverenin işe başlatma süresi | Başvurudan itibaren 1 ay | İş K. m. 21 | İşveren |
| Kıdem, ihbar ve yıllık izin ücreti alacakları | Fesihten itibaren 5 yıl | İş K. ek m. 3 | İş mahkemesi |
| İşçilik alacakları için arabuluculuk | Dava şartı; iş kazası tazminatları hariç | 7036 sayılı Kanun m. 3 | Arabuluculuk bürosu |
| İş kazasının kuruma bildirimi | Kazadan sonraki 3 iş günü | 5510 sayılı Kanun m. 13 | Sosyal Güvenlik Kurumu |
Fesih sebebinin denetimi: işverenin haklı nedenle fesih hakkı sınırlı sebeplere dayanır ve altı iş günlük hak düşürücü süreye tabidir. Sürenin geçirilmesi, haklı feshi geçerli feshe dönüştürerek kıdem tazminatı yükümlülüğü doğurur.
Kıdem tazminatı: en az bir yıllık kıdem ve kanunda sayılan fesih hallerinden birinin varlığı gerekir. Hesaplama giydirilmiş brüt ücret üzerinden yapılır ve her yıl için ödenecek tutar, altı ayda bir güncellenen kıdem tazminatı tavanı ile sınırlıdır.
İhbar tazminatı: bildirim sürelerine uyulmaksızın yapılan fesihlerde doğar ve kıdeme göre iki ile sekiz hafta arasında değişir. İhbar tazminatında karşılıklılık ilkesi gereği, feshi haklı sebebe dayansa dahi fesheden taraf bu tazminatı talep edemez.
İş güvencesi: otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi bulunan belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi, geçersiz feshe karşı işe iade isteyebilir. İşveren kararı uygulamazsa iş güvencesi tazminatı ile boşta geçen süre ücreti gündeme gelir.
Ücret ve çalışma süreleri: fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram çalışmalarına ilişkin talepler ispat kuralları bakımından ayrı bir düzene tabidir; imzalı ücret bordroları ve işyeri kayıtları aksi ispatlanabilen delil değeri taşır.
İşe iade davası hangi sürede açılır?
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması zorunludur. Taraflar anlaşamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır; her iki süre de hak düşürücüdür.
İşçilik alacaklarında zamanaşımı kaç yıldır?
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve yıllık izin ücreti alacakları fesihten itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. Ücret, fazla çalışma ve tatil ücreti alacaklarında da beş yıllık süre uygulanır.
İş davalarında arabuluculuk zorunlu mudur?
İşe iade talepleri ile işçi ve işveren alacaklarına ilişkin davalarda arabuluculuk dava şartıdır; başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara ilişkin rücu talepleri bu kapsamın dışındadır.
Feshi yapan taraf ihbar tazminatı isteyebilir mi?
İsteyemez. İhbar tazminatı, sözleşmeyi fesheden tarafın karşı tarafa ödediği bir tazminat olduğundan, fesih haklı bir sebebe dayansa dahi fesheden taraf bu alacağa hak kazanamaz.
İşe iade kararı sonrasında işçi ne yapmalıdır?
Kararın kesinleşmesinin tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurulmalıdır. İşveren bir ay içinde işe başlatmazsa en az dört en çok sekiz aylık ücret tutarında iş güvencesi tazminatı ile en fazla dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ödenir.
Mevzuat metinleri için mevzuat.gov.tr · İçerik: Av. Muhammet Çoban (İstanbul Barosu, Sicil No: 77466) · Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya ilişkin değerlendirme yerine geçmez.
