Tazminat Hukuku

Tazminat hukuku, bir kişinin hukuka aykırı bir eylem ya da sözleşmeye aykırılık sonucu uğradığı zararların, sorumlu kişi tarafından giderilmesini konu alan hukuk dalıdır. Temel dayanağını 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK)'nun haksız fiil (m. 49 vd.) ve borca aykırılık (m. 112 vd.) hükümleri oluşturur. Zararın niteliğine göre maddi tazminat (malvarlığında meydana gelen azalmanın giderilmesi) ve manevi tazminat (kişilik değerlerinde oluşan elem ve üzüntünün bir ölçüde karşılanması) olmak üzere ikiye ayrılır.

Bu kategoride; trafik kazası, iş kazası, destekten yoksun kalma, bedensel zarar, manevi tazminat ve sözleşmeye aykırılık gibi başlıklarda hazırlanan, güncel mevzuat ve içtihat ekseninde bilgilendirme içeren makalelere ulaşabilirsiniz.

Tazminat Hukukunda Öne Çıkan Dava Türleri

Tazminat hukuku uygulamasında en sık karşılaşılan konular ve hukuki içerik ürettiğimiz başlıca alanlar şunlardır:

• Trafik Kazası Tazminatı: Trafik kazalarından kaynaklanan araç hasarı, tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma talepleri bu kapsamdadır. Kusurlu sürücünün yanı sıra aracın işleteni ve zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası kapsamında sigorta şirketi de sorumlu tutulabilir.
• İş Kazası ve Meslek Hastalığı Tazminatı: İşverenin gözetim yükümlülüğünü ihlal ettiği hâllerde, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle işçinin ya da yakınlarının maddi ve manevi tazminat talepleri gündeme gelir. Bu davalarda görevli mahkeme iş mahkemesidir.
• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Bir kişinin ölümü hâlinde, onun desteğinden fiilen yararlanan yakınlarının uğradığı zararların giderilmesini amaçlayan tazminat türüdür (TBK m. 53).
• Bedensel Zarar (Cismani Zarar) Tazminatı: Yaralanma hâlinde tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklanan zararlar bu başlık altında değerlendirilir (TBK m. 54).
• Manevi Tazminat ve Kişilik Haklarına Saldırı: Bedensel bütünlüğün ihlali, ölüm, hakaret, özel hayatın gizliliğinin ya da diğer kişilik değerlerinin ihlali gibi hâllerde manevi tazminat talep edilebilir (TBK m. 56, 58).
• Sözleşmeye Aykırılıktan Doğan Tazminat: Borcun hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde alacaklının uğradığı zararların tazmini bu kapsamda ele alınır (TBK m. 112 vd.).
• Tıbbi Uygulama Hatası (Malpraktis) Tazminatı: Hatalı teşhis, tedavi ya da özen yükümlülüğünün ihlalinden doğan zararlara ilişkin taleplerdir. Sorumluluğun niteliğine (özel sağlık kuruluşu veya kamu hastanesi) göre görevli yargı yeri değişebilir.

Maddi ve Manevi Tazminat Arasındaki Fark

Görevli mahkeme ve zamanaşımı: Tazminat davalarında görevli mahkeme uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir. Haksız fiile dayalı davalarda kural olarak asliye hukuk mahkemesi; iş kazası ve meslek hastalığından doğan taleplerde iş mahkemesi; tüketici işleminden kaynaklanan taleplerde tüketici mahkemesi; idarenin hizmet kusurundan doğan zararlarda ise idari yargıda tam yargı davası gündeme gelir. Uyuşmazlığın ticari nitelik taşıdığı hâllerde, dava açılmadan önce dava şartı arabuluculuk sürecinin işletilmesi gerekebilir.

Sıkça Sorulan Sorular