Konkordato süreci, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi altında bulunan dürüst borçluların, işletmelerini ayakta tutarak borçlarını yapılandırmasına imkan tanıyan çok aşamalı bir hukuki koruma mekanizmasıdır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 285 ve devamı maddelerinde düzenlenen bu kurum; başvuru ile başlar, geçici ve kesin mühlet dönemlerinden geçer, alacaklılar toplantısındaki oylamayla şekillenir ve mahkemenin tasdik kararıyla bağlayıcı hale gelir.
Aşağıdaki bölümlerde sürecin her aşaması; gerekli belgeler, süreler, takip yasağı, kabul nisabı ve tasdik şartları başlıkları altında, ilgili kanun maddeleri ve güncel yargı kararlarına atıfla ele alınmaktadır.
Konuyla ilgili diğer makalelere ''Ticaret ve Şirketler Hukuku'' başlıklı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
İçindekiler
- 1. Konkordato Nedir? Hukuki Niteliği ve Amacı
- 2. Konkordato Başvurusu Nasıl Yapılır? (İİK m. 285-286)
- 3. Geçici Mühlet Aşaması ve Sonuçları (İİK m. 287-288)
- 4. Kesin Mühlet Ne Kadar Sürer? Hukuki Etkileri (İİK m. 289-297)
- 5. Alacaklılar Toplantısı ve Konkordatonun Kabul Nisabı (İİK m. 301-302)
- 6. Konkordatonun Tasdiki Şartları Nelerdir? (İİK m. 305-306)
- 7. Konkordato Tasdik Edilmezse Ne Olur? İflas ve Fesih (İİK m. 308)
- 8. Konkordato Sürecinde Süreler ve Aşamalar (Karşılaştırma Tablosu)
- 9. Sonuç ve Değerlendirme
- 10. İlgili Makaleler
1. Konkordato Nedir? Hukuki Niteliği ve Amacı
Konkordato, ekonomik darboğaza giren borçluya iflas yerine bir “koruma koridoru” sunan cebrî icra hukuku kurumudur. Borçlu; mahkeme gözetiminde ve komiser denetiminde faaliyetini sürdürürken, alacaklılarıyla üzerinde uzlaşılan bir ödeme planını mahkemeye onaylatır.
Yargı kararlarında konkordato, borçlunun alacaklılarıyla yaptığı ve mahkeme tasdikiyle bağlayıcı hale gelen bir anlaşma olarak nitelendirilir. İflasın aksine kurum, işletmenin tasfiyesini değil; ekonomik varlığını koruyarak toparlanmasını amaçlar.
İflas ile konkordato arasındaki temel ayrım, sonuçta belirir: iflas tasfiyeyi, konkordato ise yeniden yapılandırmayı hedefler. Bu denge, hem borçlunun ayakta kalmasını hem de alacaklıların kolektif menfaatinin gözetilmesini sağlar.
2. Konkordato Başvurusu Nasıl Yapılır? (İİK m. 285-286)
İİK m. 285 uyarınca başvuru hakkı borçluya ve borçlu hakkında iflas talebinde bulunabilecek her alacaklıya tanınmıştır. Yetki bakımından, iflasa tabi borçlular için İİK m. 154’teki kurallar; iflasa tabi olmayanlar için ise yerleşim yeri mahkemesi esas alınır.
İİK m. 286’da sayılan zorunlu belgelerin eksiksiz sunulması, geçici mühlet kararı verilebilmesinin ön koşuludur. Belgelerdeki eksiklik, başvurunun reddine yol açabilir; bu nedenle başvuru aşamasındaki belge disiplini sürecin tamamı bakımından kritik öneme sahiptir.
Başvuruya Eklenecek Zorunlu Belgeler
| Belge | Açıklama |
|---|---|
| Konkordato ön projesi | Borçların hangi vadeyle, oranla veya yöntemle ödeneceğini gösteren teklif metni. |
| Malvarlığı belgeleri | Güncel bilanço, gelir tablosu ve nakit akış öngörülerini içeren mali tablolar. |
| Alacaklılar listesi | Alacaklıların kimliği, alacak tutarı ve sırasını gösteren ayrıntılı liste. |
| Karşılaştırma tablosu | Konkordato ile iflas halinde alacaklıların eline geçecek tutarların kıyaslandığı tablo. |
| Finansal analiz raporu | Ön projedeki tekliflerin gerçekleşeceğine makul güvence veren bağımsız denetim/analiz raporu. |
3. Geçici Mühlet Aşaması ve Sonuçları (İİK m. 287-288)
Mahkeme, başvuru belgelerinin tam olduğunu tespit ettiğinde 3 aylık geçici mühlete karar verir ve geçici komiser atar. Bu süre, gerektiğinde en fazla 2 ay daha uzatılabilir.
Geçici mühlet, kural olarak kesin mühletin sonuçlarını doğurur ve İİK m. 288 uyarınca ilan edilir. İlanla birlikte alacaklılara, ilandan itibaren yedi gün içinde mühlet verilmesini gerektiren koşulların bulunmadığını ileri sürerek itiraz etme imkanı tanınır.
Bu dönemde borçlunun tasarruf yetkisi komiser gözetiminde sınırlandırılır; borçlu, mevcut alacaklarını tahsil edip işletmesini ayakta tutmaya odaklanır ve amaca aykırı sözleşmeleri gerektiğinde feshedebilir.
4. Kesin Mühlet Ne Kadar Sürer? Hukuki Etkileri (İİK m. 289-297)
Kesin mühletin verilebilmesi, konkordato projesinin başarıya ulaşma ihtimalinin bulunmasına bağlıdır. Mahkeme bu kanaate vardığında 1 yıllık kesin mühlete hükmeder; süreç içinde karar verilemeyeceği anlaşılırsa mühlet hükümlerinin devamına karar verilebilir.
''Borçlu hakkında kesin mühlet verilmesi, konkordato projesinin başarıya ulaşma ihtimalinin varlığına bağlıdır. Mahkeme konkordato projesinin başarıya ulaşma ihtimali bulunduğuna kanaat getirirse, borçlu hakkında kesin mühlet kararı verir. Yargılama sırasında kesin mühlet içinde bir karar verilemeyeceği anlaşılır ise; karar verilinceye kadar mühlet hükümlerinin devamına karar verilebilir. (İİK md. 304)''
— Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 21.09.2023 tarihli, 2023/2513 E. ve 2023/2911 K. sayılı İlamı
Kesin Mühletin Başlıca Hukuki Sonuçları
Takip yasağı: Rehinli alacaklar dışında, mühlet içinde borçlu aleyhine takip yapılamaz ve başlamış takipler durur (İİK m. 294). İİK m. 206/1’deki imtiyazlı alacaklar (işçi alacakları, nafaka vb.) için haciz yoluyla takip bu yasağın istisnasıdır.
Sözleşmelerin korunması: İşletmenin devamı için önemli sözleşmeler, yalnızca konkordatoya başvurulması gerekçesiyle feshedilemez (İİK m. 296).
Tasarruf yetkisinin sınırlanması: Borçlu komiserin nezaretinde işlerine devam eder; ancak mahkeme izni olmaksızın rehin tesis edemez, kefil olamaz ve taşınmazını devredemez. Aykırı işlemler hükümsüzdür (İİK m. 297).
Borçlunun dinlenmesi: Kesin mühlet kaldırılmadan veya iflas kararı verilmeden önce borçlunun dinlenmesi emredici bir usul kuralıdır.
5. Alacaklılar Toplantısı ve Konkordatonun Kabul Nisabı (İİK m. 301-302)
Proje, kesin mühlet içinde komiserin düzenlediği alacaklılar toplantısında müzakere edilir ve oylanır. İlan ile toplantı arasında öngörülen asgari süreye uyulmaması, usule aykırılık teşkil edebilir.
İİK m. 302/3 uyarınca kabul için aşağıdaki çift kanaldan birinin sağlanması yeterlidir. İmtiyazlı ve rehinli alacaklılar ile borçlunun yakınları, çoğunluk hesabında dikkate alınmaz.
| Kabul Yolu | Aranan Çoğunluk (İİK m. 302/3) |
|---|---|
| Birinci yol (çifte yarı) | Kaydedilmiş alacaklıların yarısını AŞAN çoğunluk + alacakların yarısını AŞAN çoğunluk |
| İkinci yol (1/4 + 2/3) | Kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini AŞAN çoğunluk + alacakların üçte ikisini AŞAN çoğunluk |
Bu nisaplardan hiçbiri sağlanamazsa tasdik talebi reddedilir. Çoğunluk koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediğini mahkeme, komiserin raporuyla bağlı olmaksızın resen denetler.
6. Konkordatonun Tasdiki Şartları Nelerdir? (İİK m. 305-306)
İİK m. 305’te sayılan tasdik şartları kümülatiftir; biri dahi eksik olduğunda tasdik kararı verilemez. Mahkemenin rolü yalnızca çoğunluk iradesini onaylamak değil, projenin kanuna uygunluğunu ve gerçekleşme potansiyelini resen denetlemektir.
| Tasdik Şartı | İçeriği |
|---|---|
| İflasla kıyas (m. 305/1-a) | Teklif edilen tutarın, borçlunun iflası halinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması. |
| Orantılılık (m. 305/1-b) | Teklifin, borçlunun kaynakları ile orantılı olması. |
| Kabul nisabı (m. 305/1-c) | Projenin İİK m. 302’deki çoğunlukla kabul edilmiş bulunması. |
| Teminat (m. 305/1-d) | İmtiyazlı alacaklar ile mühlet içinde doğan borçların tam ödenmesinin teminata bağlanması. |
| Depo (m. 305/1-e) | Yargılama gideri ve harçların mahkeme veznesine yatırılması. |
Tasdik kararı, kesinleşmesi beklenmeksizin derhal bağlayıcı hale gelir ve projeyi kabul etmeyen alacaklıları dahi kapsar. Tüzel kişi ile kefillerinin talepleri birlikte sunulsa bile, her birinin durumu ve projesi ayrı ayrı değerlendirilir.
7. Konkordato Tasdik Edilmezse Ne Olur? İflas ve Fesih (İİK m. 308)
Konkordato projesinin başarı şansı bulunmadığı ya da tasdik şartlarının gerçekleşmediği kanaatine varılırsa talep reddedilir. Borçlu iflasa tabi kişilerden ise ve borca batıklık mevcutsa mahkeme resen iflasa hükmedebilir; bunun için borca batıklığın rayiç değerler üzerinden uzman bilirkişilerce tespiti zorunludur.
Tasdik sonrasında ödeme yükümlülüğüne uyulmaması halinde, kendisine karşı proje uyarınca ifada bulunulmayan alacaklı, konkordatoyu kendisi yönünden feshettirebilir.
📜 Mahkeme Kararı - Kısmen Fesih
“Konkordatonun bir alacaklısınca feshinden söz edebilmek için öncelikle tasdik edilmiş bir konkordato projesinin bulunması ve tasdik kararının kesinleşmesi gerekmektedir. Konkordatoya tabi borcun yani konkordato alacağının proje gereğince ifa edilmemiş olması davanın sebebini teşkil eder. Ademi ifayı takiben yeni bir mühlete yahut borçlunun ayrıca temerrüde düşürülmesine gerek yoktur. Bu davanın açılabilmesi bakımından konkordatoya tabi borcun projede yazılı taksitlerden birinin gününde ödenmemesi yeterlidir.”
— Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 27.06.2022 tarihli, 2022/512 E. ve 2022/669 K. sayılı Gerekçeli Kararı
8. Konkordato Sürecinde Süreler ve Aşamalar (Karşılaştırma Tablosu)
Aşağıdaki tablo, sürecin temel aşamalarını, kanuni dayanaklarını ve öngörülen süreleri özetlemektedir.
| Aşama | Kanuni Dayanak | Süre / Özellik |
|---|---|---|
| Başvuru ve belgeler | İİK m. 285-286 | Belge tamamlığı, geçici mühletin ön koşuludur. |
| Geçici mühlet | İİK m. 287-288 | 3 ay; en fazla 2 ay uzatma (toplam azami 5 ay). |
| Kesin mühlet | İİK m. 289 | 1 yıl; güçlük halinde 6 ay uzatma. |
| Alacaklılar toplantısı | İİK m. 301-302 | Projenin oylanması ve kabul nisabı. |
| Tasdik / ret | İİK m. 305-308 | Kümülatif şartlarda tasdik; aksi halde ret ve olası iflas. |
9. Sonuç ve Değerlendirme
Konkordato süreci, borçluya tanınan geçici bir hukuki koruma ile başlayıp alacaklılarla varılan yeniden yapılandırma planının mahkemece onaylanmasıyla tamamlanan, bütünlüklü bir prosedürdür. Başvuru aşamasındaki belge disiplini, mühlet dönemindeki takip yasağı ve komiser denetimi ile tasdik aşamasındaki kümülatif şartlar, sürecin sonucunu doğrudan belirler.
Her aşamada usule ve süreye ilişkin emredici kurallar bulunması, küçük bir eksikliğin dahi talebin reddine yol açabilmesi anlamına gelir. Bu nedenle konkordato; mali tablolar, hukuki süreçler ve alacaklı ilişkilerini birlikte gözeten, titizlikle yürütülmesi gereken bir süreçtir.
Burada yer alan bilgiler genel nitelikte olup somut bir uyuşmazlığın değerlendirilmesi, dosyaya özgü koşulların ayrıca incelenmesini gerektirir. Sürecin her aşamasında güncel mevzuatın ve yargı kararlarının takip edilmesi önem taşır.
