Bu Makaleden Ne Öğreneceksiniz?
▸ Garanti belgesini kimin düzenleyeceği, belgede yer alması zorunlu bilgiler ve belge verilmemesinin sonuçları
▸ Garanti süresinin başlangıcı, asgari iki yıllık sınır ve kilometre/saat esaslı ölçü birimleri
▸ Ücretsiz onarım, bedel iadesi, değişim ve indirim haklarının kullanım sırası ile azami süreler
▸ Azami tamir süresi, on iş günü kuralı ve ikame mal tahsisi yükümlülüğü
▸ Kullanım ömrü boyunca satış sonrası hizmet yükümlülüğü ile satıcı, üretici ve ithalatçının müteselsil sorumluluğu
▸ Kullanım hatası istisnası, ihtiyari garanti, ticari satımlarda ayıp ihbarı ve başvuru yolları
Garanti belgesi, üretici ve ithalatçıların tüketiciye yönelik ürettikleri veya ithal ettikleri mallar için düzenlemek zorunda oldukları ve tüketicinin sahip olduğu hakları gösteren belgedir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 56. maddesi ile Garanti Belgesi Yönetmeliği bu belgeyi bir formalite olmaktan çıkarıp, kanundan doğan asgari bir güvence rejiminin somutlaşmış hali olarak düzenlemektedir.
Uygulamada en sık karşılaşılan sorular üç başlıkta toplanır: Garanti süresi ne kadardır ve ne zaman başlar? Ürün defalarca arızalanırsa tüketici bedel iadesi isteyebilir mi? Garanti süresi dolduktan sonra üreticinin sorumluluğu tamamen sona erer mi?
Kısa yanıt şudur: Garanti süresi, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren başlar ve kural olarak asgari iki yıldır. Tüketici ücretsiz onarım hakkını kullanmasına rağmen mal garanti süresi içinde tekrar arızalanır, azami tamir süresi aşılır veya tamirin mümkün olmadığı raporla belirlenirse; tüketici bedel iadesi, bedelden indirim veya ayıpsız misli ile değişim haklarına geçebilir. Garanti süresinin sona ermesi ise sorumluluğu tümüyle ortadan kaldırmaz; üretici ve ithalatçının kullanım ömrü boyunca bakım ve onarım hizmeti sunma yükümlülüğü devam eder.
Konuyla ilgili diğer makalelere ''Tüketici Hukuku'' başlıklı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
İçindekiler
- 1. Garanti Belgesi Nedir ve Düzenlenmesi Neden Zorunludur?
- 2. Garanti Süresi Ne Kadardır ve Ne Zaman Başlar?
- 3. Garanti Kapsamında Tüketicinin Seçimlik Hakları Nelerdir?
- 4. Azami Tamir Süresi Aşılırsa Ne Olur?
- 5. Satış Sonrası Hizmetler ve Kullanım Ömrü Yükümlülüğü Nedir?
- 6. Hangi Arızalar Garanti Kapsamı Dışındadır?
- 7. İhtiyari Garanti ve Yenilenmiş Ürünlerde Garanti Nasıl Uygulanır?
- 8. Ticari Satımlarda Garanti ve Ayıp İhbarı Nasıl İşler?
- 9. Uyuşmazlıkta Hangi Mercie Başvurulur?
- 10. Sonuç ve Değerlendirme
- 11. İlgili Makaleler
1. Garanti Belgesi Nedir ve Düzenlenmesi Neden Zorunludur?
Garanti belgesi, üretici ve ithalatçıların, Garanti Belgesi Yönetmeliği ekindeki listede yer alan kullanılmamış mallar için düzenlemek zorunda oldukları ve tüketicinin haklarını gösteren belgedir. Belgeyi düzenleme yükümlülüğü üretici ve ithalatçıya, tüketiciye ulaştırma ve bunu ispat yükümlülüğü ise satıcıya aittir.
Garanti belgesi düzenleme yükümlülüğü, satış sözleşmesinden bağımsız olarak doğrudan kanundan kaynaklanır. Bu nedenle belgenin düzenlenmemiş olması, tüketicinin kanuni haklarını ortadan kaldırmaz; yalnızca ispat kolaylığını zayıflatır ve yükümlülere idari yaptırım riski doğurur.
📜 KANUN METNİ —
"Üretici ve ithalatçılar, tüketiciye yönelik üretilen veya ithal edilen mallar için içeriği yönetmelikle belirlenen bir garanti belgesi düzenlemek zorundadır. Bu belgenin tekemmül ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu satıcıya aittir."
Belgenin verilmemesi idari yaptırıma tabidir. Kanun'un 77/6 maddesi uyarınca, 55. ve 56. maddelerdeki yükümlülüklere aykırı hareket eden üretici ve ithalatçı hakkında piyasaya arz edilen, satıcı hakkında ise tüketiciye satışı yapılan her bir mal için ayrı ayrıidari para cezası uygulanır. Ceza tutarları her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında güncellenir; 2026 yılında uygulanacak tutarlar 23.12.2025 tarihli Ticaret Bakanlığı Tebliği ile belirlenmiştir.
1.1. Garanti Belgesinde Bulunması Zorunlu Bilgiler
Garanti Belgesi Yönetmeliği'nin 7. maddesi, belgede yer alması gereken asgari içeriği sayar. Bu unsurlar, tüketicinin hakkını hangi süre içinde ve kime karşı kullanacağını görebilmesi amacına hizmet eder:
▸Üretici veya ithalatçı ile satıcının unvanı, adresi, iletişim bilgileri, yetkilisinin imzası ve kaşesi
▸Faturanın tarih ve sayısı; malın cinsi, markası, modeli, varsa bandrol ve seri numarası
▸Malın tüketiciye teslim tarihi ve yeri
▸Garanti süresi ve azami tamir süresi
▸Bütün parçaları dahil olmak üzere malın tamamının garanti kapsamında olduğuna ilişkin bilgi
▸Kanun'un 11. maddesindeki seçimlik haklara ve kullanım hatalarına ilişkin bilgi
▸Tüketici hakem heyetlerine ve tüketici mahkemelerine başvurulabileceğine ilişkin bilgi
Mesafeli sözleşmelerde satıcıya ilişkin bilgiler, fatura tarih ve sayısı ile teslim tarihi ve yeri şartı aranmaz; bu durumda faturadaki bilgiler esas alınır. Belge kağıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile verilebilir; tüketici talep ederse kağıt üzerinde verilmesi zorunludur.
1.2. Fatura Garanti Belgesi Yerine Geçer mi?
Hayır. Garanti Belgesi Yönetmeliği'nin 5/3 maddesi uyarınca satılan mala ilişkin düzenlenen faturalar garanti belgesi yerine geçmez. Buna karşılık yargı kararlarında, garanti şartlarını açıkça içeren yazılı bir sözleşmenin somut olayda garanti belgesi işlevi görebileceği kabul edilmiştir.
Bu ayrım pratikte önemlidir. Fatura yalnızca satışı ve teslim tarihini ispatlar; garantinin kapsamını, süresini ve muhatabını göstermez. Buna karşılık taraflar arasındaki sözleşmede garanti süresi ve şartları düzenlenmişse, bu metin ispat bakımından garanti taahhüdünün kaynağı sayılabilir.
Yargıtay, ithalatı garanti belgesi ibrazına bağlı olan bir yedek parça bakımından, garanti belgesi düzenlenmemişse satış sonrası hizmetleri kapsayacak şekilde yazılı bir sözleşmenin bulunmasının zorunlu olduğunu belirtmiş; alıcının bu sözleşmeyi imzalamaktan kaçınması nedeniyle satıcının garanti yükümlülüğünü yerine getirememesi karşısında sözleşmenin feshinde alıcıyı haksız bulmuştur. (karardan aktarılarak özetlenmiştir)
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 11.12.2024 tarihli, 2023/5602 E. ve 2024/8898 K. sayılı İlamı
2. Garanti Süresi Ne Kadardır ve Ne Zaman Başlar?
Garanti süresi, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari iki yıldır. Bazı mallarda süre, Garanti Belgesi Yönetmeliği ekindeki listede kilometre veya çalışma saati gibi başka bir ölçü birimiyle belirlenir; bu durumda hangi ölçüt önce dolarsa garanti o anda sona erer.
Sürenin başlangıcı sözleşme tarihi veya fatura tarihi değil, teslim tarihidir. Tescile tabi araçlarda tescil tarihi ile fiili teslim tarihi farklılaşabildiğinden, uyuşmazlıklarda teslim belgesi belirleyici olur.
📜 YÖNETMELİK METNİ —
"Garanti süresi; malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari iki yıl veya bu Yönetmeliğe ekli listedeki ölçü birimi ile tespit edilen değer kadardır."
Garanti Belgesi Yönetmeliği m. 6/1
Asgari iki yıllık süre emredicidir. Üreticinin veya satıcının belgede daha kısa bir süre göstermesi, tüketiciyi yanıltıcı nitelikte olup bu sınırlamaya geçerlilik tanınmaz.
"garanti sürelerinin yasada yer alan süreden aşağıya çekilmesi olanaklı değildir. Bu nedenle, anılan belge tüketiciyi yanıltacak niteliktedir ve getirdiği sınırlamaların kabulü mümkün değildir."
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.07.2009 tarihli, 2009/291 E. ve 2009/318 K. sayılı İlamı
2.1. Kilometre veya Çalışma Saati Esaslı Garanti Süreleri
Yönetmelik eki listede binek otomobiller için iki yıl veya 60.000 km, kamyonetler için iki yıl veya 100.000 km, projeksiyon cihazları için iki yıl veya 5.000 saat gibi çift ölçütlü süreler öngörülmüştür. Bu ölçütlerden hangisi önce dolarsa garanti sona erer.
Yönetmeliğin 6/2 maddesi önemli bir güvence içerir: Garanti süresi başka bir ölçü birimiyle belirlenmişse, malın üzerinde bu ölçü biriminin tespitine yönelik bir düzeneğin bulunması gerekir. Aksi halde garanti süresinin asgari iki yıl olduğu kabul edilir.
2.2. Tamirde Geçen Süre ve Değiştirilen Malın Garantisi
Malın arızalanması durumunda tamirde geçen süre garanti süresine eklenir (Yönetmelik m. 6/3). Bu kural, uzun süren onarımlar nedeniyle tüketicinin garanti korumasından fiilen yararlanamamasını önler ve iki yıllık sürenin fiilen uzamasına yol açar.
Buna karşılık garanti uygulaması sırasında değiştirilen malın garanti süresi, satın alınan malın kalan garanti süresi ile sınırlıdır (Yönetmelik m. 10). Yani ürün ayıpsız misli ile değiştirildiğinde garanti süresi sıfırdan başlamaz.
| Ürün Grubu | Garanti Süresi | Kullanım Ömrü | Azami Tamir Süresi |
|---|---|---|---|
| Binek otomobiller | 2 yıl veya 60.000 km | 10 yıl | 45 iş günü |
| Kamyonetler | 2 yıl veya 100.000 km | 10 yıl | 45 iş günü |
| Motosikletler | 2 yıl veya 30.000 km | 10 yıl | 45 iş günü |
| Televizyonlar | 2 yıl | 10 yıl | 20 iş günü |
| Cep telefonları | 2 yıl | 5 yıl | 20 iş günü |
| Bilgisayarlar | 2 yıl | 5 yıl | 20 iş günü |
| Klimalar | 2 yıl | 10 yıl | 20 iş günü |
| Buzdolapları ve çamaşır makineleri | 2 yıl | 10 yıl | 20 iş günü |
| Projeksiyon cihazları | 2 yıl veya 5.000 saat | 5 yıl | 20 iş günü |
| Amortisörler | 2 yıl | 3 yıl | 20 iş günü |
| Ahşap ve metal mobilyalar | 2 yıl | 10 yıl | 20 iş günü |
3. Garanti Kapsamında Tüketicinin Seçimlik Hakları Nelerdir?
Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici; sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değiştirme haklarından birini kullanabilir. Ücretsiz onarım ve ayıpsız misli ile değiştirme hakları üretici ve ithalatçıya karşı da ileri sürülebilir; bu haklardan satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.
📜 KANUN METNİ —
"Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir. Bu fıkradaki hakların yerine getirilmesi konusunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Üretici veya ithalatçı, malın kendisi tarafından piyasaya sürülmesinden sonra ayıbın doğduğunu ispat ettiği takdirde sorumlu tutulmaz."
Seçimlik hak bir yenilik doğuran haktır; kullanılmakla tükenir. Bu nedenle tüketici aynı ayıp için iki hakkı birlikte kullanamaz. Uygulamada bu kural, ücretsiz onarımı kabul eden tüketicinin sonradan doğrudan değişim talep etmesini sınırlar.
3.1. Ücretsiz Onarım Hakkı ve Muhatapları
Tüketici ücretsiz onarımı seçerse satıcı; işçilik masrafı, değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep etmeksizin malın onarımını yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür (Garanti Belgesi Yönetmeliği m. 8/1). Bu hak üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir.
Garanti süresi içinde nakliye, posta, kargo veya servis elemanlarının ulaşım gideri gibi masraflar da tüketiciden istenemez. Bu yasak, hem yetkili servis istasyonları hem de üretici, ithalatçı ve satıcı bakımından geçerlidir; yalnızca tanıtma ve kullanma kılavuzuna aykırı kullanımlar bunun dışındadır.
3.2. Onarımdan Sonra Bedel İadesi veya Değişime Geçiş Şartları
Tüketici ücretsiz onarım hakkını kullanmasına rağmen mal garanti süresi içinde tekrar arızalanırsa, tamiri için gereken azami süre aşılırsa veya tamirin mümkün olmadığı yetkili servis, satıcı, üretici ya da ithalatçı tarafından raporla belirlenirse; tüketici bedel iadesini, ayıp oranında indirimi veya imkan varsa ayıpsız misli ile değişimi talep edebilir. Satıcı bu talebi reddedemez.
📜 KANUN METNİ —
"Tüketici bu Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen seçimlik haklarından onarım hakkını kullanmışsa, malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması veya tamirinin mümkün bulunmadığının anlaşılması hâllerinde 11 inci maddede yer alan diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı tüketicinin talebini reddedemez. Bu talebin yerine getirilmemesi durumunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur."
Tamirin mümkün olmadığına ilişkin raporun, arızanın bildirim tarihinden itibaren o mala ilişkin azami tamir süresi içindedüzenlenmesi zorunludur (Yönetmelik m. 9/5). Raporun süresinde düzenlenmemesi, tüketicinin diğer seçimlik haklara geçişini kolaylaştıran bir unsurdur.
Hukuk Genel Kurulu, sıfır kilometre satın alınan araçta üretimden kaynaklanan arızaların tekrarlaması ve onarımlar sonucunda aracın orijinal halini kaybetmesi karşısında, tüketicinin araca duyduğu güvenin sarsıldığını ve beklediği yararı sağlayamadığını belirterek malın yenisi ile değiştirilmesi koşullarının gerçekleştiğini kabul etmiştir. (karardan aktarılarak özetlenmiştir)
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 01.07.2009 tarihli, 2009/4-246 E. ve 2009/297 K. sayılı İlamı
| Seçimlik Hak | Kime Karşı Kullanılabilir | Süre ve Koşul |
|---|---|---|
| Sözleşmeden dönme (bedel iadesi) | Satıcı | Bedelin tümü derhal iade edilir (m. 11/5) |
| Ayıp oranında bedelden indirim | Satıcı | İndirim tutarı derhal iade edilir (m. 11/5) |
| Ücretsiz onarım | Satıcı, üretici, ithalatçı (müteselsil) | Azami 30 iş günü; listedeki mallarda azami tamir süresi (m. 11/4) |
| Ayıpsız misli ile değiştirme | Satıcı, üretici, ithalatçı (müteselsil) | Talebin bildiriminden itibaren azami 30 iş günü (Yönetmelik m. 9/4) |
| Tazminat (genel hükümler) | Sorumlu sıfatına göre | Seçimlik haklardan biriyle birlikte istenebilir (m. 11/6) |
4. Azami Tamir Süresi Aşılırsa Ne Olur?
Azami tamir süresi, Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği eki listede her mal grubu için belirlenen süredir ve çoğu üründe 20 iş günü, binek otomobiller ile kamyonetlerde 45 iş günüdür. Süre; garanti içinde arızanın servise veya satıcıya bildirimi tarihinde, garanti dışında ise malın servise teslimi tarihinde başlar. Sürenin aşılması, tüketiciye diğer seçimlik haklara geçme imkanı verir.
Azami tamir süresi yalnızca garanti süresiyle sınırlı değildir. Yönetmeliğin 10/4 maddesi, kullanım ömrü süresince malın yetkili servis istasyonlarındaki bakım ve onarım süresinin azami tamir süresini geçemeyeceğini düzenler. Arıza bildirimi telefon, faks, elektronik posta veya iadeli taahhütlü mektup gibi yollarla yapılabilir; uyuşmazlık halinde bildirimin ispatı tüketiciye aittir.
On İş Günü Kuralı ve İkame Mal Tahsisi
Garanti süresi içinde malın yetkili servis istasyonuna veya satıcıya tesliminden itibaren arıza on iş günü içinde giderilemezse, üretici veya ithalatçı, tamir tamamlanıncaya kadar benzer özelliklere sahip başka bir malı tüketicinin kullanımına tahsis etmek zorundadır.
📜 YÖNETMELİK METNİ —
"Malın garanti süresi içerisinde yetkili servis istasyonuna veya satıcıya tesliminden itibaren arızasının on iş günü içerisinde giderilememesi halinde, üretici veya ithalatçının; malın tamiri tamamlanıncaya kadar, benzer özelliklere sahip başka bir malı tüketicinin kullanımına tahsis etmesi zorunludur. Benzer özelliklere sahip başka bir malın tüketici tarafından istenmemesi halinde üretici veya ithalatçılar bu yükümlülükten kurtulur. Buna ilişkin ispat yükümlülüğü üretici veya ithalatçıya aittir."
Bu yükümlülük tüketiciler bakımından öngörülmüştür. Tacir sıfatıyla hareket eden alıcılar yönünden ikame mal talebi doğrudan bu hükme dayandırılamaz; bu durumda talep, ayıplı hizmet ve genel sorumluluk hükümleri üzerinden değerlendirilir.
5. Satış Sonrası Hizmetler ve Kullanım Ömrü Yükümlülüğü Nedir?
Satış sonrası hizmet yükümlülüğü, üretici ve ithalatçıların Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü süresince bakım ve onarım hizmeti sağlama zorunluluğudur. Kullanım ömrü, malın tüketiciye teslim tarihinden başlar ve mal grubuna göre 3 ila 10 yıl arasında değişir. Bu yükümlülük garanti süresinden bağımsızdır ve garanti sona erdikten sonra da devam eder.
Kullanım ömrü ile garanti süresini birbirine karıştırmamak gerekir. Garanti süresi, ayıptan doğan hakların ücretsiz kullanılabildiği dönemi; kullanım ömrü ise yedek parça temini ile bakım ve onarım hizmetinin sunulması gereken dönemi ifade eder. Garanti süresi bittikten sonra hizmet ücretlidir, ancak hizmetin hiç sunulmaması Kanun'un 58/7 maddesi uyarınca tazminat talebine dayanak oluşturur.
5.1. Yetkili Servis ve Özel Servis Ayrımı
Üretici veya ithalatçılar, yetkili servis istasyonlarını kendileri kurabilecekleri gibi, verilen hizmetten sorumlu olmak şartıyla kurulu servis organizasyonlarından da yararlanabilir. Yetkili servisin ayrı bir tüzel kişiliğinin bulunması, üretici ve ithalatçının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
📜 YÖNETMELİK METNİ —
"Üretici veya ithalatçılar, yetkili servis istasyonlarının ayrı bir tüzel kişiliği olsa dahi, satış sonrası hizmetlerin sağlanmasından ve yürütülmesinden yetkili servis istasyonları ile birlikte müteselsilen sorumludur."
Herhangi bir üretici veya ithalatçıya bağlı olmaksızın faaliyet gösteren servis istasyonları da verdikleri hizmetten dolayı tüketiciye karşı sorumludur ve her türlü mecrada "özel servis" ibaresini kullanmak zorundadır. Motorlu taşıtlar sektöründe, rekabet mevzuatındaki grup muafiyeti düzenlemesi çerçevesinde, üreticinin teknik standartlarına uygun biçimde yetkili olmayan servislerde yapılan periyodik bakımların garantiyi tek başına ortadan kaldırmadığı yargı kararlarına konu olmuştur.
5.2. İthalatçının Faaliyetinin Sona Ermesi
İthalatçının ticari faaliyetinin herhangi bir şekilde sona ermesi halinde, bakım ve onarım hizmetlerinin sunulmasından garanti süresi boyunca satıcı, üretici ve yeni ithalatçı müteselsilen sorumludur. Garanti süresi bittikten sonra ise kullanım ömrü süresince bu hizmetleri üretici veya yeni ithalatçı sunmak zorundadır (Kanun m. 58/6).
İthalatçının sorumluluğunun kapsamı, garanti belgesini imzalayıp imzalamadığına göre de değerlendirilmektedir. Doğrudan satış ilişkisi bulunmayan hallerde bile, garanti taahhüdüne katılan ithalatçının sorumluluk altına girdiği kabul edilmektedir.
6. Hangi Arızalar Garanti Kapsamı Dışındadır?
Tüketicinin malı tanıtma ve kullanma kılavuzunda yer alan hususlara aykırı kullanmasından kaynaklanan arızalar garanti kapsamı dışındadır. Kullanım hatasının bulunup bulunmadığı, yetkili servis istasyonu veya sırasıyla satıcı, ithalatçı ya da üretici tarafından azami tamir süresi içinde düzenlenen raporla belirlenir ve raporun bir nüshası tüketiciye verilir.
📜 YÖNETMELİK METNİ —
"Tüketicinin malı tanıtma ve kullanma kılavuzunda yer alan hususlara aykırı olarak kullanmasından kaynaklanan arızalar hakkında 8 inci ve 9 uncu madde hükümleri uygulanmaz."
Garanti Belgesi Yönetmeliği m. 11/1
Kullanım hatası iddiası ispat yükü bakımından belirleyicidir. Yönetmelik, raporun düzenlenmesini ve tüketiciye verilmesini zorunlu tutar; tüketici bu rapora karşı bilirkişi incelemesi talebiyle tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurabilir. Ayrıca teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir ve ayıplı olmadığının ispatı satıcıya düşer (Kanun m. 10/1).
Buna karşılık, kullanıcıdan beklenemeyecek teknik önlemlere bağlanan arızalarda kullanım hatası savunması kabul görmemektedir. Nitekim bir istinaf incelemesinde, ekranda piksel yanmasını önlemeye yönelik talimatların teknik bilgisi olmayan kişilerce uygulanmasının güç olduğu, bu nedenle arızanın gizli ayıp niteliğinde bulunduğu ve tüketici hatasından kaynaklanmadığı sonucuna varılmıştır (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, E: 2022/1767, K: 2026/538, T: 26.03.2026).
7. İhtiyari Garanti ve Yenilenmiş Ürünlerde Garanti Nasıl Uygulanır?
İhtiyari garanti, tüketicinin yasal hakları saklı kalmak kaydıyla değişim, onarım, bakım veya bedel iadesi konularında satıcı, sağlayıcı, üretici ya da ithalatçı tarafından verilen ilave taahhüttür. Yenilenmiş ürünlerde ise teslim tarihinden itibaren asgari bir yıl garanti verilmesi zorunludur.
İhtiyari garanti, zorunlu garantinin yerine geçmez; onun üzerine eklenir. Taahhütte; tüketicinin yasal haklarının saklı olduğu, garantiden faydalanma koşulları, süresi ile garanti verenin adı ve iletişim bilgileri yer almak zorundadır. Taahhüdün yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile verilmesi gerekir. Öngörülen özellikleri taşımasa bile taahhüt, taahhütte bulunanı bağlar (Kanun m. 57).
İhtiyari garantinin sınırı, sigortacılık faaliyetiyle kesiştiği noktada belirginleşir. İhtiyari garanti kapsamında verilen taahhütler bir bedel karşılığında yapılsa dahi sigorta sözleşmesi sayılmaz; ancak bu taahhütlerin sigorta izlenimi yaratacak söz ve işaretlerle tanıtılması, pazarlanması veya satılması yasaktır.
8. Ticari Satımlarda Garanti ve Ayıp İhbarı Nasıl İşler?
Alıcının tacir olduğu satımlarda 6502 sayılı Kanun uygulanmaz; uyuşmazlık Türk Ticaret Kanunu'nun 23. maddesi ile Türk Borçlar Kanunu'nun satım hükümlerine göre çözülür. Açık ayıpta iki gün, muayene ile ortaya çıkabilecek ayıpta sekiz gün içinde ihbar gerekir. Gizli ayıpta ise ayıp ortaya çıktığı anda derhal bildirim yeterlidir.
Bu ayrım, aynı üründen kaynaklanan iki uyuşmazlığın tamamen farklı sonuçlanmasına yol açabilir. Tüketici sıfatıyla hareket eden alıcı ihbar süreleri bakımından korunurken, tacir alıcı basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğü altındadır ve süresinde ihbarda bulunduğunu yazılı belgeyle ispat etmek zorundadır.
İstinaf dairesi, ticari satıma konu televizyonda ortaya çıkan piksel yanmasını gizli ayıp olarak nitelendirmiş; ayıbın garanti süresi içinde ortaya çıkması üzerine gönderilen elektronik posta bildirimini süresinde yapılmış ihbar saymış ve ödenen bedelin iadesine karar verilmesini yerinde bulmuştur. (karardan aktarılarak özetlenmiştir)
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, E: 2022/1767, K: 2026/538, T: 26.03.2026
Buna karşılık, muayene ve ihbar külfetinin yerine getirilmemesi tacir alıcı aleyhine sonuç doğurur. Bir istinaf kararında, malların ihraç edilecek olmasının iş sahibinin muayene yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı belirtilerek süresinde ayıp ihbarı bulunmadığı sonucuna varılmıştır (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, E: 2023/1879, K: 2025/189, T: 30.01.2025).
Ayrıca garanti süresi dolduktan sonra ortaya çıkan ve gizli ayıp niteliği taşımayan arızalarda satıcının sorumluluğuna gidilemeyeceği kabul edilmektedir (İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, E: 2019/149, K: 2021/25, T: 19.01.2021).
9. Uyuşmazlıkta Hangi Mercie Başvurulur?
Tüketici uyuşmazlıklarında, Kanun'un 68. maddesindeki parasal sınırın altında kalan talepler için tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. 2026 yılı için bu sınır 186.000 TL'dir. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi görevlidir ve dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
Başvurular, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabilir. Hakem heyeti kararlarına karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde hakem heyetinin veya tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edilebilir.
Tüketici mahkemesinde görülecek davalarda, tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar dışında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur (Kanun m. 73/A). Alıcının tacir olduğu ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunduğu hallerde ise asliye ticaret mahkemesi görevlidir; İstanbul yargı çevresinde bu davalar İstanbul ve İstanbul Anadolu adliyelerindeki asliye ticaret mahkemelerinde görülür.
10. Sonuç ve Değerlendirme
Garanti belgesi rejimi, tüketiciye yalnızca satıcıya karşı değil, üretim ve dağıtım zincirindeki diğer aktörlere karşı da doğrudan hak arama imkanı tanıyan bir güvence sistemidir. Sistemin üç ekseni; teslim tarihinden başlayan asgari iki yıllık garanti süresi, mal grubuna göre belirlenen azami tamir süresi ve kullanım ömrü boyunca devam eden satış sonrası hizmet yükümlülüğüdür.
Uyuşmazlıklarda sonucu belirleyen unsurlar çoğunlukla usule ilişkindir: teslim tarihinin belgelenmesi, arıza bildiriminin tarih ve içerik olarak ispatlanabilir biçimde yapılması, servis teslim belgeleri ile servis fişlerinin saklanması, kullanım hatası raporunun süresinde düzenlenip düzenlenmediğinin denetlenmesi ve tamirde geçen sürenin garanti süresine eklenmesi. Alıcının tacir olduğu satımlarda ise muayene ve ihbar külfetine ilişkin kısa süreler ayrıca gözetilmelidir.
Bu nedenle garanti ve satış sonrası hizmet uyuşmazlıklarında, talebin hangi hukuki temele dayandırılacağı ve hangi seçimlik hakkın kullanılacağı, belgelerin bütünüyle değerlendirilmesini gerektiren teknik bir konudur. Sürecin mevzuata uygun biçimde yürütülmesi, hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşır.
