...
Türk Medeni Kanunu uyarınca mirasbırakanın aktif ve pasif tüm mal varlığının tespiti için talep edilen resmi defter tutma ve tereke envanteri çıkarma işlemlerini sembolize eden; beyaz bir resmi evrak ve karar sayfası üzerinde duran otoparklı iki katlı müstakil ev maketi ile garajdaki kırmızı oyuncak araba figürünü gösteren kurumsal miras hukuku görseli.

Resmi Defter Tutma ile Mirasın Kabulü: Şartlar, Süreçler ve Sorumluluk Sınırı

Temmuz 16, 2026
Türk Medeni Kanunu uyarınca mirasbırakanın vefatı sonrası açılan ve okunan resmi vasiyetnamenin yerine getirilmesini sağlayan vasiyetnamenin tenfizi davası mahkeme aşamasını sembolize eden; fildişi rengi resmi yasal evrakların üstünde duran ahşap hakim tokmağını ve altlığının üstten görünümünü, arka planda ise kahverengi harita desenini gösteren kurumsal miras hukuku görseli.

Vasiyetnamenin Tenfizi ve Açılması: TMK m. 596-602 Kapsamlı Rehber

Temmuz 17, 2026

Muhammet Çoban Hukuk & Danışmanlık

Miras Bırakanın Banka Hesaplarına Erişim: Mirasçıların Hakları ve Sınırları

Makale Yol Haritası
Mirasçılık Belgesi ➔ Bankaya Başvuru ➔ Hesap Bilgisi ve Bakiye ➔ Ortak Hesaplar ➔ Ödeme ve Sorumluluk ➔ Dava Yolu

Miras bırakanın banka hesaplarına erişim, mirasçıların külli halefiyet ilkesi uyarınca murise ait mevduat, hesap hareketleri ve kiralık kasa içeriği hakkında bilgi alma ve payları oranında ödeme talep etme yetkisidir. Türk Medeni Kanunu'nun 599. maddesi gereğince tereke, ölüm anında kendiliğinden mirasçılara geçer; bu nedenle banka, mirasçılık belgesini ibraz eden mirasçıya karşı müşteri sırrı savunmasında bulunamaz.

Uygulamada erişim, üç aşamada gerçekleşir: mirasçılık belgesinin temini, bankaya yazılı başvuru ve veraset-intikal vergisi ilişiğinin kesilmesi. Hesabın türü (bireysel, müşterek veya münferit ortak hesap) ise ödenecek tutarı doğrudan etkiler.

Bu yazıda, murisin banka hesabına erişim usulü, hesaptan para çekmenin mirası kabul sayılıp sayılmayacağı, bankanın sorumluluğu ve ölümden sonra yapılan çekimlerin cezai sonuçları güncel yargı kararları ışığında ele alınmaktadır.

Konuyla ilgili diğer makalelere ''Miras Hukuku'' başlıklı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

1. Miras Bırakanın Banka Hesaplarına Erişim Ne Anlama Gelir?

Miras bırakanın banka hesaplarına erişim, mirasçıların murise ait hesap bilgilerini öğrenme ve bakiyeyi talep etme hakkıdır. TMK m. 599 uyarınca tereke ölümle birlikte kendiliğinden mirasçılara geçtiğinden, mirasçılık belgesini ibraz eden mirasçı; hesap dökümü, bakiye ve hesap hareketleri hakkında bilgi alma yetkisine sahiptir.

Miras hukukunda erişim hakkının temeli, terekenin bir bütün olarak intikal etmesidir. Mirasçı, murisin banka ile arasındaki sözleşme ilişkisinde onun hukuki durumunu devralır.

Bu nedenle banka, mirasçıya karşı üçüncü kişi konumunda değildir. Mirasçının bilgi talebi, murisin kendi talebiyle aynı hukuki nitelikte değerlendirilir.

📜 KANUN METNİ — 

"(1)Mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar.

(2)Kanunda öngörülen ayrık durumlar saklı kalmak üzere mirasçılar, mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı haklarını, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetliklerini doğrudan doğruya kazanırlar ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olurlar."

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 599/1-2

1.1. Mirasçı Hangi Bilgilere Erişebilir?

Mirasçının erişim hakkı yalnızca bakiyeyle sınırlı değildir. Ölüm tarihi itibarıyla hesap bakiyesi, hesap türü ve ortaklık yapısı, ölüm tarihinden sonraki hesap hareketleri, otomatik ödeme talimatları, kredi ve sigorta poliçesi kayıtları ile kiralık kasa varlığı bu kapsamdadır.

Yargı kararlarında, mirasçıların terekeyi benimseyip benimsemediğinin denetlenebilmesi için ölüm tarihinden itibaren hesap hareketlerinin bankadan temini zorunlu bir araştırma unsuru olarak kabul edilmektedir.

"Miras bırakana ait Garanti Bankası, Kuveytturk Bankası, Yapıkredi Bankası ve Ziraat Bankasındaki hesapların ölüm tarihinden itibaren hesap hareketleri temin edilerek mirasçıların para çekip çekmedikleri ve terekeyi benimsemeye yönelik eylemleri denetlenmelidir."

— Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 06.02.2020 tarihli, 2019/1285 E. ve 2020/1390 K. sayılı İlamı

1.2. Bankanın Gizlilik (Müşteri Sırrı) Savunması

Bankalar, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 73. maddesi kapsamında müşteri sırrını saklamakla yükümlüdür. Ancak bu yükümlülük, külli halef sıfatını taşıyan mirasçı bakımından erişim engeli oluşturmaz.

Buna karşılık gizlilik yükümlülüğü tümüyle ortadan kalkmaz. Banka, mahkemeye veya mirasçıya bilgi sunarken talebin kapsamıyla sınırlı kalmalı; uyuşmazlıkla ilgisi bulunmayan güncel hesap hareketlerini paylaşmamalıdır. Aksi hâlde müşteri sırrının ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin kuralların ihlali gündeme gelir.

2. Mirasçı Bankadan Hesap Bilgisini Nasıl Talep Eder?

Mirasçı, mirasçılık belgesi ve kimlik belgesiyle bankaya yazılı başvurarak murisin hesap dökümünü talep eder. Hangi bankada hesap bulunduğu bilinmiyorsa sulh hukuk mahkemesinden terekenin tespiti istenerek kurumlara müzekkere yazılması sağlanır. Ödeme aşamasında vergi dairesinden ilişik kesme belgesi aranır.

Süreç, mirasçılık belgesinin temini ile başlar. Bu belge kural olarak noterlikten alınabilir; yabancılık unsuru, nüfus kayıtlarındaki uyumsuzluk veya mirasçılık sıfatına ilişkin çekişme bulunması hâlinde sulh hukuk mahkemesine başvurulur.

İkinci aşamada bankaya yazılı talep sunulur. Bankalar, mirasçının talebi üzerine Türkiye genelinde muris adına hesap bulunup bulunmadığına ilişkin merkezi sorgulama imkânı da sunabilmektedir; ancak bu sorgulama zamanaşımına uğramış hesapları kapsamaz.

Miras Bırakanın Banka Hesaplarına Erişimde Gerekli Belgeler ve Başvuru Mercileri
Belge / İşlem Başvuru Mercii Açıklama
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) Noterlik veya sulh hukuk mahkemesi Yabancılık unsuru, nüfus kaydında uyumsuzluk veya soybağı uyuşmazlığı bulunan hâllerde mahkemeden alınır.
Hesap ve bakiye bilgisi talebi İlgili banka şubesi Mirasçılık belgesi ve kimlik ile yazılı başvuru yapılır; banka mirasçıya karşı sır saklama def'i ileri süremez.
Terekenin tespiti (defter) talebi Sulh hukuk mahkemesi Hangi bankada hesap bulunduğu bilinmiyorsa mahkeme aracılığıyla kurumlara müzekkere yazılması istenir.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi Vergi dairesi İlişik kesme belgesi ibraz edilmezse banka, veraset yoluyla intikallerde %5 oranında tevkifat yapar (VİVK m. 17).
Kiralık kasanın açılması Banka + vergi dairesi memuru Vergi dairesinin yetkili memuru hazır bulunmadıkça kasa açılamaz ve içerik teslim edilemez (VİVK m. 23).

2.1. Terekenin Tespiti Yoluyla Hesapların Belirlenmesi

Mirasçılar, murisin hangi bankada hesabı olduğunu bilmiyorsa terekenin tespiti talebiyle sulh hukuk mahkemesine başvurabilir. Mahkeme; bankalara, tapu müdürlüklerine, trafik tescil birimlerine, vergi dairelerine ve belediyelere müzekkere yazarak malvarlığını araştırır.

Yargıtay, bu araştırmanın ölüm tarihi esas alınarak yapılmasını ve tereke aktifi ile pasifinin tereddüde yer bırakmayacak biçimde belirlenmesini aramaktadır.

"Aksi halde terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının usulüne uygun olarak bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler ve tapu müdürlüğü v.b. kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı gözönünde tutularak aktif ve pasifin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir."

— Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 17.06.2021 tarihli, 2019/523 E. ve 2021/4137 K. sayılı İlamı

2.2. Vekaletname ile Yapılan Başvurularda Yetki Sorunu

Yurt dışında yaşayan mirasçılar çoğu zaman konsoloslukta düzenlenen vekaletname ile hareket eder. Bu durumda vekaletnamedeki yetkinin kapsamı tartışma konusu olmaktadır.

Bir uyuşmazlıkta banka, vekaletnamede açıkça "para çekme" yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle ödemeyi reddetmiş; derece mahkemeleri ise vekaletnamenin bütününden mirasa ilişkin işlemler bakımından yetkilendirme yapıldığı sonucuna varmıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oyda "ahz-ü kabz" ibaresinin yalnızca belge teslimini kapsadığı savunulmuştur (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/1009, K. 2022/4800, T. 13.06.2022).

Uygulamadaki bu tereddüt nedeniyle, vekaletnamede miras yoluyla intikal eden banka hesaplarından para çekme ve hesap kapatma yetkisinin açıkça yazılması, sonradan doğacak ihtilafları önleyici niteliktedir.

3. Hesaptaki Paranın Mirasçılara Ödenmesi ve Bankanın Yükümlülükleri

Murisin hesabındaki para, elbirliği mülkiyeti kuralı gereği kural olarak tüm mirasçıların birlikte hareketiyle ödenir. Yargı kararlarına göre bankanın esas yükümlülüğü, tüm mirasçıları davet ederek aralarında taksim sözleşmesi bulunup bulunmadığını aydınlatmak ve payları aynı anda ödemektir.

Terekede birden çok mirasçı varsa, paylaşıma kadar mirasçılar arasında elbirliği ortaklığı doğar. Bu ortaklık, terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf etme zorunluluğu getirir.

📜 KANUN METNİ — 

"Birden çok mirasçı bulunması hâlinde, mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar, mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık meydana gelir.

Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar ve sözleşme veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere, terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler."

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 640/1-2

Bununla birlikte para, nitelik itibarıyla bölünebilir bir edimdir. Mirasçılar arasında ayrı bir taksim sözleşmesi bulunmuyorsa, bankanın veraset ilamındaki paylar oranında ödeme yapmasının sakınca doğurmadığı yönünde derece mahkemesi kararları bulunmaktadır. Ancak bu yol, banka bakımından risk barındırır.

3.1. Bankanın Usulsüz Ödemeden Doğan Sorumluluğu

Banka, murisin ölümünü öğrendiği hâlde hesap üzerinde tek bir kişinin tasarrufuna izin verirse ihmali nedeniyle sorumlu tutulabilir. Yargıtay, ortak hesabın vefatın ertesi günü kapatılmasına izin verilen bir olayda, bankanın ihmalinin açık olduğu ve zarardan sorumlu bulunduğu yönündeki yerel mahkeme kabulünü onamıştır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/1124, K. 2024/6758, T. 25.09.2024).

Aynı kararda, murisin ölümünden bir gün sonra hesaptan çekilen 131.574,78 TL'nin miras paylaşım sözleşmesinde hiç gündeme getirilmemesi, mirasçının bilgi verme yükümlülüğüne aykırılık olarak değerlendirilmiş ve davacının miras payına isabet eden tutarı talep hakkı kabul edilmiştir.

3.2. Veraset ve İntikal Vergisi Bakımından Tevkifat

Bankalar, veraset ve intikal vergisinin ödendiğine dair belge ibraz edilmediği sürece ödemeyi doğrudan yapamaz. 7338 sayılı Kanun uyarınca bu kurumlar, tasdikname ibraz etmeyen hak sahiplerinin istihkakından veraset yoluyla intikallerde %5 oranında tevkifat yaptıktan sonra bakiyeyi ödeyebilir (VİVK m. 17). Tevkif edilen tutarın süresinde ilgili mal sandığına yatırılmaması, banka bakımından ayrıca sorumluluk doğurur.

4. Müşterek ve Ortak Hesaplarda Ölüm Hâlinde Tasarruf Yetkisi

Müşterek hesapta ortaklık payı belirtilmemişse paylar eşit kabul edilir. Ortaklardan birinin ölümü hâlinde hesap bakiyesi bölünür; sağ kalan ortağa yalnızca kendi payı ödenebilir. Payından fazlasını çeken ortak, aşan tutar bakımından mirasçılara karşı sorumludur.

Hesabın türü, ölüm sonrası yapılacak işlemin hukuki niteliğini belirleyen temel ölçüttür. Bu nedenle ilk adım, banka nezdindeki hesap sözleşmesinin ve ortaklık kaydının incelenmesidir.

Hesap Türüne Göre Ölüm Sonrası Tasarruf Yetkisi
Hesap Türü Ölüm Sonrası Hukuki Durum Dayanak Karar
Bireysel (tek kişilik) hesap Bakiyenin tamamı terekeye dâhildir; mirasçılara payları oranında ödenir. Yargıtay 11. HD, E. 2024/1124, K. 2024/6758
Müşterek hesap (pay belirtilmemiş) Aksi ispatlanmadıkça paylar eşit sayılır; sağ kalan ortak kendi payı dışındaki tutardan mirasçılara karşı sorumludur. Yargıtay 7. HD, E. 2023/5880, K. 2024/2299
Münferit (teselsüllü) ortak hesap Ortaklardan biri öldüğünde bakiye bölünür; murise düşen kısım mirasçılara payları oranında ödenir. Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/181, K. 2024/362
Ortak hesabın ölüm sonrası kapatılması Sağ kalan ortağın hesabı tek başına kapatması kabul edilmemiş; bankanın bu işleme izin vermesi ihmal sayılmıştır. Yargıtay 11. HD, E. 2024/1124, K. 2024/6758

Eşit Pay Karinesi ve İspat Yükü

Müşterek hesapta payların eşit olduğu yönündeki kabul bir karinedir. Paranın tamamının kendisine ait olduğunu ileri süren ortağın bunu somut delillerle ispat etmesi gerekir; tanık beyanı veya genel nitelikteki gelir açıklamaları çoğunlukla yeterli görülmemektedir.

"...müşterek hesap birden fazla kişiye aitse, mudilerden birinin ölümü halinde, aksine sözleşme yoksa, hesaptaki paralar bölünecek ve hayatta kalan mudiye kendi payı ödenebilecek olduğundan ve davalı, mirasbırakanın ölüm tarihinden sonra hesaptaki paranın tamamını çektiğinden payından fazla çektiği miktarda mirasçılara karşı sorumlu olduğundan..."

— Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 30.04.2024 tarihli, 2023/5880 E. ve 2024/2299 K. sayılı İlamı

Anılan uyuşmazlıkta, ölüm tarihinden birkaç gün sonra müşterek hesaptaki tutarın tamamını çeken davalı, murisin payına düşen kısım bakımından mirasçılara karşı sorumlu tutulmuştur.

5. Banka Hesabından Para Çekmek Mirası Kabul Sayılır mı?

Murisin hesabından para çekmek, çoğu hâlde terekeyi benimseme olarak değerlendirilir ve mirası reddetme hakkını ortadan kaldırır. TMK m. 610/2 uyarınca tereke mallarını kendisine mal eden mirasçı mirası reddedemez. Bu nedenle terekenin borca batık olma ihtimali varsa hesaba hiç dokunulmamalıdır.

Mirasın hükmen reddi, ölüm anında murisin ödemeden aczinin açıkça belli olması hâlinde söz konusu olur ve süreye bağlı değildir. Ancak mirasçının terekeyi sahiplenen davranışları bu hakkı düşürür.

📜 KANUN METNİ — 

"Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı, mirası reddedemez."

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 610/2

5.1. Terekeyi Benimseme Sayılan Davranışlar

Uygulamada; murisin hesabındaki bakiyenin çekilmesi, ölümden sonra hesaba yatan emekli aylığının tahsili ve hesabın kapatılarak paranın kendi hesabına aktarılması terekeyi benimseme olarak nitelendirilmektedir. Bir kararda, veraset ve intikal beyannamesi verilerek Ziraat Bankası'ndaki 4.781,52 TL'nin mirasçılarca çekilmesi, mirası kabul anlamına gelen davranış olarak tartışılmıştır (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/4837, K. 2025/5020, T. 26.11.2025).

Sosyal Güvenlik Kurumu da benzer olaylarda, murisin ölümünden sonra hesapta kalan emekli aylığının çekilmesinin TMK m. 610/2 anlamında terekeyi sahiplenme sayılacağını ileri sürmektedir (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/3180, K. 2024/3145, T. 03.06.2024).

5.2. Terekeyi Benimseme Sayılmayan Hâller

Her ödeme veya işlem, otomatik olarak mirası kabul sonucu doğurmaz. Terekenin olağan yönetimi niteliğindeki işlemler ile yasal zorunluluktan kaynaklanan davranışlar bu kapsamda değildir.

Nitekim bir kararda, murisin sağlığında verdiği otomatik ödeme talimatı uyarınca hesaptan yapılan tahsilatların mirasçıların eylemi sayılamayacağı; ödemenin gerçekten mirasçılar tarafından yapılıp yapılmadığının ayrıca araştırılması gerektiği belirtilmiştir. Aynı kararda, veraset ve intikal beyannamesi verilmesi ile derdest davada vekaletname sunulması yasal zorunluluk gereği olağan yönetim işlemi olarak değerlendirilmiştir (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2019/1285, K. 2020/1390, T. 06.02.2020).

Cebrî icra yoluyla, yani maaş haczi suretiyle tahsil edilen bir borcun ödenmesi de terekeyi sahiplenme iradesi olarak yorumlanmamaktadır. Bu ayrım, mirasın hükmen reddi davalarının kaderini belirleyen kritik eşiktir.

6. Ölümden Sonra Hesaptan Para Çekilmesinin Hukuki ve Cezai Sonuçları

Ölüm tarihinden sonra murisin hesabından yetkisiz para çekilmesi, diğer mirasçılar bakımından haksız fiil niteliğindedir ve tazmin sorumluluğu doğurur. Fiil, banka kartının izinsiz kullanılması veya mobil bankacılık yoluyla aktarım biçiminde gerçekleşmişse ayrıca ceza soruşturmasına konu olabilir.

6.1. Haksız Fiil ve Tazminat Sorumluluğu

Murisin ölümünden sonra ATM'den şifre kullanılarak yapılan çekimler, taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunmadığından haksız fiil olarak nitelendirilir. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun açtığı bir davada, murisin ölümünden sonra hesaba yatan ölüm aylığını ATM'den çeken mirasçı, çekilen tutardan faiziyle sorumlu tutulmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/26601, K. 2024/1123, T. 06.02.2024).

6.2. Banka Kartının İzinsiz Kullanılması Suçu

Ölüm bildirilmeyerek maaşın çekilmeye devam edilmesi, ceza hukuku bakımından başkasına ait banka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama suçunu oluşturabilir. Yargıtay, annesinin vefatını bildirmeyerek yaklaşık dört yıl boyunca maaşı ATM'den çeken sanığın zincirleme biçimde bu suçtan cezalandırılmasına ilişkin hükmü onamıştır (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2021/17252, K. 2024/596, T. 22.01.2024).

📜 KANUN METNİ — 

"Başkasına ait bir banka veya kredi kartını, her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kimse, kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlarsa, üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır."

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 245/1

6.3. Şahsi Cezasızlık Sebebi Uygulanır mı?

TCK m. 167/1, malvarlığına karşı belirli suçların eş veya yakın hısımlar zararına işlenmesi hâlinde cezaya hükmolunmayacağını düzenler. Ancak murisin ölümüyle evlilik sona erdiğinden, sağ kalan eş ile üvey çocuk arasındaki kayın hısımlığının ceza hukukunda şahsi cezasızlık sebebi doğurmayacağı kabul edilmektedir.

Murisin vefatından sonra mobil bankacılık üzerinden kendi hesabına toplam 419.000,00 TL aktardığı iddia edilen ikinci eş hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, bu gerekçeyle kanun yararına bozulmuştur. Kararda, murisin vefatından sonra hesabındaki para üzerinde mirasçıların hak sahibi olduğu ve soruşturmanın genişletilmesi gerektiği vurgulanmıştır (Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2024/13770, K. 2024/18589, T. 04.12.2024).

7. Görevli Mahkeme, Arabuluculuk ve Dava Yolu

Bankanın usulsüz ödemesinden doğan zararın tazmini talepleri tüketici işlemi sayıldığından tüketici mahkemesinde görülür ve arabuluculuk dava şartıdır. Diğer mirasçıdan iade talepli davalar ise genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde açılır.

Murisin banka ile arasındaki bireysel bankacılık sözleşmesi, 6502 sayılı Kanun anlamında tüketici işlemi olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle bankaya yöneltilen tazminat taleplerinde görevli mahkeme tüketici mahkemesidir (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, E. 2020/202, K. 2020/450, T. 17.12.2020).

Tüketici mahkemesinde görülecek bu davalarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Dava şartı eksikliğinin sonradan giderilmesi mümkün olmadığından, arabuluculuk başvurusu dava açılmadan önce tamamlanmalıdır. Yargıtay, görevsizlik kararı kesinleşmeden önce arabulucuya başvurulmamasını dava şartı eksikliği sayan kararı onamıştır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/3803, K. 2025/1969, T. 19.03.2025).

Uyuşmazlığın Niteliğine Göre Görevli Mahkeme ve Dava Şartı
Uyuşmazlığın Konusu Görevli Mahkeme Arabuluculuk Dava Şartı
Bankanın usulsüz ödemesinden doğan zararın tazmini Tüketici mahkemesi Evet (6502 sayılı Kanun m. 73/A)
Diğer mirasçının hesaptan çektiği paranın iadesi Asliye hukuk mahkemesi Hayır (mirasa ilişkin genel hükümler)
Terekenin tespiti ve mirasın hükmen reddi Sulh hukuk / asliye hukuk mahkemesi Hayır
Hesaptan izinsiz para aktarımı iddiası Cumhuriyet başsavcılığı / ceza mahkemesi Uygulanmaz (ceza soruşturması)

Elbirliği mülkiyeti devam ederken açılan davalarda aktif husumet sorunu da gündeme gelir. Tüm mirasçıların davada taraf olarak yer almadığı hâllerde, terekeye temsilci atanması yoluna gidilmesi gerekebilir. İstanbul yargı çevresinde bu tür uyuşmazlıklarda görev itirazı sıklıkla incelendiğinden, dava açılmadan önce görevli mahkemenin ve dava şartlarının doğru belirlenmesi önem taşır.

8. Kiralık Kasalar ve Zamanaşımına Uğrayan (Uyuyan) Hesaplar

Kiralık kasa, ölümden sonra ancak vergi dairesinin yetkili memuru huzurunda açılabilir ve içeriği tutanakla tespit edilir. Son işlem tarihinden itibaren on yıl boyunca hareket görmeyen mevduat ise zamanaşımına uğrayarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na devredilir.

Kiralık kasa bakımından özel bir usul öngörülmüştür. Banka, kasa sahibinin ölümünü öğrendiğinde erişimi durdurmalı; kasa, vergi dairesi memurunun katılımıyla açılmalıdır.

📜 KANUN METNİ — 

"Bankalar nezdlerindeki kiralık kasa sahiplerinden birinin ölümü halinde (Sulh hakimi tarafından yapılacak tesbit hariç) vergi dairesinin salahiyetli bir memuru hazır bulunmadıkça kasanın açılmasına ve bu memur huzurunda tesbit edilmedikçe muhteviyatının mirasçıları veya kanuni temsilcileri veya vekilleri tarafından alınmasına müsaade edemezler."

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m. 23

Zamanaşımı riski ise çoğu zaman gözden kaçmaktadır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 62. maddesi uyarınca, en son talep veya işlem tarihinden itibaren on yıl boyunca aranmayan mevduat ve emanetler zamanaşımına uğrar ve mevzuatta öngörülen usulle Fon'a devredilir. Murisin unutulmuş bir hesabı bulunduğundan haberdar olunmaması, bu nedenle miras hakkının fiilen kaybına yol açabilir.

Kripto varlıklar bakımından ise banka mevduatındaki gibi zorunlu bir transfer mekanizması bulunmamaktadır. Özel anahtara ulaşılamadığında hukuki hak teknik olarak işlevsiz kalabildiğinden, dijital tereke unsurlarının sağlığında planlanması pratik önem taşır.

9. Sonuç ve Değerlendirme

Miras bırakanın banka hesaplarına erişim, yalnızca bir alacak meselesi değil; aynı zamanda bilgi edinme, sözleşmeye halefiyet ve sorumluluk hukuku meselesidir. Külli halefiyet ilkesi mirasçıya güçlü bir erişim hakkı tanısa da, bu hakkın kullanılış biçimi ağır sonuçlar doğurabilir.

Terekenin borca batık olma ihtimali varsa hesaba yapılacak en küçük müdahale dahi mirasın reddi hakkını düşürebilir. Buna karşılık diğer mirasçıların haklarını gözetmeden yapılan çekimler, hem tazminat hem de ceza sorumluluğu doğurabilmektedir.

Bankalar bakımından ise ölçüt, tüm mirasçıları davet ederek eş zamanlı ödeme yapmaktır; bu usulden sapan uygulamalar ihmal değerlendirmesine ve zarardan sorumluluğa yol açabilmektedir.

Bu nedenle sürecin; hesap türünün tespiti, ölüm tarihi itibarıyla hesap hareketlerinin incelenmesi, görevli mahkemenin ve dava şartlarının doğru belirlenmesi aşamalarıyla, hukuki durumun somut olaya göre değerlendirilmesi suretiyle yürütülmesi önem taşımaktadır.

Av. Muhammet Çoban
Avukat Muhammet ÇOBAN
İstanbul Barosu · Sicil No: 77466
Muhammet Çoban Hukuk & Danışmanlık
Kurucu Avukat

Bu yazı; güncel mevzuat ve yargı kararları esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat değişebileceğinden içeriğin güncelliği güncelleme tarihine göre değerlendirilmelidir.

Önemli Uyarı Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut uyuşmazlıklarda bir avukata başvurulması tavsiye edilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1Mirasçı, murisin hangi bankada hesabı olduğunu nasıl öğrenir?
Mirasçı, mirasçılık belgesiyle bankalara başvurarak sorgulama yaptırabilir. Hesabın hangi bankada bulunduğu bilinmiyorsa sulh hukuk mahkemesinden terekenin tespiti istenerek kurumlara müzekkere yazılması sağlanır. Bu yol, zamanaşımına uğramış hesaplar bakımından da araştırma imkânı verir.
2Banka, mirasçıya murisin hesap dökümünü vermek zorunda mıdır?
Mirasçı külli halef sıfatı taşıdığından banka, mirasçılık belgesini ibraz eden mirasçıya karşı müşteri sırrı savunması ileri süremez. Ancak banka, talebin kapsamıyla sınırlı bilgi vermeli; uyuşmazlıkla ilgisi olmayan güncel hesap hareketlerini paylaşmamalıdır.
3Murisin hesabından para çekmek mirasın reddine engel olur mu?
Kural olarak evet. TMK m. 610/2 uyarınca tereke mallarını kendisine mal eden mirasçı mirası reddedemez. Hesaptan para çekilmesi terekeyi benimseme sayıldığından, terekenin borca batık olma ihtimalinde hesaba dokunulmamalıdır.
4Ölümden sonra hesaba yatan emekli maaşı çekilebilir mi?
Ölüm tarihinden sonra hesaba yatan aylıkların çekilmesi hem terekeyi sahiplenme olarak değerlendirilebilir hem de haksız fiil ve ceza sorumluluğu doğurabilir. Ölüm, ilgili kurumlara bildirilmeli ve yersiz ödenen tutarlar iade edilmelidir.
5Müşterek hesaptaki paranın tamamını sağ kalan eş çekebilir mi?
Aksi ispatlanmadıkça paylar eşit kabul edilir. Sağ kalan ortak yalnızca kendi payını alabilir; payından fazlasını çekerse aşan tutar bakımından mirasçılara karşı sorumlu olur ve iade ile yükümlü tutulabilir.