🔍 Bu makalede ne bulacaksınız?
✓ Kilometre müdahalesinin ve gizlenen hasar kaydının hukuken neden gizli ayıp sayıldığı
✓ Alıcının Tramer, TÜVTÜRK veya trafik kayıtlarını sorgulama yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı
✓ Noter sözleşmesindeki matbu kabul beyanının satıcıyı sorumluluktan kurtarıp kurtarmadığı
✓ Tüketici, tacir ve adi satış ayrımına göre ihbar süreleri ile zamanaşımı tablosu
✓ Bedel indiriminde uygulanan nispi metot ve talep edilebilecek zarar kalemleri
✓ 7589 sayılı Kanun sonrası dava türü: belirsiz alacak yerine güçlendirilmiş kısmi dava
✓ 2024 tarihli Yönetmelik uyarınca ekspertiz, tanıtım kartı, garanti ve noter kilometre beyanı
✓ Kilometre düşürmenin TCK m. 157 ve m. 158/1-h kapsamındaki cezai boyutu
Kilometresi düşürülmüş araç, gösterge panelindeki kilometre bilgisi gerçek kullanım verisini yansıtmayacak biçimde teknik müdahaleyle değiştirilmiş taşıttır. Kilometre, aracın yıpranmasını ve piyasa değerini doğrudan belirleyen temel nitelik olduğundan bu müdahale, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 219. maddesi anlamında maddi ve ekonomik ayıp oluşturur. Aynı sonuç, ağır hasar veya pert kaydının alıcıdan saklandığı satışlar için de geçerlidir.
Çekirdek yanıt şudur: satıcı, ayıbın varlığını bilmese dahi sorumludur; alıcının resmi kayıtları araştırma yükümlülüğü yoktur; ayıbın alıcıya bildirildiğini ispat yükü satıcıdadır. Satıcı ayıbı bilerek gizlemişse ağır kusurlu sayılır ve ne kısa ihbar sürelerine ne de iki yıllık zamanaşımına dayanabilir. Alıcı, sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız benzeriyle değişim haklarından birini kullanabilir; uygulamada kilometre müdahalesinde en sık tercih edilen yol bedel indirimidir.
Aşağıda önce ayıp kavramı ve ispat rejimi, ardından süreler, seçimlik haklar, 31.07.2026 tarihinde yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile değişen dava usulü, idari mevzuattan doğan yükümlülükler ve son olarak cezai sorumluluk ele alınmaktadır.
Konuyla ilgili diğer makalelere ''Tüketici Hukuku'' başlıklı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
İçindekiler
- 1. Kilometresi Düşürülmüş Araç Hukuken Ne Anlama Gelir?
- 2. Alıcı Kayıtları Sorgulamak Zorunda mıdır? İspat Yükü Kimdedir?
- 3. Ayıp İhbarı Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- 4. Alıcının Seçimlik Hakları ve Talep Edilebilecek Zarar Kalemleri
- 5. 7589 Sayılı Kanun Sonrası Dava Nasıl Açılır?
- 6. 2024 Tarihli Yönetmelik Satıcı İşletmeye Hangi Yükümlülükleri Getirir?
- 7. Kilometre Düşürmek Suç Oluşturur mu?
- 8. Delil Toplama ve Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
- 9. Sonuç ve Değerlendirme
- 10. İlgili Makaleler
1. Kilometresi Düşürülmüş Araç Hukuken Ne Anlama Gelir?
Kilometresi düşürülmüş araç, satıcının bildirdiği niteliği taşımayan ayıplı maldır. Kilometre bilgisi aracın değerini ve alıcının beklediği faydayı doğrudan etkilediğinden, müdahale TBK m. 219 kapsamında maddi ve ekonomik ayıp sayılır. Bu ayıp olağan bir gözden geçirmeyle anlaşılamadığı için gizli ayıp niteliğindedir ve satıcı, ayıbı bilmese bile sorumludur.
1.1. Ayıp Kavramı ve TBK m. 219 Çerçevesi
Ayıp, satılanın sözleşme gereği taşıması gereken nitelik ile fiilen sahip olduğu nitelik arasındaki olumsuz farktır. Kanun, satıcının yalnızca bildirdiği niteliklerin bulunmamasından değil, malın kullanım amacı bakımından değerini ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan eksikliklerden de sorumlu olduğunu düzenlemektedir.
📜 KANUN METNİ —
"Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur."
Maddenin ikinci fıkrası, ayıptan sorumluluğu kusura bağlı olmaktan çıkarır. Bu nedenle galeriden aldığı aracı kilometresine müdahale edildiğini bilmeden satan satıcı da alıcıya karşı sorumludur; kendisinden aldığı kişiye rücu etmesi ayrı bir meseledir.
1.2. Kilometre Müdahalesi Neden Gizli Ayıptır?
Ayıp, tespit edilebilirliğine göre açık ve gizli olmak üzere ikiye ayrılır. Kilometre sayacına yapılan müdahale özel donanım gerektiren teknik bir işlem olduğundan, aracı devralan ortalama bir alıcının basit gözlemiyle fark edilmesi beklenemez.
"Açık ayıp hemen ilk bakışta ya da yüzeysel bir muayene ile tespit edilebilen ayıptır. Durumun gerekli kıldığı, muayene ile anlaşılamayan ayıplar, gizli ayıptır."
— Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 01.06.2023 tarihli, 2023/1024 E. ve 2023/1048 K. sayılı İlamı
Ayıbın önemli olup olmadığı da objektif ölçütle belirlenir. Yargı, ikinci el araç satımında ölçütü alıcının satın alma kararına etkisi üzerinden kurmaktadır.
"İkinci el araç satımlarında, alıcı tarafından bilinseydi aracın daha düşük bedelle alınacağı ya da hiç satın alınmayacağı söylenebilen her durumda ayıp mevcut demektir."
— Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin 02.04.2026 tarihli, 2024/999 E. ve 2026/425 K. sayılı İlamı
1.3. Ağır Hasar ve Pert Kaydının Gizlenmesi
Aracın geçmişte ağır hasar görmesi veya pert kaydı bulunması da aynı hukuki kategoriye girer. Bu kayıtlar aracın ekonomik değerini kalıcı biçimde düşürür ve satıcı tarafından açıklanması gereken bilgilerdendir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, sigorta kayıtlarına göre defalarca kazaya karışmış ve ağır hasarlı olduğu bilirkişi raporuyla belirlenen bir araçta, ayıpların gizli ayıp niteliğinde bulunduğunu ve satıcının bu nedenle ağır kusurlu sayıldığını kabul etmiştir.
2. Alıcı Kayıtları Sorgulamak Zorunda mıdır? İspat Yükü Kimdedir?
Alıcının gizli ayıpları araştırma yükümlülüğü yoktur. Yerleşik içtihada göre alıcı; trafik tescil kayıtlarını, sigorta kayıtlarını veya Tramer verilerini sorgulamak zorunda değildir. Ayıbın alıcıya bildirildiğini ya da alıcı tarafından bilindiğini yansız delillerle ispat yükü satıcıya aittir. Aracın rayiç değerin altında alınmış olması da ayıbın bilindiğine karine oluşturmaz.
2.1. Araştırma Yükümlülüğünün Sınırı
Alıcıdan uzman düzeyinde teknik inceleme beklenemez. Kanun, alıcıya devraldığı malı işlerin olağan akışına göre gözden geçirme külfeti yükler; bu külfet, kayıt sorgulama veya detaylı teknik ekspertiz zorunluluğu anlamına gelmez.
"Durumun gerekli kıldığı muayene ile anlaşılamayan ayıplar, gizli ayıptır. Alıcının gizli ayıpları araştırma yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak gizli ayıp ortaya çıkar çıkmaz bu durumu satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Alıcının ayıpları bildiğini veya bilmesi gerektiği konusunda ispat yükü satıcıya aittir."
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.12.2021 tarihli, 2018/436 E. ve 2021/1717 K. sayılı İlamı
Aynı yönde, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi de pert kaydı gizlenen bir araca ilişkin uyuşmazlıkta; alıcının trafik şube müdürlüğü kayıtlarını, sigorta kayıtlarını ve Tramer kayıtlarını inceleme yükümlülüğünün bulunmadığını, aracın piyasa değerinin altında alınmasının da ayıbın bilindiğine karine oluşturmayacağını benimsemiştir (karardan aktarılarak özetlenmiştir).
"aracın piyasa değerinden düşük satın alınması davacının ayıbı bildiğine karine teşkil etmez."
— Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 12.03.2020 tarihli, 2018/2082 E. ve 2020/3273 K. sayılı İlamı
2.2. Ekspertiz Yaptırmış Olmak Alıcı Aleyhine Yorumlanabilir mi?
Hayır. Satış sırasında ekspertiz yaptırmış olmak, alıcının gizli ayıbı bilerek satın aldığı sonucunu doğurmaz. Nitekim ekspertiz raporlarının kilometre müdahalesini veya şase uyumsuzluğunu tespit edemediği dosyalarda mahkemeler, ayıbın gizliliğini bu nedenle ortadan kalkmış saymamaktadır. Ekspertiz raporunun hatalı çıkması, alıcı aleyhine değil, rapor düzenleyen işletmenin sorumluluğu lehine bir sonuç doğurur.
2.3. Noter Sözleşmesindeki Matbu Kabul Kaydının Hükmü
Noterlikte düzenlenen araç satış sözleşmelerinde yer alan ve aracın mevcut haliyle görülüp beğenilerek teslim alındığını belirten matbu ifade, yalnızca açık ayıplar bakımından sonuç doğurur. Gizli ayıplar bu kaydın kapsamı dışındadır.
"alıcının bu aracı halihazır durumu ile görüp beğenerek ve bedelini tamamen ödeyerek teslim aldığı" ifadesinin, gizli ayıbın yani detaylı muayene ile anlaşılabilecek ayıbın içerisine dahil olmadığı"
— Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 21.04.2022 tarihli, 2022/1826 E. ve 2022/3264 K. sayılı İlamı
Bu değerlendirme, Hukuk Genel Kurulu tarafından da benimsenmiştir. Ayrıca ikinci el satışta satıcının gizli ayıptan sorumlu tutulabilmesi için ayrıca garanti taahhüdünde bulunmuş olması aranmaz; sorumluluk doğrudan kanundan doğar.
Sözleşmeye konulan sorumsuzluk kayıtları da sınırsız değildir. Satıcı, satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurluysa ayıptan sorumluluğu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m. 221).
3. Ayıp İhbarı Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
Gizli ayıp, ortaya çıktığı anda gecikmeksizin satıcıya bildirilmelidir. Tacirler arasındaki ticari satışlarda açık ayıp iki gün, muayeneyle anlaşılabilecek ayıp sekiz gün içinde ihbar edilir; gizli ayıpta TBK m. 223/2 uygulanır. Satıcı ağır kusurluysa, ihbarın süresinde yapılmadığı savunması dinlenmez.
3.1. Genel Kural: TBK m. 223
📜 KANUN METNİ —
"Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır."
— 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 223/2
Buradaki hemen ifadesi, dürüstlük kuralına uygun en kısa süreyi anlatır. Uygulamada ihbarın noter ihtarnamesiyle yapılması ispat kolaylığı sağlar; ancak ihbarın geçerliliği şekle bağlı değildir. Nitekim İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, tacirler arası bir uyuşmazlıkta ayıp ihbarının yazışmalarla ispat edilmiş olmasını yeterli görmüştür.
3.2. Satıcının Ağır Kusuru: Gizleyen Satıcı Süre Savunması Yapamaz
📜 KANUN METNİ —
"Ağır kusurlu olan satıcı, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz. Satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar bakımından da aynı hüküm geçerlidir."
Maddenin ikinci fıkrası, galericiler ve ikinci el taşıt ticaretiyle iştigal eden işletmeler bakımından belirleyicidir. Kilometre veya hasar kaydı, mesleği satıcılık olan kişinin bilmesi gereken hususlardandır.
"bu işi meslek edinen davalının bilmesi gereken bu ayıp sebebiyle ağır kusurlu olduğu aşikar olup, ayıp ihbarının süresinde yapılmadığı savunmasının dinlenmesi mümkün olmayıp"
— İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 19.12.2024 tarihli, 2022/1054 E. ve 2024/2060 K. sayılı İlamı
Zamanaşımı bakımından da aynı ilke geçerlidir: satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurluysa, TBK m. 231/2 uyarınca iki yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz. Tüketici satışlarında ise 6502 sayılı Kanun m. 12/3 gereğince ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri hiç uygulanmaz.
3.3. Satışın Türüne Göre Süre Rejimi
Uygulamada en sık yapılan hata, satışın hukuki niteliğinin yanlış belirlenmesidir. Satıcının ticari işletme, alıcının tüketici olduğu satışta 6502 sayılı Kanun; her iki tarafın da tacir olduğu satışta 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Türk Borçlar Kanunu; tarafların tacir ve tüketici olmadığı satışta ise yalnızca Türk Borçlar Kanunu uygulanır.
| Ölçüt | Tüketici satışı (6502 s. K.) | Tacirler arası satış (TTK + TBK) | Adi satış (TBK) |
|---|---|---|---|
| Uygulanacak hüküm | TKHK m. 8-12 | TTK m. 23/1-c, TBK m. 219 vd. | TBK m. 219-231 |
| Açık ayıpta ihbar | Ayrı bir kısa süre öngörülmemiştir | Teslimde belli ise 2 gün, muayeneyle anlaşılıyorsa 8 gün | Uygun süre içinde (TBK m. 223/1) |
| Gizli ayıpta ihbar | Ayıp ortaya çıkınca makul sürede | TBK m. 223/2: ortaya çıkınca hemen | TBK m. 223/2: ortaya çıkınca hemen |
| İspat yükü | Teslimden itibaren 6 ay içinde çıkan ayıpta satıcıda (TKHK m. 10/1) | Ayıbın bildirildiğini ispat satıcıda | Ayıbın bildirildiğini ispat satıcıda |
| Zamanaşımı | 2 yıl; ikinci el satışta 1 yıldan az olamaz (TKHK m. 12) | Devirden itibaren 2 yıl (TBK m. 231/1) | Devirden itibaren 2 yıl (TBK m. 231/1) |
| Ağır kusur / hile hali | Zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (TKHK m. 12/3) | 2 yıllık süreden yararlanılamaz (TBK m. 231/2) | 2 yıllık süreden yararlanılamaz (TBK m. 231/2) |
4. Alıcının Seçimlik Hakları ve Talep Edilebilecek Zarar Kalemleri
Alıcı, TBK m. 227 uyarınca dört seçimlik haktan birini kullanabilir: sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız benzeriyle değişim. Bu haklardan biriyle birlikte genel hükümlere göre tazminat da istenebilir. Kilometre müdahalesinde uygulamada en sık tercih edilen yol, nispi metot ile hesaplanan bedel indirimidir.
4.1. TBK m. 227 Kapsamındaki Seçimlik Haklar
📜 KANUN METNİ —
"Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir: 1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme. 2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme. 3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme. 4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme."
— 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 227/1
Seçimlik hak yenilik doğuran nitelikte olmakla birlikte, ıslah yoluyla talep sonucunun değiştirilebildiği kabul edilmektedir. Ayrıca hakim, dönme talebini durum haklı göstermiyorsa onarıma veya bedel indirimine çevirebilir. Aracın dava sırasında üçüncü kişiye satılması gibi hallerde de talep, doğal olarak bedel indirimine dönüşür.
| Seçimlik hak | Hukuki sonuç | Uygulamadaki karşılığı |
|---|---|---|
| Sözleşmeden dönme | Araç iade edilir, ödenen bedel faiziyle geri alınır | Ayıbın ağırlığı aracın kullanımını engelliyorsa tercih edilir; araç elden çıkarılmışsa kullanılamaz |
| Bedel indirimi | Araç alıkonulur, ayıp oranında bedelden indirim yapılır | Kilometre müdahalesinde en yaygın yol; nispi metotla hesaplanır |
| Ücretsiz onarım | Masrafı satıcıya ait olmak üzere ayıp giderilir | Kilometre kaydı geri getirilemeyeceğinden sınırlı uygulanır; mekanik arızalarda işlevseldir |
| Ayıpsız benzeriyle değişim | Aracın ayıpsız misli verilir | İkinci el araçta misli bulunması güç olduğundan nadiren uygulanır |
| Tazminat (TBK m. 227/2) | Genel hükümlere göre zarar giderilir | Onarım bedeli, araçtan yoksun kalma zararı, delil tespiti ve ihtarname giderleri |
4.2. Bedel İndiriminde Nispi Metot
Bedel indiriminin hesabında istikrar kazanmış uygulama nispi metottur. Yöntem, satış tarihi itibarıyla aracın ayıpsız değeri ile ayıplı değeri arasındaki oranın belirlenmesi ve bu oranın fiili satış bedeline uygulanması esasına dayanır.
"satış tarihi itibarıyla ayıpsız olan değerle ayıplı değer arasındaki fark oranı hesaplanarak, tespit edilen oran satış bedeline uygulanarak yüzde hesabıyla satış bedelinden indirilmesi gereken miktar bulunmaktadır"
— İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 19.12.2024 tarihli, 2022/1054 E. ve 2024/2060 K. sayılı İlamı
Bu yöntemin pratik önemi, aracın rayiç değerinin altında alınmış olması halinde ortaya çıkar. Nispi metot, alıcının pazarlıkla elde ettiği avantajı koruyarak indirimi orantısal biçimde hesaplar. Kilometre farkının büyük olduğu dosyalarda indirim tutarının satış bedelinin dörtte birini aşabildiği görülmektedir.
Değer kaybının Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'na göre hesaplanması ise ayıba karşı tekeffül uyuşmazlıklarında isabetli değildir; bu genel şartlar trafik kazasından doğan değer kaybına ilişkindir.
5. 7589 Sayılı Kanun Sonrası Dava Nasıl Açılır?
31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun ile HMK m. 107 yürürlükten kaldırılmış, belirsiz alacak davası kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra araç ayıbından doğan bedel indirimi ve tazminat talepleri kısmi dava olarak açılmalıdır. HMK m. 109'a eklenen dördüncü fıkra uyarınca talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikat sona erinceye kadar artırılabilir.
5.1. Belirsiz Alacak Davasının Kaldırılması
Kilometre ve hasar gizleme uyuşmazlıklarında indirim tutarı ancak bilirkişi incelemesiyle belirlenebildiğinden, bu davalar önceki dönemde çoğunlukla belirsiz alacak davası olarak açılıyordu. Yeni düzenlemeyle bu yol kapanmıştır. Ancak geçiş hükmü uyarınca, 107. madde yürürlükten kaldırılmadan önce açılmış davalar eski hükme göre görülmeye devam eder; derdest dosyalarda ayrıca bir usul işlemi yapılması gerekmez.
5.2. Güçlendirilmiş Kısmi Dava (HMK m. 109/4)
Kanun koyucu, belirsiz alacak davasının boşluğunu kısmi davayı güçlendirerek doldurmuştur. Alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği hallerde talep sonucu, aynı davada bir defaya mahsus olmak ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sonuna kadar artırılabilir. Artırılan kısım bakımından zamanaşımı da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.
Pratik sonuç: dava dilekçesinde fazlaya ilişkin haklar açıkça saklı tutulmalı, bilirkişi raporuyla gerçek indirim tutarı belirlendikten sonra talep tek seferde artırılmalıdır. Artırım hakkı bir kez kullanıldığından, zamanlamanın rapora ve varsa ek rapora göre planlanması gerekir.
5.3. Görevli ve Yetkili Mercii
Görevli mercii, satışın niteliğine göre belirlenir. Satıcının ticari işletme, alıcının tüketici olduğu satışlarda tüketici mahkemeleri görevlidir. Her iki tarafın da tacir olduğu ve uyuşmazlığın ticari işten kaynaklandığı satışlarda asliye ticaret mahkemesi, tarafların tacir veya tüketici sıfatını taşımadığı satışlarda ise asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
Tüketici uyuşmazlıklarında parasal sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı tebliği uyarınca 2026 yılı için değeri 186.000 Türk lirasının altında kalan uyuşmazlıklarda il veya ilçe tüketici hakem heyetleri görevlidir; bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesine başvurulur. Ticari davalarda ise konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır.
Yetki bakımından genel kural davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Aracın satın alındığı yer İstanbul ise, dava İstanbul Adalet Sarayı veya İstanbul Anadolu Adalet Sarayı bünyesindeki görevli mahkemede görülür; istinaf incelemesi İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nce yapılır.
6. 2024 Tarihli Yönetmelik Satıcı İşletmeye Hangi Yükümlülükleri Getirir?
27.08.2024 tarihli ve 32645 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik, 2018 tarihli İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik'i yürürlükten kaldırmıştır. Yeni Yönetmelik; ekspertiz raporu süresini satıştan önceki on güne çıkarmış, taşıt tanıtım kartında kilometre ve hasar kaydının gösterilmesini zorunlu tutmuş ve ekspertiz raporu ibraz edilmediğinde noter sözleşmesine kilometre beyanının yazılmasını öngörmüştür.
Güncellik Uyarısı
Bu alandaki içeriklerin önemli bölümü halen mülga 2018 tarihli Yönetmeliğin madde numaralarına atıf yapmaktadır. Yürürlükteki metin 2024 tarihli Yönetmeliktir ve madde numaraları değişmiştir; ayrıca 26.12.2024 ve 27.12.2025 tarihli değişiklikler yapılmıştır. Dilekçe ve başvurularda güncel metnin esas alınması gerekir.6.1. Ekspertiz Raporu ve Ekspertiz İşletmesinin Sorumluluğu
Yönetmeliğin 16. maddesi uyarınca, tescil belgesinde araç sınıfı M1, M1G, N1 ve N1G olan taşıtların satışından önceki on gün içinde ekspertiz raporu alınır. Model yılına göre sekiz yaşın veya yüz altmış bin kilometrenin üzerindeki taşıtlar için rapor alma zorunluluğu bulunmaz. Raporda taşıtın kilometresine de yer verilmesi zorunludur.
📜 YÖNETMELİK METNİ —
‘’Ekspertiz işletmesi, ekspertiz raporundaki bilgilerin taşıtın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumludur. Taşıtın gerçek durumuna aykırı ekspertiz raporu düzenleyen ve Bakanlıkça yapılan uyarıya rağmen aynı takvim yılı içinde bu aykırılığı tekrarlayan ekspertiz işletmesinin hizmet yeterlilik belgesi Bakanlıkça yapılan bildirim tarihinden itibaren on gün içinde TSE tarafından iptal edilir. Hizmet yeterlilik belgesi iptal edilen ekspertiz işletmesine ve ekspertiz işletmesinin sahibi ile işletmeyi temsile yetkili olanların sahibi veya temsile yetkili olduğu diğer ekspertiz işletmelerine iptal tarihinden itibaren bir yıl süreyle yetki belgesi verilmez. Aldatıcı ve yanıltıcı ekspertiz raporları ile ilgili olarak tüketicilerin 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun ayıplı hizmete ilişkin hakları saklıdır.’’
— Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m. 16/5
Bu hüküm, kilometre müdahalesini tespit edemeyen veya gerçeğe aykırı rapor düzenleyen ekspertiz işletmesi bakımından bağımsız bir sorumluluk kaynağıdır. Aynı fıkrada, aldatıcı ve yanıltıcı raporlar yönünden tüketicilerin ayıplı hizmete ilişkin hakları saklı tutulmuş; tekrar eden aykırılık halinde hizmet yeterlilik belgesinin iptal edileceği düzenlenmiştir. Alıcı bakımından pratik sonuç, satıcı ile ekspertiz işletmesinin birlikte muhatap alınabilmesidir.
6.2. Taşıt Tanıtım Kartı, İlan ve Taşıt Teslim Belgesi
Yönetmeliğin 20. maddesi, satışa sunulan ikinci el taşıtta kolaylıkla görülebilir ve okunabilir bir tanıtım kartı bulundurulmasını zorunlu kılar. Kartta yer alması gereken asgari bilgiler arasında taşıtın kilometresi, boyalı ve değişen parçaları ile niteliği belirtilmek suretiyle hasar kaydı sayılmıştır. 21. madde ise işletmelerin ilan verirken üçüncü kişileri yanıltıcı bilgi ve belgelere yer vermesini yasaklar.
19. maddeye göre satışa sunulmak üzere işletmeye teslim edilen taşıt için taşıt teslim belgesi düzenlenir ve bu belgede taşıtın kilometre bilgileri ile boyalı ve değişen parça bilgilerine yer verilir. Bu belgeler, ayıbın satış anında mevcut olduğunun ve satıcının bilgisi dahilinde bulunduğunun ispatında güçlü delil oluşturur.
6.3. Garanti ile Ayıba Karşı Tekeffül İlişkisi
📜 YÖNETMELİK METNİ —
‘’Model yılına göre sekiz yaşın veya yüz altmış bin kilometrenin altında olan ve tescil belgesinde araç sınıfı M1, M1G, N1 ve N1G olan taşıtların motor ve şanzımanı ile elektrik ve elektronik sistemleri, satış tarihinden itibaren üç ay veya beş bin kilometre işletmenin garantisi altındadır. Üretici tarafından yenilenmiş ikinci el motorlu kara taşıtı satışlarında garanti, satış tarihinden itibaren bir yıl veya yirmi bin kilometredir. İşletme, garanti kapsamına giren hususları sigorta yaptırmak suretiyle karşılayabilir.’’
— Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m. 16/5
Sıkça yapılan hata, garanti süresinin dolmasının satıcının sorumluluğunu tamamen sona erdirdiği zannıdır. Oysa idari mevzuattan doğan garanti ile kanundan doğan ayıba karşı tekeffül birbirinden bağımsız kurumlardır. Nitekim Yönetmeliğin 17. maddesinin son fıkrasında tüketicilerin 6502 sayılı Kanun kapsamındaki hakları açıkça saklı tutulmuştur.
"İkinci el motorlu kara taşıtlarına 3 ay veya 5.000,00 km garanti verilmiş olmasının ve bu süre ile km'nin dolmuş olmasının ayıba karşı tekeffül hükümlerinin uygulanmasına engel değildir."
— İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin 06.11.2025 tarihli, 2022/422 E. ve 2025/1574 K. sayılı İlamı
6.4. Noter Sözleşmesinde Kilometre Beyanı
Yönetmeliğin 27. maddesi, ikinci el taşıt satış sözleşmesinde asgari olarak yer alması gereken bilgileri saymaktadır. Bunlar arasında ekspertiz raporunun tarih ve sayısı ile raporda yer alan kilometre bilgisi; ekspertiz raporu ibraz edilmemesi durumunda ise satış anında taşıtın kilometresine ilişkin alıcı ve satıcı taraf beyanı bulunmaktadır.
Bu düzenleme ispat bakımından belirleyicidir. Satış sözleşmesine yazılan kilometre beyanı, satıcının bildirdiği nitelik olarak TBK m. 219'un birinci cümlesi kapsamına girer ve sonradan gerçeğe aykırılığı tespit edildiğinde sorumluluğu doğrudan kurar.
| Yükümlülük | Madde | İçerik ve alıcı açısından önemi |
|---|---|---|
| Ekspertiz raporu alma | m. 16 | M1, M1G, N1, N1G sınıfı taşıtlarda satıştan önceki 10 gün içinde; raporda kilometre bilgisi zorunlu |
| Ekspertiz işletmesinin sorumluluğu | m. 16/5 | Rapor gerçek durumu yansıtmıyorsa işletme sorumlu; tekrarda hizmet yeterlilik belgesi iptali |
| Garanti | m. 17 | 8 yaş / 160.000 km altındaki taşıtlarda motor, şanzıman, elektrik ve elektronik sistemler için 3 ay veya 5.000 km |
| Taşıt teslim belgesi | m. 19 | Kilometre, boyalı ve değişen parça bilgileri belgeye yazılır; ispat aracı olarak kullanılabilir |
| Taşıt tanıtım kartı | m. 20 | Kilometre, boyalı ve değişen parçalar ile niteliği belirtilerek hasar kaydı gösterilir |
| İlan yükümlülükleri | m. 21 | Yetki belgesi bilgileri güncel verilir; yanıltıcı bilgi ve belgeye yer verilemez |
| Noter sözleşmesi içeriği | m. 27/2 | Ekspertiz raporundaki kilometre; rapor yoksa tarafların kilometre beyanı sözleşmeye yazılır |
| Dürüstlük kuralı | m. 28/1-a | Aldatıcı davranış yasağı; alım satım tercihini etkileyecek bilgiler gizlenemez |
7. Kilometre Düşürmek Suç Oluşturur mu?
Kilometrenin hileli biçimde düşürülerek aracın gerçek değerinin üzerinde satılması, TCK m. 157 kapsamında dolandırıcılık suçunu oluşturabilir. Eylem tacir, şirket yöneticisi veya şirket adına hareket eden kişilerce ticari faaliyet sırasında işlenmişse TCK m. 158/1-h uyarınca nitelikli dolandırıcılık gündeme gelir ve ceza üç yıldan on yıla kadar hapse yükselir.
7.1. Basit Dolandırıcılık: TCK m. 157
📜 KANUN METNİ —
"Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir."
— 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157/1
Suçun oluşumu için hilenin, mağduru aldatmaya elverişli ve kastın fiilden önce ya da onunla eş zamanlı bulunması aranır. Kilometre sayacına yapılan teknik müdahale icrai nitelikte hile kabul edilmektedir. Buna karşılık her sözleşmeye aykırılık suç değildir; salt hukuki ihtilaf niteliğindeki uyuşmazlıklar dolandırıcılık kapsamına girmez. Ayrımın yapılabilmesi, kilometre müdahalesinin kimin zilyetliğinde iken gerçekleştiğinin araştırılmasına bağlıdır.
7.2. Nitelikli Hal: TCK m. 158/1-h ve Görevli Mahkeme
Satışın galeri, şirket veya ticari işletme tarafından gerçekleştirilmesi halinde eylem, tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında işlenmiş sayılabilir. Bu takdirde nitelikli dolandırıcılık gündeme gelir ve yargılama ağır ceza mahkemesinde yapılır.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, şirket bünyesindeki bir aracın kilometresinin düşük gösterilerek katılana yüksek bedelle satıldığı iddiasında; eylemin TCK m. 158/1-h kapsamında nitelikli dolandırıcılık oluşturup oluşturmadığına ilişkin delillerin takdirinin üst dereceli ağır ceza mahkemesine ait olduğunu, bu nedenle görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini belirtmiştir (karardan aktarılarak özetlenmiştir).
Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 18.09.2023 tarihli, 2021/13060 E. ve 2023/6182 K. sayılı İlamı — Aynı kararda, maddi gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak biçimde ortaya konulabilmesi için önceki tescil maliki ve kullanıcının belirlenerek beyanlarının alınması ile fenni muayene kayıtlarının okunaklı örneklerinin getirtilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
7.3. Soruşturmada Toplanması Gereken Deliller
Cumhuriyet savcısı, suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmakla yükümlüdür. Eksik soruşturma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara karşı yapılan itirazlarda, sulh ceza hakimliğinin itirazı reddetmek yerine soruşturmanın genişletilmesine karar vermesi gerektiği kabul edilmektedir.
Soruşturmada istenmesi beklenen kayıtlar
✓ TÜVTÜRK fenni muayene kayıtları: her muayene tarihindeki kilometre değeri
✓ Yetkili ve özel servis bakım kayıtları ile iş emirleri
✓ Tramer ve sigorta kayıtları; hasar ve pert bilgileri
✓ Trafik tescil dairesinden geçmişe yönelik tüm tescil ve satış bilgileri
✓ İlan platformundan ilan metni, ilan numarası, kullanıcı ve iletişim bilgileri
✓ Kilometre değişikliğinin nasıl ve ne zaman yapıldığına ilişkin teknik bilirkişi raporu
Bu delil listesi, Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin 29.09.2025 tarihli ve 2025/762 esas, 2025/12295 karar sayılı kararında aktarılan soruşturma ölçütlerinden derlenmiştir (karardan aktarılarak özetlenmiştir).
| Ölçüt | Hukuk yolu (ayıba karşı tekeffül) | Ceza yolu (dolandırıcılık) |
|---|---|---|
| Amaç | Bedel indirimi, dönme, onarım veya tazminat | Failin cezalandırılması |
| Kusur şartı | Aranmaz; satıcı bilmese de sorumludur | Kast ve hileli davranış aranır |
| İspat ölçüsü | Ayıbın satış anında var olması yeterli | Şüpheden uzak, kesin delil aranır |
| Süre | Kural olarak 2 yıl; ağır kusur veya hilede zamanaşımı işlemez | Dava zamanaşımı: basit halde 8 yıl, nitelikli halde 15 yıl |
| Mercii | Tüketici, asliye ticaret veya asliye hukuk mahkemesi | Cumhuriyet başsavcılığı; yargılama asliye veya ağır ceza mahkemesinde |
| Birlikte yürütülmesi | Mümkündür; ceza hakiminin beraat kararı hukuk hakimini bağlamaz (TBK m. 74) | Mümkündür; hukuk davası bekletici mesele yapılabilir |
8. Delil Toplama ve Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Kilometre müdahalesinin ispatında en güçlü deliller, farklı tarihlerde tutulmuş resmi ve teknik kayıtların karşılaştırılmasıdır. TÜVTÜRK muayene kayıtları, servis bakım dökümleri ve Tramer verileri arasındaki kilometre çelişkisi, aracın araç başında incelenmesiyle desteklendiğinde ayıp somutlaşır.
8.1. Tek Başına Yeterli Sayılmayan Deliller
Her teknik veri kilometre müdahalesini ispatlamaya elverişli değildir. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, ekspertiz raporundaki şanzıman çalışma gücü değeri ile gösterge panelindeki kilometre rakamının farklı olmasının tek başına kilometreyle oynandığına karine oluşturmayacağını; TÜVTÜRK muayene kayıtları getirtilerek uzman otomotiv bilirkişisinden araç başında rapor alınması gerektiğini belirtmiştir (karardan aktarılarak özetlenmiştir).
Bu karar, dava dilekçesi hazırlanırken yalnızca tek bir ekspertiz verisine dayanılmasının riskli olduğunu göstermektedir. Kayıt zinciri kurulmalı ve aracın fiili durumu keşifle desteklenmelidir.
8.2. Delil Tespiti, İhtarname ve Arabuluculuk
Ayıp fark edildiğinde izlenmesi önerilen sıra şudur: aracın yetkili serviste veya bağımsız bir uzman nezdinde incelettirilmesi, gerekiyorsa mahkemeden delil tespiti istenmesi, ardından noter aracılığıyla ayıp ihbarını ve kullanılan seçimlik hakkı içeren ihtarname gönderilmesi. Tacirler arasındaki ilişkilerde temerrüde düşürme, fesih ve dönme bildirimlerinin TTK m. 18/3'te sayılan yollarla yapılması gerekir.
Dava öncesinde arabuluculuk dava şartı bulunan uyuşmazlıklarda, son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi zorunludur. Anlaşamama ile sonuçlanan arabuluculuk süreci, kısmi dava yolunun açılmasının ön koşuludur.
9. Sonuç ve Değerlendirme
Kilometresi düşürülmüş araç ve hasar kaydı gizlenen araç uyuşmazlıklarında hukuki çerçeve, alıcıyı koruyacak biçimde kurulmuştur. Satıcının sorumluluğu kusura bağlı değildir; alıcının resmi kayıtları araştırma yükümlülüğü bulunmaz; ayıbın bildirildiğini ispat yükü satıcıdadır ve noter sözleşmesindeki matbu kabul kayıtları gizli ayıplar bakımından sonuç doğurmaz.
Buna karşılık uygulamada hak kaybı, çoğunlukla usuli hatalardan doğmaktadır. Ayıbın öğrenildiği tarihin belgelenememesi, ihbarın gecikmesi, satışın hukuki niteliğinin yanlış belirlenmesi nedeniyle görevsiz mercie başvurulması ve 31.07.2026 sonrasında halen belirsiz alacak davası açılmaya çalışılması, en sık karşılaşılan sorunlardır. Ayrıca 2024 tarihli Yönetmeliğin mülga metin yerine esas alınması, dilekçelerdeki madde atıflarını dayanaksız bırakabilmektedir.
Süreç boyunca kayıt zincirinin eksiksiz kurulması, seçimlik hakkın bilinçli belirlenmesi ve talep artırım hakkının doğru zamanda kullanılması belirleyicidir. Uyuşmazlığın niteliği, delil durumu ve süreler somut olaya göre değiştiğinden, sürecin hukuki değerlendirme yapılarak yürütülmesi yerinde olur.
