Miras bırakanın banka hesaplarına erişim, mirasçının Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 599'daki külli halefiyet ilkesi uyarınca murisin mevduatı ve hesap hareketleri hakkında bilgi alma ve payı oranında ödeme isteme yetkisidir. Erişimin ilk adımı mirasçılık belgesidir; bu belgeyle e-Devlet Varis Hizmetleri üzerinden hesabın bulunduğu bankalar sorgulanır, bakiye ve ödeme için ilgili bankaya başvurulur.
Bir yakının ölümünden sonra mirasçıların ilk karşılaştığı soru, murisin hangi bankada hesabı bulunduğu ve bu paraya nasıl ulaşılacağıdır. Bankalar mirasçılık sıfatı belgelenmeden bilgi vermez; mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa ödeme süreci uzar. Üstelik tereke borçluysa hesaptan yapılan tek bir çekim, mirası reddetme hakkını ortadan kaldırabilir.
Bu yazı, miras hukuku kapsamında murisin banka hesaplarına erişimi; mirasçılık belgesinin alınmasından e-Devlet üzerinden yapılan banka sorgusuna, paranın ödenmesinden ortak hesaplara ve ölüm sonrası çekimlerin sonuçlarına kadar adım adım ele almaktadır.
İçindekiler
- 1. Mirasçı Murisin Banka Hesaplarına Hangi Hukuki Dayanakla Erişir?
- 2. Mirasçılık Belgesi Olmadan Murisin Banka Hesabı Sorgulanabilir mi?
- 3. e-Devlet Varis Hizmetleri ile Murisin Banka Hesabı Nasıl Sorgulanır?
- 4. Murisin Hesabındaki Para Mirasçılara Nasıl Ödenir?
- 5. Ortak Hesapta Hesap Sahiplerinden Biri Ölürse Para Kime Kalır?
- 6. Murisin Hesabından Para Çekmek Mirasın Reddine Engel Olur mu?
- 7. Ölümden Sonra Hesaptan Para Çekilmesinin Hukuki ve Cezai Sonuçları Nelerdir?
- 8. Banka Usulsüz Ödeme Yaparsa Hangi Mahkemede Dava Açılır?
- 9. Kiralık Kasa ve Uzun Süre İşlem Görmeyen Hesaplarda Süreç Nasıl İşler?
- 10. Mirasçılar Hangi Sürelere Dikkat Etmelidir?
- 11. Mirasçı Kendi Durumuna Göre Hangi Yolu İzlemeli?
- 12. Sonuç ve Değerlendirme
- 13. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Yararlanılan Mevzuat ve Kararlar
1. Mirasçı Murisin Banka Hesaplarına Hangi Hukuki Dayanakla Erişir?
Mirasçının murisin banka hesaplarına erişim hakkı, TMK m. 599'daki külli halefiyet ilkesine dayanan bir haktır. Miras ölüm anında kendiliğinden mirasçılara geçtiği için mirasçı, banka karşısında murisin yerine geçer; mirasçılık belgesini ibraz eden mirasçı hesap bakiyesini, hesap türünü ve hesap hareketlerini öğrenebilir, payı oranında ödeme isteyebilir.
Külli halefiyet gereğince mirasçılar, murisin alacaklarını ve diğer malvarlığı haklarını ölümle birlikte, ayrıca bir devir işlemine gerek olmaksızın kazanır (TMK m. 599). Banka hesabındaki mevduat, murisin bankadan alacağı niteliğinde olduğundan ölüm anında mirasçılara geçer.
Birden fazla mirasçı varsa paylaşıma kadar mirasçılar arasında elbirliği ortaklığı doğar ve terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf edilir (TMK m. 640). Bu kural, hesap hakkında bilgi edinme ile hesaptaki paraya ilişkin tasarruf arasındaki ayrımın temelidir.
1.1. Mirasçının Bankadan Talep Edebileceği Bilgiler
Mirasçının bilgi talebi yalnızca bakiyeyle sınırlı değildir. Uyuşmazlıklarda belirleyici olan bilgiler şunlardır:
- Ölüm tarihi itibarıyla hesap bakiyesi ve vadeli hesaplarda işlemiş faiz,
- Hesabın türü (bireysel, müşterek veya münferit ortak hesap) ve ortaklık payı kaydı,
- Ölüm tarihinden sonraki hesap hareketleri,
- Murisin sağlığında verdiği otomatik ödeme talimatları ile hesaba bağlı kredi ve sigorta kayıtları,
- Kiralık kasa sözleşmesinin varlığı.
Ölüm sonrası hareketler özellikle önemlidir. Başka bir mirasçının para çekip çekmediği ve terekenin borca batık olup olmadığı bu kayıtlardan anlaşılır.
1.2. Banka Sırrı ve Mirasçının Konumu
Bankalar, müşterilerine ait sırları 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m. 73 uyarınca saklamakla yükümlüdür. Ancak mirasçı, külli halef sıfatıyla murisin sözleşme ilişkisinde onun yerine geçtiğinden banka karşısında üçüncü kişi konumunda değildir.
Uygulamada bankaya yapılacak yazılı başvuruda talep edilen bilgilerin (ölüm tarihindeki bakiye, ölüm sonrası hareketler, hesap ortaklık kaydı gibi) açıkça sayılması, eksik veya gecikmeli yanıt riskini azaltır.
2. Mirasçılık Belgesi Olmadan Murisin Banka Hesabı Sorgulanabilir mi?
Mirasçılık belgesi, murisin banka hesaplarının e-Devlet üzerinden sorgulanabilmesi ve bankadan bilgi alınabilmesi için zorunlu ön şarttır. Varis Hizmetleri’ndeki banka sorgusu, belgeyi düzenleyen Adalet Bakanlığı veya Türkiye Noterler Birliği kaydıyla veraset ilişkisi doğrulandıktan sonra sonuç verir; bu nedenle mirasçılık belgesi alınmadan muris adına hesap sorgusu yapılamaz.
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), kimlerin mirasçı olduğunu ve yasal miras payı oranlarını gösteren belgedir. Bankalar hesap bilgisi vermek ve ödeme yapmak için bu belgeyi esas alır; e-Devlet’teki banka sorgusu da yalnızca sistemde kayıtlı bir belge varsa çalışır.
Mirasçılık Belgesinin Alınacağı Merciler
Noterlik: Çekişmesiz ve kayıtların uyumlu olduğu durumlarda belge noterden alınır.
Sulh hukuk mahkemesi: Noterde işlem yapılamayan hallerde, örneğin yabancılık unsuru taşıyan mirasta veya nüfus kayıtlarında uyumsuzluk bulunduğunda mahkemeye başvurulur.
Düzenlenmiş bir belge e-Devlet’te Adalet Bakanlığı ve Türkiye Noterler Birliği’nin veraset ilamı sorgulama hizmetlerinden görüntülenebilir. Belgede bir mirasçının eksik veya hatalı gösterilmesi, banka ödemelerini de hatalı kılar; bu durumda mirasçılık belgesinin iptali gündeme gelir.
3. e-Devlet Varis Hizmetleri ile Murisin Banka Hesabı Nasıl Sorgulanır?
Murisin banka hesabı sorgusu, mirasçının kendi kimlik doğrulamasıyla e-Devlet Varis Hizmetleri sayfasındaki Murise Ait Mevduat/Katılım Fonu Hesabı Bulunan Banka Sorgulama hizmetinden yapılan ücretsiz bir işlemdir. Sorgu sonucunda yalnızca murisin mevduat veya katılım fonu hesabı bulunan bankaların adı görünür; bakiye, şube ve hesap sayısı ilgili bankadan öğrenilir.
Varis Hizmetleri, mirasçısı olunan kişi adına kullanılabilecek e-Devlet hizmetlerini tek sayfada toplar. Banka sorgusu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından mevduat ve katılım bankalarından derlenen verilerle sunulur.
3.1. Sorgulama Adımları
1. Mirasçılık belgesini noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alın.
2. e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığından biriyle kendi adınıza kimlik doğrulaması yaparak e-Devlet Varis Hizmetleri sayfasına girin.
3. Hizmetler arasından “Murise Ait Mevduat/Katılım Fonu Hesabı Bulunan Banka Sorgulama” hizmetini seçin.
4. Ekranda istenen muris bilgisini girin; sistem, başvuran ile muris arasındaki veraset ilişkisini belgeyi düzenleyen kurumun kaydıyla doğrular.
5. Listelenen her bankaya mirasçılık belgesiyle yazılı başvuru yaparak bakiye ve hesap hareketlerini isteyin.
Önemli: Sorgu, murisin değil mirasçının kendi kimlik bilgileriyle yapılır. Murisin e-Devlet şifresi, mobil veya internet bankacılığı bilgileriyle giriş yapılarak işlem yapılması, hem terekeyi benimseme hem de ceza soruşturması riski doğurur (Bölüm 6 ve 7).
3.2. Sorgu Sonucunda Görünen ve Görünmeyen Bilgiler
| Bilgi | Sorguda Görünür mü? | Açıklama |
|---|---|---|
| Hesabın bulunduğu bankanın adı | Evet | Sorgunun tek çıktısıdır |
| Ortak hesaplar | Evet | Murisin ortağı olduğu hesaplar da listelenir |
| Bakiyesi sıfır olan hesaplar | Evet | Sonuç bakiyeden bağımsız oluşturulur |
| Altın ve döviz hesapları | Evet | Kıymetli maden ve yabancı para hesapları dahildir |
| Hesap bakiyesi | Hayır | Bankaya başvurularak öğrenilir |
| Şube ve hesap sayısı | Hayır | Bankaya başvurularak öğrenilir |
| Yurt dışı şubelerdeki hesaplar | Hayır | Yalnızca yurt içi şubeler kapsamdadır |
| Kalkınma ve yatırım bankaları ile TMSF bünyesindeki bankalar | Hayır | Bu bankaların verisi sorguya dahil değildir |
Sorgu sonucu bakiyeden bağımsız oluşturulduğu için listede bir bankanın görünmesi, o bankada para bulunduğu anlamına gelmez. Tersine, listede görünmeyen bir banka da kapsam dışı hesap barındırıyor olabilir.
3.3. Mirasçılık Belgesinin Tarihi ve Sorgunun Kapsamı
BDDK açıklamalarına göre sorgu, sulh hukuk mahkemelerinin 16 Aralık 2016'dan, noterlerin ise 2 Haziran 2021'den sonra düzenlediği mirasçılık belgeleri için yapılabilmektedir. Daha eski tarihli bir belgeye dayanıldığında sorgu sonuç vermeyebilir.
Bu durumda bankalara mirasçılık belgesiyle tek tek başvurmak veya hangi kurumda malvarlığı bulunduğunu terekenin mahkeme yoluyla tespiti talebiyle araştırtmak gerekir.
3.4. Sorgu Sonucu ile Banka Kaydı Çelişirse İzlenecek Yol
Sorgu sonuçları bilgilendirme amaçlıdır, resmi belge niteliği taşımaz ve belge olarak çıktısı verilmez. Veriler bankalardan en fazla bir iş günü önceki değişiklikleri içerecek şekilde günlük olarak alınır; yeni kapanan bir hesap bu nedenle bir süre açık görünebilir.
Sorgu ile banka kaydı arasında çelişki varsa banka kayıtları esas alınır. Bankadan sonuç alınamazsa Türkiye Bankalar Birliği veya Türkiye Katılım Bankaları Birliği nezdindeki Bireysel Müşteri Hakem Heyetine ya da BDDK elektronik şikayet sistemine başvurulabilir (BDDK açıklamaları).
3.5. Varis Hizmetleri’ndeki Diğer Muris Sorguları
Varis Hizmetleri başlığı altında banka sorgusunun yanında taşınmaz kayıtları ile muris adına açılmış hukuk, idari dava ve icra dosyalarının sorgulanmasına yönelik hizmetler de yer almaktadır. Bu sorgular, üç aylık ret süresi dolmadan terekenin aktif ve pasifini görmeye yardımcı olur.
Tüm malvarlığını tek listede gösteren bir hizmet bulunmamaktadır; her sorgu ayrı yapılmalı ve sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
4. Murisin Hesabındaki Para Mirasçılara Nasıl Ödenir?
Murisin hesabındaki paranın ödenmesi, mirasçılık belgesi, kimlik ve veraset ve intikal vergisi ilişik kesme belgesiyle bankaya yapılan yazılı başvuru üzerine gerçekleşen bir işlemdir. Mirasçılar paylaşıma kadar terekeye elbirliğiyle sahip olduğundan banka kural olarak tüm mirasçıların birlikte talebini arar; ilişik kesme belgesi sunulmazsa yüzde 5 tevkifat yapılarak ödeme yapılır.
Elbirliği ortaklığı devam ettiği sürece bir mirasçının tek başına hesabın tamamını çekmesi mümkün değildir. Mirasçılar ya bankaya birlikte başvurur ya da birbirlerine noter vekaletnamesi verir; anlaşma sağlanamazsa mirasın paylaşılması yoluna gidilir.
“Diğer yandan, miras bırakana ait olan bir banka hesabındaki mevduatın mirasçılara ödenmesi için bankanın bütün mirasçıları davet ederek, mirasçıların aralarında ayrıca bir taksim sözleşmesi olup olmadığı hususunu aydınlığa kavuşturması, bütün mirasçıların birlikte beyanlarını almak ve aynı anda paylarını ödemek suretiyle murise ait hesabı kapatması esastır.”
— Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 27.05.2024 tarihli, 2023/181 E. ve 2024/362 K. sayılı Kararı
Bu usulden sapan banka risk altına girer. Bununla birlikte mirasçılar arasında taksim sözleşmesi yoksa, bölünebilir nitelikteki paranın veraset ilamındaki paylara göre ödenmesi ve kalan payların vadeli hesapta nemalandırılması halinde ölçülebilir bir zarar doğmayabilir.
4.1. Bankaya Başvuruda İstenen Belgeler
| Belge | Nereden Alınır | İşlevi |
|---|---|---|
| Mirasçılık belgesi | Noter veya sulh hukuk mahkemesi | Mirasçılık sıfatını ve payları gösterir |
| Kimlik belgesi | Mirasçının kendisi | Başvuranın kimliğini doğrular |
| Ölüm belgesi veya nüfus kayıt örneği | Nüfus müdürlüğü veya e-Devlet | Banka uygulamasına göre istenebilir |
| Veraset ve intikal vergisi ilişik kesme belgesi | Vergi dairesi | Sunulmazsa yüzde 5 tevkifat yapılır |
| Vekaletname | Noter veya yurt dışında konsolosluk | Diğer mirasçıları temsil yetkisini gösterir |
4.2. Veraset ve İntikal Vergisi Tevkifatı
Bankalar, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (VİVK) uyarınca mirasçıya ödeme yapmadan önce verginin ödendiğini gösteren belgeyi istemekle yükümlüdür. Belge sunulmazsa ödeme, tevkifat yapılarak gerçekleştirilir.
KANUN METNİ —
“Tasdikname ibraz etmeyen hak sahiplerinin istihkaklarından, veraset yoluyla intikallerde %5, ivazsız intikallerde %15 oranında vergi karşılığı olarak tevkifat yaptıktan sonra, bakiyesini verebilirler.”
4.3. Vekaletnameyle Yapılan Başvurularda Yetki Kapsamı
Yurt dışında yaşayan mirasçılar çoğunlukla konsoloslukta düzenlenen vekaletnameyle hareket eder. Vekaletnamede açıkça “para çekme” ifadesi bulunmadığında banka ödemeyi reddedebilmektedir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2022 tarihli kararında, vekaletnamenin bütünü değerlendirilerek miras işlemleri için verilen yetkinin hesaptaki paranın tahsilini kapsadığı kabul edilmiştir; ancak karar oy çokluğuyla verilmiş ve karşı oyda yetkinin yalnızca belge teslimini kapsadığı savunulmuştur. Bu tereddüt nedeniyle vekaletnamede miras yoluyla intikal eden hesaplardan para çekme ve hesap kapatma yetkisinin açıkça yazılması gerekir.
5. Ortak Hesapta Hesap Sahiplerinden Biri Ölürse Para Kime Kalır?
Ortak hesapta hesap sahiplerinden birinin ölümü, aksine sözleşme veya ispat yoksa hesaptaki paranın ortaklar arasında eşit paylı sayıldığı bir durumdur. Sağ kalan ortak yalnızca kendi payını alabilir; murise düşen pay terekeye girer ve mirasçılara payları oranında ödenir. Payından fazlasını çeken ortak, aşan kısım için mirasçılara karşı sorumludur.
Ortak hesaplar iki türdür. Müşterek hesapta ortaklar ancak birlikte tasarruf eder; münferit (teselsüllü) ortak hesapta ise her ortak hesabın tamamı üzerinde tek başına işlem yapabilir. Ölüm halinde iki türde de murise düşen kısım terekeye girer.
| Hesap Türü | Sağ Kalan Ortağın Yetkisi | Murise Düşen Kısım |
|---|---|---|
| Bireysel hesap | Ortak yoktur | Bakiyenin tamamı terekeye girer |
| Müşterek hesap | Yalnızca kendi payı | Pay belirtilmemişse yarısı terekeye girer |
| Münferit (teselsüllü) ortak hesap | Ölümden sonra yalnızca kendi payı | Pay belirtilmemişse eşit pay terekeye girer |
| Bankaya bildirilmiş farklı pay oranı | Bildirilen oranda pay | Bildirilen oranda terekeye girer |
Eşit pay bir karinedir. Paranın tamamının kendisine ait olduğunu ileri süren sağ kalan ortak, bunu somut belgelerle ispat etmek zorundadır; genel gelir açıklamaları ve tanık beyanları çoğu zaman yeterli görülmemektedir.
“(...) müşterek hesap birden fazla kişiye aitse, mudillerden birinin ölümü halinde, aksine sözleşme yoksa, hesaptaki paralar bölünecek ve hayatta kalan mudiye kendi payı ödenebilecek olduğundan ve davalı, mirasbırakanın ölüm tarihinden sonra hesaptaki paranın tamamını çektiğinden payından fazla çektiği miktarda mirasçılara karşı sorumlu olduğundan (...)”
— Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 30.04.2024 tarihli, 2023/5880 E. ve 2024/2299 K. sayılı İlamı (onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinden)
Bankanın sorumluluğu da ayrıca doğabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli kararında, murisin ölümünün ertesi günü ortak hesaplardaki paranın tamamının sağ kalan eşe ödenmesine izin veren bankanın ihmali nedeniyle zarardan sorumlu olduğu kabul edilmiştir. Aynı dosyada çekilen paranın miras paylaşım sözleşmesinde açıklanmaması, TMK m. 649'daki bilgi verme yükümlülüğüne aykırı bulunmuştur.
6. Murisin Hesabından Para Çekmek Mirasın Reddine Engel Olur mu?
Murisin hesabından para çekmek, kural olarak terekeyi benimseme sayılan ve mirası reddetme hakkını ortadan kaldırabilen bir davranıştır. TMK m. 610/2 uyarınca tereke mallarını kendisine mal eden veya olağan yönetim dışında tereke işlerine karışan mirasçı mirası reddedemez. Terekenin borçlu olma ihtimali varsa hesaplara dokunulmadan önce borç durumu tespit edilmelidir.
Mirasçı, mirası üç aylık ret süresi içinde reddedebilir; ölüm anında murisin ödemeden aczi açıkça belli ise miras hükmen reddedilmiş sayılır ve bu durum süreye bağlı değildir (TMK m. 605/2). Ancak her iki yol da terekeyi benimseme davranışıyla kapanır ve mirasçı tereke borçlarından kişisel olarak sorumlu hale gelir.
Mahkemeler, mirasın hükmen reddi davalarında murisin banka hesaplarının ölüm tarihinden sonraki hareketlerini getirterek mirasçıların para çekip çekmediğini denetlemektedir (Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2026 tarihli kararı). Borç durumu belirsizse resmi defter tutulması talebi, ret hakkını koruyarak terekenin durumunu görmeyi sağlar.
6.1. Terekeyi Benimseme Sayılan İşlemler
- Murisin hesabındaki bakiyeyi çekmek veya kendi hesabına aktarmak,
- Murisin internet ya da mobil bankacılığıyla havale veya EFT yapmak,
- Hesabı kapattırarak parayı tahsil etmek,
- Ölümden sonra hesaba yatan aylıkları çekip harcamak; alacaklı kurumlar bu davranışı mirasın reddi davalarında terekeyi sahiplenme olarak ileri sürmektedir.
6.2. Terekeyi Benimseme Sayılmayan Haller
Yasal bir yükümlülüğü yerine getirmeye veya terekeyi korumaya yönelik işlemler benimseme sayılmaz. Murisin sağlığında verdiği talimatla hesaptan kendiliğinden yapılan tahsilatlar da mirasçının eylemi değildir.
“Mahkemece, mirasçılar tarafından veraset ve intikal beyannamesi verilmesi ve Denizli Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/171 Esas sayılı dosyasında miras bırakanın vefatı üzerine mirasçıların avukata vekaletname vererek yargılamaya mirasçı sıfatıyla katılarak lehlerine vekalet ücreti talebinde bulunmaları terekeyi sahiplenme olarak kabul edilmiş ise de anılan eylemler, yasal zorunluluk gereği terekenin olağan yönetimine ilişkin niteliktedir. (...) Garanti Bankasına yapılan ödemenin miras bırakana ait hesaptan yapıldığı ve miras bırakan tarafından ölümünden önce kredi sözleşmesi ile otomatik ödeme talimatı verildiği anlaşılmaktadır.”
— Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 06.02.2020 tarihli, 2019/1285 E. ve 2020/1390 K. sayılı İlamı
İki sınır durum daha önemlidir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli kararıyla onanan bir dosyada, murisin kredi borcunun mirasçının maaşına konulan haciz yoluyla cebren tahsil edilmesi, terekeyi sahiplenme iradesi olarak görülmemiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli kararında ise kredi borcunu kapatan sigorta tazminatından artan tutarın mirasçılarca alınması değerlendirilmiş; bu tutarın terekeye mi yoksa doğrudan lehtar mirasçılara mı ait olduğu araştırıldıktan sonra mirasın hükmen reddi kabul edilmiştir. Hesaptan alınan her para, otomatik olarak benimseme sonucu doğurmaz; paranın kaynağı belirleyicidir.
7. Ölümden Sonra Hesaptan Para Çekilmesinin Hukuki ve Cezai Sonuçları Nelerdir?
Ölümden sonra murisin hesabından yetkisiz para çekilmesi, diğer mirasçılara ve yersiz ödeme yapan kuruma karşı iade ve tazminat sorumluluğu doğuran bir eylemdir. Çekim murisin banka kartıyla yapılmışsa Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 245/1'deki suç gündeme gelebilir; murisin ikinci eşi ile üvey çocuk arasında şahsi cezasızlık sebebi uygulanmaz.
7.1. İade ve Tazminat Sorumluluğu
Ölümden sonra murisin hesabına yatan ölüm aylığı veya emekli aylığı, ölüm bildirilmediği için ödenmeye devam ediyorsa bu ödemeler yersizdir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli kararında, murisin banka kartıyla ölümden sonra ATM’den aylık çeken mirasçının, Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı çektiği tutardan faiziyle sorumlu olduğu kabul edilmiştir.
Diğer mirasçılara karşı sorumlulukta ölçü, çeken kişinin payını aşan tutardır. Payından fazlasını çeken mirasçı veya ortak, aşan kısmı çekim tarihinden itibaren faiziyle iade etmekle yükümlüdür.
7.2. Ceza Hukuku Boyutu
Başkasına ait banka kartını rızası olmadan kullanarak yarar sağlamak, TCK m. 245/1 uyarınca 3 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası gerektirir. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2024 tarihli kararında, annesinin ölümünü bildirmeden yaklaşık dört yıl boyunca aylığı ATM’den çeken sanığın zincirleme şekilde bu suçtan cezalandırılması onanmış; zararın icra takibinden sonra ödenmesi etkin pişmanlık için yeterli görülmemiştir.
Malvarlığına karşı bazı suçlarda eşler ve yakın hısımlar arasında şahsi cezasızlık sebebi bulunur (TCK m. 167; kart suçu bakımından TCK m. 245/4). Ancak murisin ölümüyle evlilik sona erdiğinden, sağ kalan eş ile murisin önceki evliliğinden olan çocuğu arasında bu istisna uygulanmaz.
“(...) murisin vefatından sonra hesabında bulunan para üzerinde mirasçılarının hak sahibi olduğu, bu kapsamda mirasçı olan şikâyetçinin diğer mirasçının kendi bilgisi ve rızası dışında murisin hesabından para çektiğini iddia ettiği gözetildiğinde, murisin 24.09.2022 tarihinde vefat etmesi üzerine muris ile ikinci eşi olan şüpheli arasındaki evliliğin sona erdiği, murisin ikinci eşi ile şikâyetçi arasındaki kayın hısımlığının evliliğin sona ermesiyle ortadan kalkmayacağına ilişkin kuralın evlenme yasağı ve miras hukuku açısından uygulanması gerektiği, ceza hukuku açısından uygulanamayacağı (...)”
— Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 04.12.2024 tarihli, 2024/13770 E. ve 2024/18589 K. sayılı İlamı
Bu nedenle mobil bankacılık yoluyla para aktarıldığı iddiasıyla yapılan şikayetlerde, bankadan işlem kayıtları getirtilmeden ve şüphelinin ifadesi alınmadan kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi hukuka aykırı bulunmaktadır.
8. Banka Usulsüz Ödeme Yaparsa Hangi Mahkemede Dava Açılır?
Bankanın murise ait hesaptan usulsüz ödeme yapmasından doğan tazminat davası, bireysel bankacılık sözleşmesi tüketici işlemi sayıldığından tüketici mahkemesinde açılan bir davadır. Dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 73/A uyarınca dava şartıdır; bu eksiklik sonradan giderilemez ve dava usulden reddedilir.
Murisin bankayla imzaladığı bireysel bankacılık sözleşmesi, mirasçılara geçen bir tüketici işlemidir. Bankaya yöneltilen tazminat talepleri bu nedenle genel mahkemede değil tüketici mahkemesinde görülür.
“Yasa koyucu, bu hükümle, tüketicinin taraf olduğu bankacılık sözleşmelerini tüketici işlemi olarak kabul etmiştir.”
— İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin 17.12.2020 tarihli, 2020/202 E. ve 2020/450 K. sayılı Kararı
Arabuluculuk şartı kesin biçimde uygulanmaktadır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli kararında, önce asliye hukuk mahkemesinde açılıp görevsizlikle tüketici mahkemesine gönderilen davada arabulucuya dava açıldıktan sonra başvurulması dava şartı eksikliği sayılmış ve usulden ret onanmıştır.
| Uyuşmazlık | Görevli Merci | Ön Şart |
|---|---|---|
| Bankanın usulsüz ödemesinden doğan zarar | Tüketici mahkemesi | Zorunlu arabuluculuk |
| Diğer mirasçının veya ortağın fazla çektiği paranın iadesi | Asliye hukuk mahkemesi | Yok |
| Terekenin tespiti ve resmi defter | Sulh hukuk mahkemesi | Yok |
| Hesaptan izinsiz para aktarımı | Cumhuriyet başsavcılığı | Şikayet |
Tüketici mahkemesinde tüketicinin açtığı davalar harçtan muaftır (6502 sayılı Kanun m. 73/2). Elbirliği ortaklığı devam ederken açılan davalarda tüm mirasçılar davada yer almalıdır; bu sağlanamıyorsa terekeye temsilci atanması istenir (TMK m. 640).
9. Kiralık Kasa ve Uzun Süre İşlem Görmeyen Hesaplarda Süreç Nasıl İşler?
Kiralık kasa içeriği, kasa sahibinin ölümünden sonra ancak vergi dairesinin yetkili memuru huzurunda tespit edilerek mirasçılara teslim edilebilen tereke unsurudur (VİVK m. 23). Son işlem tarihinden itibaren on yıl aranmayan mevduat ise Bankacılık Kanunu m. 62 uyarınca zamanaşımına uğrar ve ilan süresi sonunda Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na devredilir.
KANUN METNİ —
“Bankalar nezdlerindeki kiralık kasa sahiplerinden birinin ölümü halinde (Sulh hakimi tarafından yapılacak tesbit hariç) vergi dairesinin salahiyetli bir memuru hazır bulunmadıkça kasanın açılmasına ve bu memur huzurunda tesbit edilmedikçe muhteviyatının mirasçıları veya kanuni temsilcileri veya vekilleri tarafından alınmasına müsaade edemezler.”
Kasadaki ziynet, döviz ve belgeler tutanakla tespit edildikten sonra veraset ve intikal vergisi beyannamesine eklenir. Kasa ortaklarından biri hayattaysa bile ölüm bildirilmeden kasanın açılması, vergi ve paylaşım uyuşmazlıklarına yol açar.
Zamanaşımı riski çoğu zaman unutulmuş hesaplarda doğar. Bankalar zamanaşımına uğrayan hesapların listesini her yıl şubat ayından itibaren dört ay süreyle internet sitelerinde ilan eder; bu sürede başvurulmayan tutarlar Fon’a devredilir. Varis Hizmetleri sorgusu, unutulmuş hesapları zamanaşımı dolmadan görmenin pratik yoludur. Kripto varlıklar için bankalardaki gibi bir sorgu ve devir mekanizması bulunmadığından dijital miras ve kripto varlıklar ayrı bir planlama gerektirir.
10. Mirasçılar Hangi Sürelere Dikkat Etmelidir?
Mirasçıların banka hesaplarıyla ilgili kritik süreleri, ölümü ve mirasçılığı öğrenmeden itibaren üç aylık mirası ret süresi, ölüm tarihini izleyen kural olarak dört aylık veraset ve intikal vergisi beyan süresi ve son işlemden itibaren on yıllık mevduat zamanaşımıdır. Mirasın hükmen reddi ise süreye bağlı değildir; ancak terekeyi benimseme davranışıyla düşer.
| Süre | Uzunluk | Başlangıç | Kaçırılırsa |
|---|---|---|---|
| Mirasın reddi (TMK m. 606) | 3 ay | Yasal mirasçının ölümü ve mirasçılığını öğrenmesi | Miras kayıtsız şartsız kazanılır |
| Veraset ve intikal vergisi beyannamesi (VİVK m. 9) | 4 ay; mirasçı yurt dışındaysa 6 ay | Türkiye'de gerçekleşen ölümün tarihi | İlişik kesme belgesi alınamaz, bankada yüzde 5 tevkifat yapılır |
| Banka tevkifatının yatırılması (VİVK m. 17) | 1 hafta | Tevkifatın yapılması | Bankadan gecikme zammı ve ceza tahsil edilir |
| Mevduat zamanaşımı (Bankacılık Kanunu m. 62) | 10 yıl | Hak sahibinin son talebi, işlemi veya yazılı talimatı | İlan sonunda TMSF'ye devredilir |
| Görevsizlik sonrası dosyanın gönderilmesi (HMK m. 20) | 2 hafta | Kararın kesinleşmesi veya kanun yolu kararının tebliği | Dava açılmamış sayılır |
| Mirasın hükmen reddi (TMK m. 605/2) | Süreye bağlı değil | Yok | Terekeyi benimseme davranışıyla hak düşer |
Önemli: Ret süresi işlerken murisin hesaplarına dokunmak, süre dolmadan da ret hakkını düşürebilir. Süre hesabında başlangıç, ölüm tarihi değil mirasçının ölümü ve mirasçılığını öğrendiği tarihtir.
11. Mirasçı Kendi Durumuna Göre Hangi Yolu İzlemeli?
Mirasçının izleyeceği yol, terekenin borç durumuna, hesabın türüne ve paranın çekilip çekilmediğine göre belirlenen bir tercihtir. Borç ihtimali varsa hesaplara dokunmadan sorgu ve tespit yapılmalı; tereke aktifse vergi ilişiği ile bankaya başvurulmalı; para başka mirasçıca çekilmişse iade davası, banka kusurluysa arabuluculuk ve tüketici mahkemesi yolu izlenmelidir.
Tereke borçlu olabilir: Mirasçılık belgesi alınır, Varis Hizmetleri sorguları yapılır, hesaplara dokunulmaz; ret süresi içinde ret veya resmi defter yoluna gidilir.
Tereke aktif ve mirasçılar anlaşıyor: Veraset beyannamesi verilir, ilişik kesme belgesi alınır, tüm mirasçılar birlikte veya vekaletnameyle bankaya başvurur.
Mirasçılar anlaşamıyor: Banka payları ayrı ayrı ödemekten kaçınırsa paylaşım yoluna gidilir.
Ortak hesaptaki para tamamen çekilmiş: Ölüm sonrası hesap hareketleri istenir; payı aşan kısım için asliye hukuk mahkemesinde iade davası açılır.
Banka, ölümden sonra yetkisiz ödemeye izin vermiş: Arabulucuya başvurulur; anlaşma olmazsa tüketici mahkemesinde dava açılır.
Hesaptan gizlice para aktarılmış: Ceza soruşturması için şikayette bulunulur ve banka kayıtlarının getirtilmesi istenir.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
Murisin şifresiyle işlem yapmak: Terekeyi benimseme ve ceza soruşturması riski birlikte doğar.
Banka listesini eksiksiz saymak: Kapsam dışı hesaplar gözden kaçar, unutulan mevduat zamanaşımına uğrayabilir.
Vekaletnamede para çekme yetkisini yazdırmamak: Banka ödemeyi reddeder, yeni vekaletname veya dava gerekir.
Arabulucuya gitmeden bankaya dava açmak: Dava usulden reddedilir ve eksiklik sonradan tamamlanamaz.
Paylaşım sözleşmesinde hesap bilgisini gizlemek: Gizlenen tutar üzerinden sonradan iade ve tazminat talebiyle karşılaşılır.
12. Sonuç ve Değerlendirme
Murisin banka hesaplarına erişim, mirasçılık belgesiyle başlayan ve her aşaması ayrı bir hukuki sonuç taşıyan bir süreçtir. e-Devlet sorgusu hangi bankaya gidileceğini gösterir; bakiye, ödeme ve uyuşmazlık çözümü ise banka, vergi dairesi ve gerektiğinde mahkeme önünde yürür.
Sürecin en riskli noktası, borç durumu bilinmeden hesaba yapılan müdahaledir. Ret süresinin işlediği dönemde yalnızca bilgi edinmeye yönelik adımlar atılması, ortak hesaplarda payların belgelenmesi ve bankaya karşı açılacak davalarda dava şartlarının önceden tamamlanması, hak kaybını önlemek bakımından özen gerektirir.
Muhammet Çoban Hukuk & Danışmanlık
Kurucu Avukat
Bu yazı; güncel mevzuat ve yargı kararları esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
13. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Murisin Ticari Hesabı Varis Hizmetleri Sorgusunda Görünür mü?
Murisin şirket, işletme veya kooperatif adına açılmış ticari hesapları, Varis Hizmetleri’ndeki banka sorgusunda görünmez. Hizmet yalnızca Türk vatandaşı gerçek kişiler adına açılmış tasarruf mevduatı niteliğindeki hesapları kapsar. Ticari hesaplar için mirasçılık belgesiyle doğrudan bankaya başvurulmalı veya terekenin tespiti sırasında mahkemeden bankalara müzekkere yazılması istenmelidir.
Yabancı Uyruklu Murisin Banka Hesabı e-Devlet’ten Sorgulanabilir mi?
Yabancı uyruklu murise ait mevduat hesapları, e-Devlet’teki muris adına banka sorgusu kapsamında yer almaz; hizmet yalnızca Türk vatandaşı gerçek kişilerin hesaplarını gösterir. Yabancı uyruklu murisin Türkiye’deki hesapları için mirasçılık belgesiyle ilgili bankalara yazılı başvuru yapılmalı, banka bilinmiyorsa sulh hukuk mahkemesinden terekenin tespiti istenmelidir.
Murisin Kredi Kartı ve Kredi Borçları Bu Sorguda Görünür mü?
Murisin kredi kartı ve kredi borçları, Varis Hizmetleri’ndeki mevduat sorgusunda görünmez; bu hizmet yalnızca mevduat ve katılım fonu hesabının bulunduğu bankaları listeler. Murisin banka borçlarını öğrenmek için mirasçılık belgesiyle ilgili bankalara başvurulmalıdır. Borç durumu, üç aylık ret süresi dolmadan mirasın reddi kararının verilmesinde belirleyici olur.
Mirasçılardan Biri Diğerlerinin Haberi Olmadan Sorgu Yapabilir mi?
Mirasçılık belgesinde adı bulunan her mirasçı, diğer mirasçıların onayına veya katılımına gerek olmadan kendi e-Devlet hesabıyla muris adına banka sorgusu yapabilir. Sorgu yalnızca bilgi edinmeye yöneliktir; hesaptan para çekme, hesap kapatma veya ödeme alma gibi işlemler ise kural olarak tüm mirasçıların birlikte hareket etmesini gerektirir.
Yararlanılan Mevzuat ve Kararlar
Bu makale 28.10.2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 599, 605, 606, 610, 640, 649
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 167, 245
- 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, m. 62, 73
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 20
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 73, 73/A
- 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, m. 4, 9, 17, 23 — https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.7338.pdf
- e-Devlet Kapısı, Varis Hizmetleri — https://www.turkiye.gov.tr/varis-hizmetleri
- BDDK, Mevduat/Katılım Fonu Hesabı Bulunan Banka Sorgulama Sıkça Sorulan Sorular — https://www.bddk.org.tr/SSS/Liste/126
- Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 04.12.2024 tarihli, 2024/13770 E. ve 2024/18589 K. sayılı İlamı
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 06.02.2024 tarihli, 2021/26601 E. ve 2024/1123 K. sayılı İlamı
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 30.04.2024 tarihli, 2023/5880 E. ve 2024/2299 K. sayılı İlamı
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 03.06.2024 tarihli, 2023/3180 E. ve 2024/3145 K. sayılı İlamı
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 26.11.2025 tarihli, 2025/4837 E. ve 2025/5020 K. sayılı İlamı
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 09.02.2026 tarihli, 2025/6173 E. ve 2026/671 K. sayılı İlamı
- Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 22.01.2024 tarihli, 2021/17252 E. ve 2024/596 K. sayılı İlamı
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 13.06.2022 tarihli, 2021/1009 E. ve 2022/4800 K. sayılı İlamı
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 25.09.2024 tarihli, 2024/1124 E. ve 2024/6758 K. sayılı İlamı
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19.03.2025 tarihli, 2024/3803 E. ve 2025/1969 K. sayılı İlamı
- Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 06.02.2020 tarihli, 2019/1285 E. ve 2020/1390 K. sayılı İlamı
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin 17.12.2020 tarihli, 2020/202 E. ve 2020/450 K. sayılı Kararı
- Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 27.05.2024 tarihli, 2023/181 E. ve 2024/362 K. sayılı Kararı
