HAGB kararı sicilden nasıl silinir? Denetim süresi ihlalsiz dolsa dahi kayıtlar kendiliğinden silinmez. Öncelikle mahkemeye başvurularak davanın düşmesine dair ek karar ve kesinleşme şerhi alınmalıdır. Ardından bu evraklar ve tali karar fişi ile Adli Sicil Genel Müdürlüğü’ne müracaat edilmelidir. Bu işlemler, özel sicildeki kaydın tamamen temizlenmesini ve güvenlik soruşturması risklerin azalmasına sağlar.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması HAGB kararı sicilden nasıl silinir?, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde düzenlenmiştir. Sanık hakkında verilen mahkumiyet hükmünün, belirli şartların gerçekleşmesi ile hukuki sonuç doğuracağına ilişkin düzenlemedir. Buna göre HAGB kararı, hakkında 2 yıl veya daha az süreli ceza verilenler veya adli para cezası kararı verilmiş olanlar hakkında hükmedilebilmektedir. Bu kişiler hakkında hükmedilen HAGB kararının kesinleşmesini takiben, 5 yıl süre ile kasıtlı bir suçtan mahkum olunmaması durumunda verilen HAGB kararı düşmektedir. HAGB kararı, her ne kadar sabıka (adli sicil ve arşiv) kaydına işlenmiyor olsa da özel bir sicile işlenmektedir. Uygulamada en çok merak edilen konuların başında ise bu kararın e-Devlet veya adli sicil (sabıka) kaydında görünüp görünmediği ve sicilden nasıl silineceği gelmektedir.
Ceza Hukuk ile ilgili diğer incelemelerimizin yer aldığı, ''Ceza Hukuku'' başlıklı sayfamızdan diğer makalelerimize ulaşabilirsiniz.
İçindekiler
- 1. Hangi Durumlarda HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) Kararı Verilir?
- 2. HAGB Adli Sicil Kaydında Görünür mü?
- 3. HAGB 5 Yıllık Denetim Süresi İçinde Yeni Suç İşlenirse Ne Olur?
- 4. 5 Yıllık Süre Denetim Süresi Dolduğunda HAGB Kararı Nasıl Düşürülür ve Sicilden Silinir?
- 5. Sonuç
- 6. Faydalı Linkler
1. Hangi Durumlarda HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) Kararı Verilir?
HAGB için cezanın 2 yıl veya daha az olması, sanığın kasıtlı suçtan sabıkasının bulunmaması ve zararın giderilmesi şarttır. Mahkemede yeniden suç işlemeyeceği kanaati oluşmalı ve sanık bu karara açıkça rıza göstermelidir. Şartlar kümülatif olup, birinin eksikliği halinde hüküm açıklanır. Bu süreçte zararın giderilmesi, kararın verilmesindeki en somut şartlardandır.
Sanık hakkında HAGB kararı verilebilmesi için 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 231. maddesi uyarınca, objektif ve subjektif şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu şartların sağlanmaması durumunda HAGB kararı verilememektedir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, mahkeme tarafından sanık aleyhinde hükmedilen hapis cezasının süresidir. Örneğin; Dolandırıcılık Suçunun basit halinin alt sınırı olan 1 yıldan ceza alan kişi lehine HAGB Kararı hükmedilebilecekken, üst sınırı olan 5 yıl ve altında süreden ceza alınması durumunda HAGB Kararı hükmedilemeyecektir.
1.1. Ceza Sınırı
Yargılama sonucunda sanık hakkında verilecek olan cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis cezası olması gerekmektedir. Sanık aleyhinde adli para cezasına hükmedilmiş olması durumunda da HAGB kararı verilebilmektedir. Hakimin HAGB değerlendirmesi yapabilmesi için bu ön şartın gerçekleşmesi zorunludur.
1.2. Sabıka (Adli Sicil Sabıka Kaydı Durumu)
Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış bulunması şarttır. Adli sicil kaydı, mahkumiyet kararı alınan dosyalardan henüz infazı tamamlanmayan cezaları belirtmektedir. Hükmün infaz edilmesi durumunda, sabıkanın adli sicil kaydından silinebileceği anlamına gelmektedir. Aynı zamanda hükmün infaz edilmesi durumunda, adli sicil kaydından düşürülmüş olan sabıka kaydı, Adli Sicil Arşiv Kaydına işlenmektedir. Bu sebeple, hükmü infaz edilmiş olan kayıtlar ve arşiv kaydında bulunan kayıtlar önce işlenen suç ile sonradan işlenen suç arasında tekerrür ilişkisi bulunmuyor olması durumunda engel teşkil etmemektedir.
1.3. Zararın Giderilmesi
Sanık tarafından işlenen suç nedeniyle mağdur ve kamu nezdinde meydana gelmiş olan zararların giderilmiş olması gerekmektedir. Zararın giderilmesi şartı; aynen iade, eski hale getirme veya tazmin yollarıyla tamamen giderilmiş olması yollarıyla sağlanmalıdır.
1.4. Mahkemenin Kanaati
Mahkeme nezdinde görülen yargılamada ve sanığın mevcut durumu göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği olumlu kanaatine varılması gerekmektedir. Bu kapsamda sanığın pişmanlık durumu, suç işleme sonrasındaki hali ve deliller dikkate alınarak değerlendirme yapılmaktadır.
1.5. Sanığın Rızası
Sanık hakkında HAGB kararı verilmesi şartlarından biri de sanığın itiraz etmemiş olması gerekmektedir. İtiraz etmemesi durumunda diğer şartların sağlanması durumunda hakim tarafından HAGB kararı verilebilecektir.
1.6. İkinci Kez HAGB Yasağı
Sanık tarafından HAGB denetim süresi içerisinde kasıtlı bir suç işlemesi nedeniyle ikinci HAGB kararı verilemez.
2. HAGB Adli Sicil Kaydında Görünür mü?
HAGB kararları e-Devlet adli sicil kaydında görünmez; ancak Adli Sicil Kanunu uyarınca özel bir sicilde tutulur. Bu kayıtlar genel sorgulamalara kapalı olsa da, güvenlik soruşturmaları ve memuriyet atamaları sırasında ilgili kurumlarca görülebilir. Hak kaybını önlemek için denetim süresi sonunda mahkemeden düşme kararı alınarak bu özel kaydın silinmesi süreci işletilmelidir.
HAGB kararı verildikten sonra sanığın adli sicil (sabıka) ve arşiv kaydında herhangi bir şekilde kayıt görünmez. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231/13 maddesinde ve 5252 sayılı Adli Sicil Kanunu 6. maddesinde de belirtildiği üzere, özel bir sicilde kaydedilmektedir.
HAGB kayıtlarına erişim, kanunda sınırlı olarak sayılan hallerde mümkündür. HAGB Memuriyete engel mi? Güvenlik soruşturması ve diğer hallerde de görüntülenebilme durumu bulunmaktadır. Bu sebeple, denetim süresinin tamamlanması durumunda mahkemeye başvuru yapılarak ceza dava dosyasının düşürülmesi ve bunun akabinde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne başvuru yapmak önem arz etmektedir.
3. HAGB 5 Yıllık Denetim Süresi İçinde Yeni Suç İşlenirse Ne Olur?
HAGB sonrası başlayan 5 yıllık denetim süresinde (çocuklarda 3 yıl) kasten yeni suç işlenmesi veya kurallara uyulmaması halinde HAGB ihlal edilir. Mahkeme, açıklamayı geri bıraktığı mahkumiyet hükmünü açıklar ve cezanın infazına geçilir. Bu aşamada karar kesinleşerek doğrudan adli sicil (sabıka) kaydına işlenir Böylece sanığa tanınmış olan sabıkasızlık durumu son bulur.
HAGB kararı verildikten sonra sanık belirli bir denetim süresine tabi tutulur. Bu süre yetişkinler için kararın kesinleşmesi tarihi itibariyle 5 yıl, çocuklar için ise 3 yıl olarak kararlaştırılmıştır.
Sanığın denetim süresi içerisinde kasten yeni bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranması durumunda HAGB ihlal edilmiş olmaktadır. İhlalin meydana gelmesi ile birlikte mahkeme, açıklanmasının geriye bırakıldığı kararı açıklar ve adli sicil (sabıka) kaydına işlenir. Aynı zamanda açıklanan hükmün infaz işlemleri de gerçekleştirilmek suretiyle dosya kapatılır.
4. 5 Yıllık Süre Denetim Süresi Dolduğunda HAGB Kararı Nasıl Düşürülür ve Sicilden Silinir?
HAGB 5 yıllık denetim süresi ihlalsiz dolsa dahi kayıtlar otomatik silinmez. Öncelikle mahkemeye başvurularak davanın düşmesine dair ek karar ve kesinleşme şerhi alınmalıdır. Ardından bu evraklar ve tali karar fişi ile Adli Sicil Genel Müdürlüğü’ne müracaat edilmelidir. Bu teknik takip, özel sicildeki kaydın tamamen temizlenmesini ve güvenlik soruşturması risklerinin bertaraf edilmesini sağlar.
HAGB kararının kesinleşme tarihinden 5 yıl sürenin herhangi bir ihlal meydana gelmeksizin geçmesi ile kararın düşürülmesi gündeme gelmektedir. Bu durumda sanık tarafından mahkemeye yapılacak başvuru üzerine, mahkeme tarafından duruşma açılarak dosyanın düşürülmesine karar verilir. Verilen düşüm kararına karşı kanun yoluna başvurulmaması ve kararın kesinleşmesi ile birlikte Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne başvuru yapılabilmektedir.
4.1. Sürenin Dolması
Suçun işlendiği tarihte yetişkin olanlar bakımından 5 yıllık sürenin herhangi bir ihlal meydana gelmeksizin ve kasten herhangi bir suç işlememek kaydıyla bu şart sağlanmış bulunmaktadır. Suçun işlendiği tarihte çocuk olanlar için denetim süresi 3 yıl olarak uygulanmaktadır. Kesinleşme tarihleri itibariyle bu sürelerin dolması ile HAGB dosyası hakkında düşüm kararı verilmemiş olsa dahi, düşüm ve sicilden silinmişçesine hukuki sonuç doğuracaktır.
4.2. Düşme Kararı
Sanık adına HAGB kararı veren mahkemeye yapılan başvuru üzerine, mahkeme tarafından duruşma açılarak şartların yerine getirilmesine ilişkin inceleme yapılır. Hakim tarafından yapılan incelemede herhangi bir ihlal durumunun meydana gelmediği anlaşılırsa dosyanın düşürülmesine karar verilmektedir.
4.3. Sicilden Silinme Süreci
HAGB kararını veren mahkeme tarafından verilen kararın tebliğ işlemleri gerçekleştirilerek süresi içerisinde herhangi bir itiraz gelmemesi üzerine, dosyanın düşürülmesi kararı kesinleşir. Düşüm kararının kesinleşmesiyle Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’nden talepte bulunarak sicilden silinme işlemleri de gerçekleştirilmiş olur.
4.4. HAGB'nin Özel Sicilden Silinmesi İçin Hangi Evraklar Gereklidir?
Mahkeme tarafından re’sen Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne müzekkere yazılmaması durumunda ve sürecin daha hızlı işletilmesi bakımından posta yolu veya evrakların kuruma elden teslimi ile neticelendirilebilmektedir. Bu durumda temin edilmesi gereken evraklar yapılacak olan başvurunun istenen neticeyi elde etmesi bakımından büyük önem arz etmektedir. Buna göre yapılacak başvuruda;
1. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü HAGB düşümüne ilişkin başvuru dilekçesi,
2. Gerekçeli karar,
3. Gerekçeli kararın kesinleşme şerhi,
4. HAGB Tali Karar Fişi,
5. Kararın düşümüne ilişkin gerekçeli karar,
6. Kararın düşümüne ilişkin gerekçeli kararın kesinleşme şerhi,
7. HAGB düşüm fişinin sunulması gerekmektedir.
Yapılan başvuru neticesinde, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü nezdinde toplanan kurul tarafından yapılan değerlendirme neticesinde, başvurunuzun yerinde görülmesi üzerine HAGB Kararı kaldırılmaktadır.
5. Sonuç
HAGB denetim süresinin dolması kayıtları otomatik silmez. Mahkemeden 'Düşme Kararı' alınıp adli sicile bildirilmediği sürece dosya hukuken açık görünür. Bu ihmal, yıllar sonra güvenlik soruşturmalarında beklenmedik hak kayıplarına yol açabilir. Sürecin son adımı olan sicilden silinme işlemi, hukuki geleceğin tam güvence altına alınması için uzman bir avukat takibiyle mutlaka tamamlanmalıdır.
HAGB kararları e-Devlet adli sicil kaydında görünmez; ancak kendine özgü özel bir sistemde tutulmaya devam eder. Sürenin dolması bu kayıtları otomatik olarak yok etmez. Özellikle güvenlik soruşturmaları ve kamu atamalarında bu veriler kurumların karşısına çıkabilir. Hak kaybını önlemek için denetim süresi sonunda mahkemeden düşme kararı alınarak sistemdeki kaydın silinmesi talep edilmelidir.
HAGB denetim süresi (5 yıl) ihlalsiz dolsa bile, süreç kendiliğinden kapanmaz. Sanık veya müdafii, kararı veren mahkemeye yazılı başvurarak davanın düşmesine dair ek karar almalıdır. Bu aktif başvuru zorunludur; aksi halde dosya açık kalmaya devam eder. Kesinleşen düşme kararı ile özel sicil kaydı silinerek kişinin hukuki geleceği güvence altına alınır.
Mahkemenin düşme kararı vermesi yeterli değildir; kararın kesinleşmesiyle birlikte Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'ne müracaat şarttır. Kesinleşme şerhi ve tali karar fişi gibi eksiksiz evraklarla yapılan bu başvuru, kaydın özel sicilden tamamen silinmesini sağlar. Bu teknik safha tamamlanmadan, HAGB kaydı güvenlik soruşturmalarında ve resmi sorgulamalarda görünmeye devam eder.
HAGB kaydının sicilden silinmesi, mahkeme ve bakanlık nezdinde titiz bir teknik takip gerektirir. Fiilen biten dosyanın kariyer hedeflerine engel olmaması için denetim süresi sonunda düşme kararı alınmalı ve sicil müdürlüğüne başvurulmalıdır. Uzman bir avukat aracılığıyla yürütülen bu süreç, adli sicildeki özel kayıtların temizlenmesini ve sanığın lekelenmeme hakkını korur.
