Bu makalede ne bulacaksınız?
Anlaşmalı boşanmanın tanımı ve TMK m. 166/3 kapsamındaki üç temel şartı
Protokolde yer alması gereken zorunlu maddeler ve muğlak düzenlemelerin doğurduğu riskler
Görevli ve yetkili mahkeme ile duruşmada bizzat hazır bulunma zorunluluğu
Boşanma iradesinden dönme, tebligat ve kesinleşme aşamasına ilişkin güncel Yargıtay uygulaması
Anlaşmalı boşanma şartları; evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında hakimce uygun bulunan bir protokolün varlığıdır. Bu üç koşul 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir ve birlikte gerçekleşmedikçe anlaşmalı boşanmaya hükmedilemez. Usulüne uygun yürütülen dava çoğu zaman tek celsede sonuçlanır; ancak davanın sona ermesi ile hükmün kesinleşmesi farklı aşamalardır ve asıl hukuki risk kesinleşme aşamasında ortaya çıkar.
Aşağıda; şartların her biri, protokolün zorunlu içeriği, yargılama usulü ve kararın kesinleştirilmesi süreci, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin güncel içtihatları esas alınarak ele alınmaktadır.
Aile Hukukundan kaynaklı diğer uyuşmazlıklarla ilgili makalelere ''Aile Hukuku'' başlıklı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
İçindekiler
- 1. Anlaşmalı Boşanma (Tek Celsede Boşanma) Nedir?
- 2. Anlaşmalı Boşanma Şartları Nelerdir?
- 3. Anlaşmalı Boşanmada Görevli ve Yetkili Mahkeme
- 4. Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Hangi Maddeler Bulunmalıdır?
- 5. Anlaşmalı Boşanma Davası Süreci ve Ne Kadar Sürer?
- 6. Boşanma İradesinden Dönme ve Kesinleşme Aşamasındaki Riskler
- 7. Sonuç ve Değerlendirme
- 8. İlgili Makaleler
- 9. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Anlaşmalı Boşanma (Tek Celsede Boşanma) Nedir?
Anlaşmalı boşanma; en az bir yıl evli kalan eşlerin, boşanma ve boşanmanın sonuçları üzerinde uzlaşarak birlikte mahkemeye başvurdukları boşanma türüdür. Hakim tarafları bizzat dinler ve protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir; yargılama çoğu zaman tek celsede tamamlanır.
Anlaşmalı boşanmada yargılamanın konusu "kim kusurlu?" sorusu değildir. Hakim, tarafların özgür iradeyle boşanmak isteyip istemediklerini ve üzerinde uzlaşılan düzenlemelerin uygulanabilir olup olmadığını denetler. Bu nedenle tanık dinlenmez, kusur araştırması yapılmaz ve delil toplama aşaması işletilmez. Kanun koyucu, ikrarın hakimi bağlamayacağına ilişkin genel kuralın bu halde uygulanmayacağını açıkça belirterek, tarafların ortak beyanına özel bir değer tanımıştır.
Yasal dayanak, Türk Medeni Kanunu'nun "Evlilik Birliğinin Sarsılması" başlıklı 166. maddesinin üçüncü fıkrasıdır.
KANUN METNİ
“Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.”
— 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166/3
2. Anlaşmalı Boşanma Şartları Nelerdir?
Anlaşmalı boşanma şartları üçtür: evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya açılan davanın diğer eşçe kabul edilmesi, mali sonuçlar ile çocukların durumunu düzenleyen ve hakimce uygun bulunan bir protokolün bulunması. Bu şartlar birlikte gerçekleşmelidir.
Bu üç şartın yanına, uygulamada dördüncü bir usul koşulu eklenir: tarafların duruşmada bizzat hazır bulunarak iradelerini açıklaması. Kanun metnindeki "hakimin tarafları bizzat dinleyerek" ifadesi, bu zorunluluğun kaynağıdır.
| Şart | Aranan Koşul | Dayanak |
|---|---|---|
| En az bir yıllık evlilik | Resmi nikah tarihinden dava tarihine kadar en az bir yıl geçmiş olmalıdır. | TMK m. 166/3 |
| Ortak başvuru veya kabul | Eşler birlikte dava açar ya da bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul eder. | TMK m. 166/3 |
| Hakimce uygun bulunan protokol | Mali sonuçlar ve çocukların durumu düzenlenmeli, hakim düzenlemeyi uygun bulmalıdır. | TMK m. 166/3 |
| Tarafların bizzat dinlenmesi | Eşler duruşmada hazır bulunarak boşanma iradesini açıklamalıdır. | TMK m. 166/3 (usul koşulu) |
2.1. Bir Yıllık Evlilik Süresi Şartı
Bir yıllık süre şartı, evliliğin resmi nikah tarihinden itibaren en az bir yıl sürmüş olmasını ifade eder ve hakim tarafından resen gözetilir. Süre dolmadan açılan dava anlaşmalı boşanma niteliği taşımaz; taraflar anlaşmış olsalar dahi yargılama çekişmeli boşanma usulüne göre yürütülür ve kusur ile delil incelemesi yapılır.
Kanun koyucu bu asgari süreyi, kısa süreli ve ani boşanma kararlarının önüne geçmek amacıyla öngörmüştür. Sürenin hesabında dini nikah tarihi veya birlikte yaşamaya başlanan tarih değil, resmi nikah tarihi esas alınır.
2.2. Eşlerin Birlikte Başvurması veya Davayı Kabul Etmesi
Anlaşmalı boşanma davası iki yolla açılabilir: eşlerin ortak dilekçe ile birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davanın diğer eş tarafından kabul edilmesi. Kabul beyanı, davalı eşin dilekçeyle veya duruşmada tutanağa geçirilen beyanıyla ortaya konabilir.
Uygulamada sıklıkla karşılaşılan bir başka durum, çekişmeli olarak açılan davanın yargılama sırasında anlaşmalı boşanmaya dönüşmesidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, temyiz aşamasında dahi taraflarca imzalı anlaşmalı boşanma protokolü sunulması halinde, hükmün bozulmasına ve protokol hükümleri dikkate alınarak yeniden karar verilmesine hükmetmektedir. Bu yöndeki güncel kararlar arasında 2. Hukuk Dairesinin 27.05.2024 tarihli, 2024/4218 E. ve 2024/3885 K. sayılı; 10.06.2024 tarihli, 2024/4433 E. ve 2024/4419 K. sayılı; 21.10.2024 tarihli, 2024/1900 E. ve 2024/7629 K. sayılı ilamları sayılabilir.
Bu ihtimalde de tarafların duruşmaya çağrılarak bizzat dinlenmesi zorunludur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 18.04.2024 tarihli, 2023/6656 E. ve 2024/2566 K. sayılı ilamında; dilekçe her iki tarafın imzasını taşısa da kimlik tespiti bulunmadığından, tarafların duruşmaya çağrılıp protokol konusundaki beyanlarının alınması gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle protokol ve dilekçelerin ıslak imzalı olması ve imzaların kimlik tespitiyle desteklenmesi, sürecin gecikmemesi bakımından önem taşır.
2.3. Tarafların Duruşmada Bizzat Dinlenmesi
Anlaşmalı boşanmada eşlerin duruşmada bizzat hazır bulunması zorunludur. Vekil ile temsil edilmek bu zorunluluğu ortadan kaldırmaz; hakim, tarafların boşanma iradesini baskı altında olmaksızın özgürce açıkladıklarını doğrudan gözlemlemek durumundadır. Taraflardan biri duruşmaya katılmazsa dava anlaşmalı niteliğini kaybeder ve çekişmeli usule döner.
Bu kural yalnızca şekli bir gereklilik değildir. İradenin sakatlandığı (tehdit, hile, korkutma) sonradan ispatlanırsa, kesinleşmiş boşanma hükmüne karşı yargılamanın iadesi yoluna başvurulabilmektedir.
"Somut olayda; davacı kadının anlaşmalı boşanma davası yargılamasında boşanmak istememesine rağmen davalı erkeğin, ortak çocukları ve davacı kadını korkutacak şekilde tehdit ettiği, ... taraflar arasındaki gerçekleşen anlaşmalı boşanma davasında davacı kadının iradesinin serbestçe açıklanmadığının ispat edildiği, davacı kadın için yargılamanın iadesi şartlarının oluştuğu anlaşılmıştır."
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 03.04.2024 tarihli, 2023/8763 E. ve 2024/2370 K. sayılı İlamı
2.4. Hakimin Protokolü Denetleme ve Değiştirme Yetkisi
Hakim, taraflarca sunulan protokolle bağlı değildir. TMK m. 166/3 uyarınca tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya hükmolunur; kabul edilmezse anlaşmalı boşanma koşulu gerçekleşmemiş sayılır.
Denetim özellikle çocuklara ilişkin düzenlemelerde yoğunlaşır. Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası kamu düzenine ilişkin olduğundan, hakim çocuğun üstün yararına aykırı bulduğu bir düzenlemeyi onaylamak zorunda değildir.
3. Anlaşmalı Boşanmada Görevli ve Yetkili Mahkeme
Anlaşmalı boşanmada görevli mahkeme Aile Mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, Asliye Hukuk Mahkemesince aile mahkemesi sıfatıyla görülür. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Yetki kuralı TMK m. 168'de düzenlenmiştir. Taraflar anlaşmalı boşanmada uzlaştıklarından, uygulamada her iki eşin de duruşmaya katılımını kolaylaştıracak yer mahkemesi tercih edilmektedir. Eşlerin duruşmada bizzat hazır bulunması zorunlu olduğu için, mahkemenin coğrafi konumu davanın tek celsede bitmesi bakımından pratik önem taşır.
Boşanma davalarında yetki, kesin yetki niteliğinde değildir. Bu nedenle yetkisiz mahkemede açılan davada karşı taraf süresinde yetki itirazında bulunmazsa mahkeme davaya bakmaya devam eder.
4. Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Hangi Maddeler Bulunmalıdır?
Protokolde çocukların durumu (velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası), boşanmanın mali sonuçları (yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat) ve eşyalar ile malvarlığının paylaşımı düzenlenmelidir. Her madde icra edilebilir açıklıkta yazılmalı ve çocuğun üstün yararı gözetilmelidir.
Anlaşmalı boşanma protokolü, davanın omurgasını oluşturan yazılı mutabakat metnidir. Mahkemece tasdik edilerek kararın eki sayıldığında ilam hükmünde bağlayıcı hale gelir; nitekim uygulamada protokolün "tasdikine ve kararın eki sayılmasına" şeklinde hüküm kurulmaktadır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 07.10.2024 tarihli, 2023/10154 E. ve 2024/6878 K. sayılı İlamında incelenen ilk derece kararı bu yöndedir). Muğlak ifadelerden kaçınılmalı, her hüküm infaza elverişli olmalıdır.
4.1. Müşterek Çocukların Durumu
✓ Velayet: Velayetin anneye mi babaya mı verileceği açıkça belirtilmelidir.
✓ Kişisel ilişki: Velayeti almayan tarafın çocuğu göreceği zaman dilimleri (hafta sonları, dini bayramlar, sömestir ve yaz tatilleri) gün ve saat belirtilerek yazılmalıdır.
✓ İştirak nafakası: Çocuğun bakım ve eğitimi için ödenecek aylık tutar ile yıllık artış oranı (örneğin TÜFE) belirlenmelidir.
Çocuğa ilişkin düzenlemeler kamu düzenindendir; değişen koşullara göre sonradan yeniden değerlendirilebilir. İştirak nafakası çocuğun hakkı olduğundan, protokolde feragat edilmiş olsa dahi çocuğun ihtiyaçlarının artması halinde yeniden dava konusu yapılabilir. Aynı şekilde velayet ve kişisel ilişki düzenlemeleri, çocuğun üstün yararı gerektirdiğinde değiştirilebilir.
4.2. Boşanmanın Mali Sonuçları
✓ Yoksulluk nafakası: Talep edilip edilmediği; talep varsa miktarı yazılmalı, istenmiyorsa açıkça feragat edildiği belirtilmelidir.
✓ Maddi ve manevi tazminat: Talepler varsa miktar ve ödeme şekli; yoksa tarafların birbirini ibra ettiği açıkça yazılmalıdır.
Yoksulluk nafakası ve tazminata ilişkin feragat, boşanma kesinleştikten sonra bağlayıcıdır; sonradan dava açılarak aynı talepler ileri sürülemez. Bu nedenle feragat beyanlarının kapsamı, ileride ihtilaf doğurmayacak biçimde yazılmalıdır.
“...isteğin kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle çocuğun anayasal hakkı olan baba ile birbirlerini tanımak, iyi ilişki kurmak ve manevi bağlarının devamını sağlamak gerektiği hususları gözetilerek ve çocuğun yaşam koşulları, eğitim, sağlık ve ulaşım durumları, çocuğun üstün yararı dikkate alınarak babalık duygularını tatmine elverişli ve çocuğun da baba sevgisi ve şefkatini tatmasına yeterli şekilde kişisel ilişki tesisi yoluna gidilmesi gerektiği, boşanma davasında kurulan kişisel ilişkinin yeterli olmadığı anlaşılmaktadır. Gerçekleşen bu durum karşısında, ortak çocuk ile baba arasında kişisel ilişki kurulmasının değişen koşullara göre her zaman yeniden değerlendirilebileceği de dikkate alınarak ortak çocuk ile davacı baba arasındaki kişisel ilişkinin çocuğun üstün yararı doğrultusunda yeniden düzenlenmesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 26.03.2024 tarihli, 2025/9549 E. ve 2024/2079 K. sayılı İlamı
4.3. Eşyaların ve Mal Rejiminin Tasfiyesi
Ziynet eşyaları, ev eşyaları ve varsa taşınmazların paylaşımı protokolde düzenlenebilir; taraflar mal paylaşımını boşanma sonrasına da bırakabilir. Uyuşmazlığın tamamen sonlanması isteniyorsa her malvarlığı unsurunun kalem kalem yazılması yerinde olur.
Protokoldeki genel "talebimiz yoktur" ibaresi, boşanmanın ferilerini (nafaka, tazminat) kapsar; edinilmiş mallara katılma rejiminden kaynaklanan katılma alacağı, katkı payı ve değer artış payı taleplerini kendiliğinden sona erdirmez. Mal paylaşımı kalem kalem yazılmazsa, boşanmadan sonra mal rejiminin tasfiyesi davası açılması mümkündür. Nitekim Yargıtay uygulamasında, temyiz aşamasında sunulan protokollerde boşanma ve ferilerinin yanı sıra katkı payı, katılma alacağı ve değer artış payı alacaklarının ayrıca düzenlendiği görülmektedir (2. Hukuk Dairesinin 10.09.2024 tarihli, 2024/540 E. ve 2024/5558 K. sayılı İlamı). Hak kaybını önlemek için ibra beyanının kapsamı kesin biçimde belirtilmelidir.
5. Anlaşmalı Boşanma Davası Süreci ve Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma; protokol ve dilekçenin hazırlanması, davanın açılması, duruşma ve kararın kesinleşmesi aşamalarından oluşur. Duruşma çoğu zaman tek celsede biter; ancak gerekçeli kararın yazılması, tebliği ve istinaf süresiyle birlikte sürecin tamamlanması genellikle birkaç hafta ila birkaç ay alır.
| Adım | Aşama | Açıklama ve Süre |
|---|---|---|
| 1 | Hazırlık | Islak imzalı protokol (genellikle 3 nüsha) ve dava dilekçesi hazırlanır. |
| 2 | Dava açılışı | Yetkili Aile Mahkemesine başvurulur, harç ve giderler yatırılır. |
| 3 | Tensip ve duruşma günü | Mahkeme evrakı inceler, duruşma günü verir; süre iş yoğunluğuna göre değişir. |
| 4 | Duruşma | Taraflar hakim huzurunda boşanma ve protokol iradelerini bizzat beyan eder. |
| 5 | Gerekçeli karar ve tebligat | Karar yazılır ve taraflara usulüne uygun biçimde tebliğ edilir. |
| 6 | Kesinleşme | İstinaf süresinin geçmesi veya istinaftan feragatle karar kesinleşir, nüfusa bildirilir. |
6. Boşanma İradesinden Dönme ve Kesinleşme Aşamasındaki Riskler
Anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşler boşanma iradesinden dönebilir. İradeden dönülmesi halinde dava çekişmeli boşanma olarak görülür; taraflara delil sunma imkanı tanınır. Bu nedenle kararın usulüne uygun tebliği ve kesinleştirilmesi sürecin en kritik aşamasıdır.
6.1. Karar Kesinleşinceye Kadar İradeden Dönme
Anlaşmalı boşanma hükmü kesinleşmediği sürece taraflar, gerek boşanma iradesinden gerekse mali sonuçlar ve çocukların durumuna ilişkin kabul ettikleri düzenlemelerden dönebilir. Bu durumda mahkeme, davayı çekişmeli boşanma olarak görmek ve tarafların delillerini toplamak zorundadır.
"Anlaşmalı boşanma yönünde oluşan karar kesinleşinceye kadar eşlerin bu yöndeki, diğer bir ifadeyle gerek boşanmanın mali sonuçları, gerekse çocukların durumu hususunda kabul edilen düzenlemeleri kapsayan irade beyanından dönmesini engelleyici yasal bir hüküm bulunmamaktadır. Bu halde anlaşmalı boşanma davasının 'çekişmeli boşanma' olarak görülmesi gerekir."
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.09.2023 tarihli, 2023/6501 E. ve 2023/4142 K. sayılı İlamı
Benzer şekilde, anlaşmalı boşanma dilekçesiyle açılan davada protokolün karşı tarafça kabul edilmemesi halinde yargılama çekişmeli olarak sürdürülmekte ve kusur incelemesi yapılmaktadır (2. Hukuk Dairesinin 10.01.2024 tarihli, 2023/2749 E. ve 2024/105 K. sayılı İlamı bu yönde bir yargılamayı incelemiştir).
6.2. Kararın Uzun Süre Tebliğe Çıkarılmaması
Boşanma kararının uzun süre tebliğe çıkarılmaması ve tarafların bu süre içinde ortak hayatı sürdürmesi, hükmün akıbetini doğrudan etkiler. Yargıtay, sekiz yıl geçtikten sonra tebliğe çıkarılan bir anlaşmalı boşanma kararında, boşanma iradesinin samimi olmadığı sonucuna varmıştır.
"Kararın sekiz yıl gibi uzun bir süre geçtikten sonra tebliğe çıkarılması, 4721 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde yer alan dürüstlük kuralına aykırı ve hakkın kötüye kullanılması niteliğindedir."
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 10.10.2023 tarihli, 2023/7566 E. ve 2023/4610 K. sayılı İlamı
Aynı yönde bir başka güncel kararda; anlaşmalı boşanma hükmünün yaklaşık on yıl sonra tebliğe çıkarıldığı, bu süre içinde tarafların ortak hayata devam ettiği ve iki çocuklarının olduğu ileri sürülen olayda, tarafların duruşmaya çağrılarak beyanlarının alınması, davanın çekişmeliye dönüştürülüp dönüştürülmeyeceğinin sorulması ve af olgusunun tartışılması gerektiği belirtilerek hüküm bozulmuştur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 18.04.2024 tarihli, 2024/2379 E. ve 2024/2637 K. sayılı İlamı).
6.3. Tebligatın Usulüne Uygunluğu
Gerekçeli kararın usulüne uygun tebliği, istinaf süresinin işlemeye başlaması bakımından belirleyicidir. Usulsüz tebligat, kanun yoluna başvuru süresini başlatmaz ve kesinleşme şerhinin sonradan tartışma konusu olmasına yol açar.
"Hukuk Muhakemeleri Kanun'un 345. maddesine göre istinaf kanun yoluna başvuru süresi; ilâmın taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar."
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2025 tarihli, 2023/2-945 E. ve 2025/334 K. sayılı İlamı
Elektronik tebligat uygulaması bakımından da benzer tartışmalar gündeme gelmektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 09.05.2023 tarihli, 2023/2237 E. ve 2023/2249 K. sayılı İlamına konu olayda, kararın elektronik tebligat adresine tebliğ edilerek kesinleştirilmesine yönelik itirazlar incelenmiş; istinaf başvurusunun süresinde olmadığına ilişkin karar usul ve kanuna uygun bulunmuştur. Bu nedenle tebligat adreslerinin güncelliği ve elektronik tebligat kutusunun düzenli takibi, hak kaybı riskini azaltır.
7. Sonuç ve Değerlendirme
Anlaşmalı boşanma şartları; en az bir yıllık evlilik, eşlerin ortak iradesi ve mali sonuçlar ile çocukların durumunu düzenleyen, hakimce uygun bulunan bir protokolün birlikte gerçekleşmesini gerektirir. Süreç hızlı görünse de protokolün eksik veya muğlak hazırlanması; ileride mal rejimi tasfiyesi, nafaka ya da velayet uyuşmazlıklarına yol açabilir.
Yargıtay uygulaması, riskin ağırlıklı olarak iki noktada toplandığını göstermektedir. Birincisi iradenin serbestçe açıklanması: tarafların duruşmada bizzat dinlenmesi zorunludur ve irade sakatlığı ispatlanırsa kesinleşmiş hüküm dahi yargılamanın iadesine konu olabilir. İkincisi kesinleşme aşaması: karar kesinleşinceye kadar iradeden dönülebilmesi, kararın makul sürede tebliğe çıkarılmaması halinde dürüstlük kuralının devreye girmesi ve usulsüz tebligatın süreyi başlatmaması, hükmün akıbetini belirlemektedir.
Protokolün kaleme alınması, duruşmadaki beyanların içeriği ve kesinleşme işlemlerinin takibi teknik nitelik taşıdığından, sürecin hukuki destek alınarak yürütülmesi hak kayıplarının önlenmesi bakımından yerinde olur.
Muhammet Çoban Hukuk & Danışmanlık
Kurucu Avukat
Bu yazı; güncel mevzuat ve yargı kararları esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
8. İlgili Makaleler
9. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Anlaşmalı boşanma davası açmanın şartları nelerdir?
Cevap: Anlaşmalı boşanmanın şartları üçtür: evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya açılan davanın diğer eşçe kabul edilmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumunu düzenleyen, hakimce uygun bulunan bir protokolün bulunmasıdır. Bu şartlar TMK m. 166/3'te düzenlenmiştir.
Soru 2: Evliliği 1 yılı doldurmayanlar anlaşmalı boşanabilir mi?
Cevap: Hayır. Evlilik en az bir yıl sürmeden anlaşmalı boşanma davası açılamaz. Süre resmi nikah tarihinden itibaren hesaplanır. Bir yıl dolmadan boşanmak isteyen eşler çekişmeli boşanma yoluna başvurabilir; bu halde kusur ve delil incelemesi yapılır.
Soru 3: Anlaşmalı boşanma protokolünde neler bulunmalıdır?
Cevap: Protokolde çocukların durumu (velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası), boşanmanın mali sonuçları (yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat) ve eşyalar ile malvarlığının paylaşımı yer almalıdır. Her madde infaza elverişli açıklıkta yazılmalı, çocuğun üstün yararı gözetilmelidir.
Soru 4: Anlaşmalı boşanma duruşmasına gitmek zorunlu mu?
Cevap: Evet. Anlaşmalı boşanmada eşlerin duruşmada bizzat hazır bulunması zorunludur. Vekil ile temsil bu zorunluluğu ortadan kaldırmaz; hakim boşanma iradesinin serbestçe açıklandığına bizzat kanaat getirmelidir. Taraflardan biri katılmazsa dava çekişmeli usule döner.
Soru 5: Anlaşmalı boşanmadan sonra karardan dönülebilir mi?
Cevap: Anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşler boşanma iradesinden ve protokolde kabul edilen düzenlemelerden dönebilir. Bu halde dava çekişmeli boşanma olarak görülür, taraflara delillerini sunmak üzere süre verilir ve yargılama yeniden yürütülür.
Soru 6: Anlaşmalı boşanma davası ne kadar sürer, tek celsede biter mi?
Cevap: Duruşma çoğu zaman tek celsede tamamlanır. Ancak sürecin bitmesi için gerekçeli kararın yazılması, taraflara tebliği ve istinaf süresinin geçmesi gerekir. Kesinleşme dahil toplam süre, mahkemenin iş yoğunluğuna göre birkaç hafta ila birkaç ay arasında değişir.
Soru 7: Anlaşmalı boşanmada yetkili ve görevli mahkeme neresidir?
Cevap: Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168).
Soru 8: Protokoldeki "talebimiz yoktur" ifadesi mal paylaşımını kapsar mı?
Cevap: Genel nitelikteki bu ifade boşanmanın ferilerini kapsar; mal rejiminden kaynaklanan katılma alacağı, katkı payı ve değer artış payı taleplerini kendiliğinden sona erdirmez. Mal paylaşımının tasfiye edildiği kalem kalem yazılmazsa, boşanmadan sonra mal rejimi tasfiyesi davası açılabilir.
