Şirket hisse devri, ortaklık yapısının yeniden şekillenmesini hukuken sonuca bağlayan, Türk Ticaret Kanunu tarafından sıkı şekil şartlarına bağlanmış bir süreçtir. Bu işlemin hukuki geçerlilik kazanması yalnızca taraflar arasındaki anlaşmaya bağlı değildir. Aynı zamanda noter onayı, ortaklar genel kurulu kararı, pay defterine kayıt ve ticaret siciline tescil gibi şekli aşamaların eksiksiz tamamlanması gerekir. Aşağıda; limited ve anonim şirketlerde hisse devri süreci, geçerlilik şartları, vergisel boyut, sorumluluklar ve güncel yargı kararları sistematik biçimde ele alınmaktadır.
Konuyla ilgili diğer makalelere ''Ticaret ve Şirketler Hukuku'' başlıklı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
İçindekiler
- 1. Şirket Hisse Devri Nedir? Hukuki Niteliği ve Kapsamı
- 2. Limited Şirket Hisse Devri Nasıl Yapılır? 4 Aşamalı Süreç
- 3. Anonim Şirket Hisse Devri Süreci ve Pay Türlerine Göre Farklılıklar
- 4. Limited ve Anonim Şirket Hisse Devri Karşılaştırma Tablosu
- 5. Hisse Devir Sözleşmesinde Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar
- 6. Şirket Hisse Devri Ne Kadar Sürer?
- 7. Şirket Hisse Devrinde Damga Vergisi ve Mali Yükümlülükler
- 8. Hisse Devri Sonrasında Devredenin Sorumluluğu Sürer mi?
- 9. Şirket Hisse Devrinde Karşılaşılan Hukuki Uyuşmazlıklar
- 10. Şirket Hisse Devri Sürecinde Adım Adım Kontrol Listesi
- 11. Sonuç ve Değerlendirme
- 12. İlgili Makaleler
1. Şirket Hisse Devri Nedir? Hukuki Niteliği ve Kapsamı
Şirket hisse devri kavramı, ortağın şirketteki tüm hak ve yükümlülüklerinin başka bir kişiye intikalini ifade eder. Bu intikal yalnızca mülkiyet hakkını değil; oy hakkı, kâr payı talep hakkı, bilgi alma hakkı, ek ödeme yükümlülüğü ve yan edim borçları gibi ortaklık ilişkisinden doğan tüm hak ve yükümlülüklerin bütününü kapsar.
Doktrinde hisse devir sözleşmesinin hukuki niteliği tartışmalıdır. Bir görüş, devri Türk Borçlar Kanunu anlamında bir hak satışı olarak değerlendirirken; diğer görüş, ortaklık statüsünün bütün halinde devri nedeniyle TBK m. 205 anlamında "sözleşmenin devri" niteliğinde olduğunu savunmaktadır. Uygulamada hâkim görüş, satış sözleşmesi niteliğini kabul ederek ayıptan sorumluluk hükümlerini bu çerçevede işletmektedir.
Şirket türü, payın niteliği ve esas sözleşmedeki bağlam (devir kısıtlaması) hükümleri, sürecin nasıl ilerleyeceğini doğrudan belirler. Limited şirketlerde sıkı şekil şartlarına bağlı kademeli bir prosedür uygulanırken; anonim şirketlerde sermayenin serbest dolaşımı ilkesi gereği daha esnek bir model benimsenmiştir.
2. Limited Şirket Hisse Devri Nasıl Yapılır? 4 Aşamalı Süreç
Limited şirket hisse devri, Türk Ticaret Kanunu'nun 595 ila 600. maddeleri arasında düzenlenmiş olup birbirine bağlı dört aşamadan oluşur. Bu aşamaların her biri bağımsız bir geçerlilik veya etkililik şartı niteliği taşıdığından, herhangi birinin eksik kalması işlemin sonuca ulaşmasını engeller. Aşağıda her bir aşama, ilgili yargı kararlarıyla birlikte açıklanmaktadır.
2.1. Yazılı Şekil ve Noter Onayı (TTK m. 595/1)
İlk aşama, devir sözleşmesinin yazılı olarak düzenlenmesi ve tarafların imzalarının noter tarafından onaylanmasıdır. Bu şart, kanunda öngörülmüş bir geçerlilik şartı (kurucu şekil) niteliğindedir. Noter onayı bulunmayan sözleşmeler taraflar arasında dahi hüküm doğurmaz.
Devir sözleşmesinde ek ödeme yükümlülükleri, yan edim borçları, rekabet yasağı, sözleşme cezası ile önalım, geri alım ve alım hakları gibi unsurlar varsa bunların da sözleşmede açıkça belirtilmesi gerekir. Doktrinde, bu unsurların yazılmaması halinde sözleşmenin tamamen geçersiz mi sayılacağı, yoksa yalnızca ilgili yükümlülüklerin mi devralana karşı ileri sürülemeyeceği tartışmalı olmakla birlikte; hâkim görüş, sözleşmenin geçerliliğinin korunduğu ancak yazılmayan unsurların devralan yönünden bağlayıcı sayılamayacağı yönündedir.
Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi 05.03.2025 tarihli 2024/1213 E., 2025/292 K. sayılı kararında bu hususa açıkça yer vererek, noter tarafından onaylanmamış limited şirket hisse devir sözleşmelerinin geçersiz olduğunu vurgulamıştır. Aynı doğrultuda Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 14.12.2023 tarihli kararında, yazılı şekle uyulmadığı hallerde devrin geçersiz olacağını ve ortakların sonradan onay vermesinin dahi bu sakatlığı gideremeyeceğini belirtmiştir.
2.2. Ortaklar Genel Kurulu Onayı ve Üç Aylık Zımni Onay Süresi (TTK m. 595/2-7)
İkinci aşama, ortaklar genel kurulunun devre onay vermesidir. Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse, esas sermaye payının devri için genel kurul onayı şarttır ve devir, bu onayla geçerlilik kazanır. Şirket sözleşmesi başka türlü düzenlenmemişse, genel kurul sebep göstermeksizin onayı reddedebilir.
Önemli bir kolaylık olarak; genel kurul, başvurudan itibaren üç ay içinde devri açıkça reddetmediği takdirde onayı vermiş sayılır. Bu durum doktrin ve uygulamada "zımni onay" olarak adlandırılır. Üç aylık sürenin başlangıcı olarak başvurunun şirkete ulaştığı an esas alınmaktadır.
''davacıların noterde düzenlenen pay devri sözleşmesi ile paylarını davalılara devrettikleri, şirket sözleşmesinde pay devrinin noterde devri ile geçerli olacağına ilişkin bir hüküm yer almadığı, pay devrine ilişkin ortaklar genel kurulu tarafından alınmış bir karar da bulunmadığı, bu durumda yapılan pay devrinin onay işlemine kadar askıda kaldığı, dolayısıyla davacıların halen davalı şirketin ortağı oldukları''
İki ortaklı limited şirketlerde, her iki ortağın pay devri konusunda noterde düzenlediği sözleşmenin ortaklar genel kurulu kararı yerine geçip geçemeyeceği uygulamada özel olarak değerlendirilmektedir. Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 22.10.2021 tarihli 2020/217 E., 2021/969 K. sayılı kararında, iki ortaklı şirketlerde noter evrakının ortaklar genel kurulu kararı olarak kabul edilebileceğini ifade etmiştir. Benzer yönde İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09.07.2025 tarihli 2023/361 E., 2025/689 K. sayılı kararında da, iki ortaklı şirkette ortakların hisse devri konusunda anlaşmaları halinde noter evrakının genel kurul kararı yerine geçeceği belirtilmiştir.
2.3. Pay Defterine Kayıt
Limited şirket hisse devrinin pay defterine kaydedilmesi, devrin şirkete karşı hüküm ifade edebilmesi açısından kritik bir aşamadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.11.2022 tarihli 2021/917 E., 2022/1616 K. sayılı kararında, pay devrinin pay defterine kaydedilmediği sürece şirkete karşı hüküm ifade etmeyeceğini ve bu durumda ortak olunmadığının tespiti davasının dinlenemeyeceğini, ancak müdürün hareketsiz kalması nedeniyle pay defterine kaydedilmemesi halinde "ifa davası" açılabileceğini belirtmiştir.
Buna karşılık daha güncel bir uygulama olarak İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09.07.2025 tarihli 2023/361 E., 2025/689 K. sayılı kararında; 6102 sayılı TTK m. 595 çerçevesinde pay defterine kaydın bağımsız bir geçerlilik şartı olarak aranmadığı yönünde değerlendirme yapılmıştır. Bu farklılık, somut olaya hangi mevzuat döneminin uygulanacağının ve şirket sözleşmesindeki düzenlemelerin titizlikle incelenmesini zorunlu kılmaktadır.
2.4. Ticaret Siciline Tescil ve İlan (TTK m. 598)
Son aşama, şirket hisse devrinin ticaret siciline tescil ve ilan edilmesidir. Şirket müdürleri, devir gerçekleştikten sonra otuz gün içinde tescil için ticaret sicil müdürlüğüne başvurmakla yükümlüdür. Müdürlerin bu yükümlülüğü yerine getirmemesi halinde, TTK m. 598/2 uyarınca ayrılan ortak kendi adının silinmesi için doğrudan sicile başvurabilir.
Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 02.10.2024 tarihli 2023/1131 E., 2024/881 K. sayılı kararında, ayrılan ortağın doğrudan dava açması yerine önce TTK m. 598/2 uyarınca sicile başvurması gerektiği; bu yola gitmeden açılan davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddedileceği yönünde hüküm tesis etmiştir.
Tescilin yapılmaması, ayrılan ortağın özellikle vergi ve sosyal güvenlik gibi kamu borçları açısından sorumluluğunun fiilen sürmesine yol açabileceğinden, bu aşama yalnızca şekli bir prosedür değil, devreden ortağın hukuki güvenliği açısından da büyük önem taşır.
2.5. Limited Şirketlerde İstisnai Geçiş Halleri: Miras, Mal Rejimi ve Cebri İcra (TTK m. 596)
Limited şirketlerde esas sermaye payının devri kural olarak ortaklar genel kurulunun onayına tabi kılınmış olsa da, Türk Ticaret Kanunu’nun 596. maddesi kamu düzeni ve intikal süreçlerinin hızlandırılması amacıyla bu kurala önemli istisnalar getirmiştir. Kanun koyucu; miras, eşler arasındaki mal rejimi ve cebri icra (örneğin nafaka borçlarından kaynaklanan icra ihaleleri) yoluyla gerçekleşen pay geçişlerini genel kurulun ön onay mekanizmasından muaf tutmuştur.
i. Genel Kurul Onayı Aranmayan İntikal Biçimleri
TTK m. 596/1 uyarınca, aşağıda belirtilen hallerde paya bağlı tüm hak ve borçlar, genel kurulun herhangi bir onay kararına gerek olmaksızın doğrudan iktisap edene geçer:
- Miras Yoluyla Geçiş:Murisin vefatı ile birlikte limited şirket ortaklık payı, külli halefiyet ilkesi uyarınca kendiliğinden ve miras hisseleri oranında mirasçılara intikal eder.
- Eşler Arasındaki Mal Rejimi ve Cebri İcra:Boşanma davası neticesinde evlilik birliğinin tasfiyesi ile payın mahkeme kararıyla bir eşe özgülenmesi ya da biriken nafaka alacaklarının tahsili amacıyla icra dairesi kanalıyla payın cebri icra yoluyla satılması bu kapsamda değerlendirilir. Bu durumlarda ihale alıcısı veya lehine özgüleme yapılan eş, şirketin onayına muhtaç olmaksızın hak sahibi konumuna gelir.
ii. Şirketin "Gerçek Değer" ile Devralma (Ret) Hakkı
Kanun, limited şirketlerin şahıs unsuru ağır basan yapısını korumak adına mülkiyetin kendiliğinden geçişini kabul etmekle birlikte, şirkete ortaklık yapısını muhafaza edebilmesi için sınırlı bir koruma kalkanı tanımıştır. Şirket, bu yollarla gerçekleşen pay geçişlerini engelleme hakkına sahiptir; ancak bu hak sıkı şekli ve mali şartlara bağlanmıştır:
- Üç Aylık Hak Düşürücü Süre:Şirket, payın yukarıda sayılan yollarla geçtiğini öğrendiği tarihten itibaren 3 ay içinde iktisabı reddedebilir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir.
- Gerçek Değer Esası ve Öneri Şartı:Şirketin ret hakkını hukuken geçerli bir şekilde kullanabilmesi için, söz konusu payları kendi adına, diğer ortaklar adına veya işaret edeceği bir üçüncü kişi adına "gerçek değeri"üzerinden peşin ödemeyle devralmayı iktisap edene teklif etmesi zorunludur. Gerçek değer üzerinde uzlaşılamaması halinde taraflar, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden değer tespiti talep edebilir.
- Süreçte Zımni Onay:Şirket yönetimi veya genel kurulu, intikali öğrendiği tarihten itibaren 3 ay içinde yazılı bir ret iradesi ortaya koymaz ve gerçek değer teklifinde bulunmazsa, geçişe zımnen onay vermiş sayılır.
3. Anonim Şirket Hisse Devri Süreci ve Pay Türlerine Göre Farklılıklar
Anonim şirketlerde sermayenin serbest dolaşımı ilkesi benimsenmiş olup, hisse devri TTK'nın 484 ila 501. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Limited şirketlerin aksine; noter onayı, genel kurul kararı ve sicile tescil kural olarak aranmaz. Sistem, payın niteliğine göre farklı yöntemler öngörmektedir.
3.1. Nama Yazılı Pay Devri
Nama yazılı paylar, kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe serbestçe devredilebilir. Devir, ciro edilmiş pay senedinin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle tamamlanır (TTK m. 490). Şirkete karşı pay sahipliği sıfatının kazanılması ve oy hakkı, kâr payı gibi ortaklık haklarının kullanılabilmesi için pay defterine kayıt gerekir (TTK m. 499). Bu kayıt, devrin geçerliliği için kurucu nitelikte değil; ortaklık haklarının kullanılması bakımından açıklayıcı niteliktedir.
Esas sözleşme ile nama yazılı payların devri, kanunda belirtilen sebeplerle (TTK m. 491-493) şirketin onayına bağlanabilir. Bu kısıtlamaya "bağlam" denir ve limited şirketlerdeki kanuni bağlamdan farklı olarak istisnai bir düzenlemedir.
3.2. Hamiline Yazılı Pay Devri ve MKK Bildirimi
7262 sayılı Kanun ile getirilen değişiklikten sonra hamiline yazılı paylarda devir, sadece zilyetliğin geçirilmesiyle tamamlanmamaktadır. Devrin şirkete ve üçüncü kişilere karşı hüküm ifade edebilmesi için Merkezi Kayıt Kuruluşu'na bildirim yapılması zorunludur. Bildirim yapılmadığı sürece paya bağlı haklar kullanılamaz. Hamiline Pay Kayıt Sistemi'ne (HPKS) kayıtlı olmayan pay sahipleri, genel kurul toplantılarına da katılamaz.
3.3. Senede Bağlanmamış (Çıplak) Pay Devri
Senede bağlanmamış paylar, alacağın temliki hükümleri (TBK m. 183 vd.) çerçevesinde yazılı bir devir beyanı ile devredilebilir. Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 27.11.2023 tarihli 2023/342 E., 2023/802 K. sayılı kararında, anonim şirket hisse devri için tarafların adi yazılı şekilde sözleşme yapmasının yeterli olduğu; ancak devrin şirket ve üçüncü kişiler nezdinde sonuç doğurabilmesi için şirket yetkili organlarının kabul kararı vermesi ve bu kararın ticaret siciline tescili gerektiği belirtilmiştir.
4. Limited ve Anonim Şirket Hisse Devri Karşılaştırma Tablosu
Aşağıdaki tablo, iki şirket türündeki pay devri süreçlerini karşılaştırmalı olarak özetlemektedir. Tablo, sözleşmenin tarafları ve hukuk uygulayıcıları açısından sürecin temel farklılıklarını hızlı biçimde görmeyi kolaylaştırmaktadır.
| Kriter | Limited Şirket | Anonim Şirket |
|---|---|---|
| Yasal Düzenleme | TTK m. 595-600 | TTK m. 484-501 |
| Sözleşme Şekli | Yazılı + Noter onayı (zorunlu) | Nama: ciro / Hamiline: teslim + MKK / Çıplak: adi yazılı |
| Genel Kurul Onayı | Kural olarak gerekli (TTK m. 595/2) | Kural olarak aranmaz |
| Zımni Onay Süresi | 3 ay (TTK m. 595/7) | Yok |
| Pay Defterine Kayıt | Şirkete karşı hüküm için aranır | Ortaklık haklarının kullanımı için aranır |
| Ticaret Sicili Tescili | Zorunlu (TTK m. 598) | Kural olarak aranmaz (tek pay sahipliğinde istisna) |
| MKK Bildirimi | Aranmaz | Hamiline paylar için zorunlu |
| Damga Vergisi | Muaf (488 sayılı Kanun) | Muaf (488 sayılı Kanun) |
5. Hisse Devir Sözleşmesinde Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar
Limited şirket hisse devir sözleşmesinde, TTK m. 595/1 uyarınca bazı hususların açıkça yer alması gerekmektedir. Bu unsurların yazılmaması, sözleşmenin tamamen geçersiz sayılması anlamına gelmemekle birlikte; ilgili yükümlülüklerin devralana karşı ileri sürülememesine veya tazminat sorumluluğunun doğmasına yol açabilir.
- Tarafların kimlik bilgileri ve devredilen esas sermaye payının açık şekilde belirlenmesi.
- Devir bedeli ve ödeme şekli (ayrı bir adi yazılı sözleşmeyle de düzenlenebilir).
- Ek ödeme yükümlülükleri ve yan edim borçlarının varlığı.
- Rekabet yasağının ağırlaştırılmış veya tüm ortakları kapsayacak şekilde genişletilmiş olması halinde bu husus.
- Önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım hakları.
- Sözleşmeden doğan cezai şartlar.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi 13.10.2022 tarihli 2020/1081 E., 2022/1115 K. sayılı kararında, devir bedeline ilişkin ayrı bir sözleşmenin adi yazılı şekilde yapılmasının geçerli olduğunu; bedel ve ödeme şekline ilişkin protokol için noter onayının zorunlu olmadığını belirtmiştir. Ancak devir işlemi şekil eksikliği veya genel kurul onayının alınmaması nedeniyle gerçekleşmezse, devir bedeli olarak verilen senetler bedelsiz kalır.
6. Şirket Hisse Devri Ne Kadar Sürer?
Şirket hisse devri sürecinin toplam süresi; sözleşme hazırlığı, noter randevusu, genel kurul daveti ve toplantısı, sicil başvurusu gibi adımların hızına bağlı olarak değişkenlik gösterir. Pratik bir genel çerçeve şu şekildedir:
7. Şirket Hisse Devrinde Damga Vergisi ve Mali Yükümlülükler
Şirket hisse devri işlemlerinin mali boyutu, hem devreden hem de devralan için önemli sonuçlar doğurabilir. Mevzuat, sözleşme bazında vergi avantajı sağlasa da işlem ücretleri ve gelir vergisi açısından dikkat edilmesi gereken hususlar bulunmaktadır.
- Damga Vergisi: 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na ekli (2) sayılı Tablo uyarınca; anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin pay devrine ilişkin sözleşmeleri damga vergisinden müstesnadır. Bu muafiyet, hem limited hem de anonim şirket hisse devri için geçerlidir.
- Noter Harçları: Limited şirket hisse devri noter huzurunda yapıldığından, devir bedeli üzerinden hesaplanan noter harçları ödenmek zorundadır. Noter harçları, devir bedelinin önemli bir kalemini oluşturabilmektedir.
- Ticaret Sicili Harcı: Tescil işlemi için ticaret sicil müdürlüğüne ödenecek harç ve gazete ilan ücreti söz konusudur.
- Değer Artışı Kazancı: Gerçek kişi ortağın iki yıldan kısa süreyle elinde tuttuğu hisseyi devretmesi halinde, devir kazancı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca değer artışı kazancı olarak vergilendirilebilir. Süreler ve istisnalar somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
8. Hisse Devri Sonrasında Devredenin Sorumluluğu Sürer mi?
Şirket hisse devri sonrasında ayrılan ortağın hangi yükümlülüklerinin devam ettiği, uygulamada en sık karşılaşılan ihtilaf konularından birisidir. Genel kural şudur: Limited şirket ortağı, pay devir tarihinden önce doğan kamu borçları (vergi, SGK primleri vb.) yönünden payı oranında sorumlu kalmaya devam eder. Bu sorumluluk, tescil yapılsa bile geçmiş döneme ilişkin borçlar bakımından sona ermez.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi 29.01.2024 tarihli 2022/114 E., 2024/114 K. sayılı kararında; pay devri sonrası devralan ortağın aynı zamanda şirket müdürü konumunda bulunması ve tescil işlemini yaptırmaktan kaçınmasının Türk Medeni Kanunu m. 2'de düzenlenen dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, bu durumda mahkemenin devir tarihinden itibaren devredenin ortak olmadığının tespiti ile tescil ve ilana karar verebileceğini hüküm altına almıştır.
Müdürlük sıfatı açısından da önemli bir hatırlatma yapmak gerekir: Limited şirketlerde pay devri ile birlikte müdürlük görevi kendiliğinden sona ermez. Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 14.12.2023 tarihli kararında açıkça belirttiği üzere, müdürlüğün sona erdirilmesi için ayrıca istifa beyanı veya genel kurul kararı gerekir. Aksi halde devredilen pay olsa dahi müdürlük sorumluluğu devam eder.
9. Şirket Hisse Devrinde Karşılaşılan Hukuki Uyuşmazlıklar
Şirket hisse devri sürecinin yargısal pratiğine bakıldığında, en sık karşılaşılan uyuşmazlık konularını birkaç başlık altında toplamak mümkündür. Aşağıda bu uyuşmazlıkların başlıcaları, ilgili güncel kararlar ışığında ele alınmaktadır.
9.1. Sahtecilik İddiası ve Zamanaşımı
Noter onaylı hisse devir sözleşmesindeki imzanın sahteliği iddiası, uygulamada en ağır sonuçları doğuran ihtilaflardan birisidir. Sahtecilik iddiası ileri sürüldüğünde, dava noterin de hasım olarak gösterilmesini zorunlu kılar (HMK m. 208/son). Üstelik bu iddianın ileri sürülmesinde herhangi bir zamanaşımı süresi öngörülmemiştir.
''Öncelikle belirtmek gerekir ki, sahtelik iddiasının ileri sürülmesi için öngörülmüş bir zamanaşımı süresi söz konusu değildir. Bu bakımdan davanın zamanaşımına uğradığından bahisle usulden reddi ve bu yöne vaki istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş olması doğru olmamış, davacı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile bölge adliye mahkemesince verilen kararın bozulması gerekmiştir.''
İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 28.05.2024 tarihli 2020/114 E., 2024/333 K. sayılı kararında, Adli Tıp Kurumu raporuyla sahteliği tespit edilen hisse devir sözleşmesi nedeniyle devrin yoklukla malul olduğunun tespitine ve iptaline karar verilmiştir. Bu tür davalarda imza incelemesi için yeterli sayıda ve çeşitte mukayese örneğinin toplanması büyük önem taşımaktadır.
9.2. Aynı Hisse İçin Birden Fazla Sözleşme Yapılması
Aynı hisseye ilişkin olarak farklı tarihlerde birden çok noter sözleşmesinin düzenlenmesi durumunda hangi sözleşmenin geçerli kabul edileceği özel bir tartışma konusudur. Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 05.04.2023 tarihli 2022/883 E., 2023/253 K. sayılı kararında, ikinci sözleşmenin yapılmasının tarafların birinci sözleşmeden zımnen vazgeçtikleri şeklinde yorumlanması gerektiği belirtilmiştir. Sonradan birinci sözleşmenin geçerliliğini ileri sürmek ise TMK m. 2 kapsamında dürüstlük kuralı ve çelişkili davranış yasağına aykırı görülmüştür.
9.3. Hisse Devir Bedelinin Ödenmemesi ve Bedelsiz Senet
Hisse devri için verilen senetlerin akıbeti, devir işleminin nihai olarak gerçekleşip gerçekleşmemesine bağlıdır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi 13.10.2022 tarihli kararında, esas sözleşmedeki ortaklar kurulu onay şartının yerine getirilememesi nedeniyle hisse devrinin gerçekleşmediği ve bu durumda devir karşılığı verilen bononun bedelsiz kaldığı sonucuna varmıştır.
9.4. Kar Payı Talep Hakkı
Şirketin kar elde etmesi, ortağa doğrudan kar payı talep hakkı vermez. Kar payının dağıtılabilmesi için genel kurulun bu yönde bir karar alması şarttır. İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 28.05.2024 tarihli kararında, kar dağıtım kararı olmaksızın yapılan kâr payı taleplerinin reddedilmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir.
10. Şirket Hisse Devri Sürecinde Adım Adım Kontrol Listesi
Sürecin sağlıklı yürütülmesi açısından, devir öncesinde ve sonrasında yerine getirilmesi gereken işlemler aşağıda sistematik biçimde sıralanmıştır.
- Şirketin esas sözleşmesinin incelenmesi: Devir kısıtlamaları, bağlam hükümleri ve özel oranlar tespit edilmelidir.
- Devralan üzerinde ön araştırma yapılması: Devralanın hukuki ehliyetinin ve esas sözleşmedeki şartları karşıladığının doğrulanması.
- Şirketin mali durumunun analizi (due diligence): Şirketin borçları, vergi durumu, devam eden davaları ve bilanço incelemesi.
- Sözleşme metninin hazırlanması: TTK m. 595/1'de sayılan tüm zorunlu unsurların dercedilmesi.
- Noter randevusunun alınması ve imza tasdiki: İmza onayının taraf vekilleri tarafından da yapılabileceği unutulmamalıdır.
- Şirkete yazılı bildirim yapılması ve genel kurul daveti.
- Genel kurul toplantısı ve kararın alınması (veya üç aylık zımni onay süresinin beklenmesi).
- Devrin pay defterine işlenmesi.
- Ticaret sicili tescili için müdürlük tarafından 30 gün içinde başvuru yapılması.
- Tescilin gecikmesi halinde TTK m. 598/2 uyarınca devreden ortak adının silinmesi için doğrudan sicile başvuru.
11. Sonuç ve Değerlendirme
Şirket hisse devri; hem ekonomik hem de hukuki sonuçları itibariyle dikkatle yönetilmesi gereken çok aşamalı bir süreçtir. Limited şirketlerde noter onayı, genel kurul kararı, pay defterine kayıt ve ticaret siciline tescil aşamalarından herhangi birinin atlanması; devrin geçersizliği, askıda kalması veya şirkete karşı hüküm doğurmaması gibi telafisi güç sonuçlara yol açabilir. Anonim şirketlerde ise pay türüne göre teslim, ciro veya MKK bildirimi unsurlarının doğru biçimde yerine getirilmesi gerekmektedir.
İncelenen güncel yargı kararları, özellikle iki noktanın altını çizmektedir: Birincisi, genel kurul onayı alınmayan veya tescil ettirilmeyen devirlerde devreden ortağın hukuken hala şirket ortağı sayıldığı; ikincisi, sahtecilik ve dürüstlüğe aykırı davranışların yargısal denetime tabi tutularak işlemin yoklukla malul sayılabildiğidir. Hisse devir sözleşmelerine eklenen beyan ve tekeffüller ile devir öncesi yapılan durum tespiti çalışmaları, ileride doğabilecek ayıptan sorumluluk uyuşmazlıklarının seyrini doğrudan etkilemektedir.
Bu nedenle şirket hisse devri sürecinin; sözleşmenin hazırlanması, noter onayı, genel kurul kararı ve sicil tescili dahil tüm aşamalarında hukuki çerçeveye uygun biçimde yürütülmesi, tarafların menfaatlerinin korunması bakımından önem taşımaktadır. Şüpheli noktalarda hukuki danışmanlık alınması, ileride doğabilecek ihtilafların önlenmesi açısından yararlı olacaktır.
12. İlgili Makaleler
- Anonim Şirket Kuruluşu ve Esas Sözleşme Hazırlama: 2026 Kapsamlı Rehber
- Limited Şirket Kuruluşu 2026: Kapsamlı Rehber — Adımlar, Maliyetler ve Sözleşme Şartları
- Arabuluculuk Zorunlu mu? Hangi Davalarda Arabuluculuk Şartı Var?
- Anonim Şirketlerde Yetkililerin Şirket Vergi Borcundan Sorumluluğu
- Limited Şirketlerde Ortaklar ve Müdürün Şirket Vergi Borçlarından Sorumluluğu
