Veraset ve intikal vergisi, ölüm veya karşılıksız kazandırma yoluyla bir kişiden diğerine geçen malvarlığına uygulanan servet transferi vergisidir. Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’de bulunuyorsa beyanname ölümden itibaren 4 ay içinde verilir. 2026'da eş ve çocuklara isabet eden payın 2.907.136 TL’si istisnadır; kalan matrah veraset yoluyla %1 ile %10 arasındaki tarifeye tabidir.
Ölümün ardından mirasçılar tapu, banka ve mahkeme işlemleriyle uğraşırken ayrı bir yükümlülükle de karşılaşır: Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (VİVK) uyarınca beyanname vermek. Beyan süresi ölüm tarihinde işlemeye başladığından, mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınana kadar geçen süre beyan süresinden düşer.
Makale, miras hukuku rehberinin vergi boyutunu ele alır. Verginin kimden alındığı, zümre sistemine göre belirlenen miras payları üzerinden nasıl hesaplandığı, Vergi Usul Kanunu (VUK) m. 342 ek süreleri, zamanaşımı ve ödeme planı sırasıyla anlatılır. Türk Medeni Kanunu (TMK) ile vergi mevzuatı arasındaki süre farkları ve Danıştay 7. Dairesinin uygulaması ayrıca gösterilir.
İçindekiler
GösterGizle- 1. Veraset ve İntikal Vergisi Nedir ve Kimler Mükelleftir?
- 2. Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi Kaç Ay İçinde Verilir?
- 3. Beyanname Süresi Kaçırılırsa Hangi Ek Süre ve Ceza Uygulanır?
- 4. Veraset ve İntikal Vergisi Oranları ve 2026 İstisna Tutarları Nelerdir?
- 5. Veraset ve İntikal Vergisi Matrahı Nasıl Hesaplanır?
- 6. Örnek Olay: Eş ve İki Çocuk Mirasçı Olduğunda Hesaplama
- 7. Beyan Edilmeyen Mallarda Tarh Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?
- 8. Veraset ve İntikal Vergisi Ne Zaman ve Nasıl Ödenir?
- 9. Durumunuza Göre İzlenecek Yol ve Sık Yapılan Hatalar
- 10. Sonuç ve Değerlendirme
- 11. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Yararlanılan Mevzuat ve Kararlar
1. Veraset ve İntikal Vergisi Nedir ve Kimler Mükelleftir?
Veraset ve intikal vergisi, Türk vatandaşlarına ait mallar ile Türkiye’de bulunan malların ölüm veya karşılıksız kazandırma yoluyla bir kişiden diğerine geçmesi üzerine alınan vergidir. Vergiyi malı iktisap eden kişi öder; veraset yoluyla edinen mirasçı da bağış gibi ivazsız yolla edinen kişi de mükelleftir (VİVK m. 1, m. 5).
KANUN METNİ —
“Türkiye Cumhuriyeti tabiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye’de bulunan malların veraset tarikiyle veya her hangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikali Veraset ve İntikal Vergisine tabidir.”
1.1. Verginin Konusu: Veraset Yoluyla ve İvazsız İntikal
Veraset yoluyla intikal, mirasbırakanın (muris) ölümü veya gaiplik kararı üzerine terekenin mirasçılara geçmesidir. İvazsız intikal ise bağış, hediye, yarışma ve çekiliş ikramiyesi ile şans oyunu kazancı gibi karşılıksız edinimlerdir (VİVK m. 1, m. 2). Halk arasında “miras vergisi” olarak anılan vergi, bu iki intikal türünü birlikte kapsar.
Kapsam iki ölçüte bağlıdır. Türk vatandaşlarına ait mallar bulundukları ülkeden bağımsız olarak vergiye tabidir; Türkiye’de bulunan mallar ise malik vatandaş olmasa da kapsama girer. Murisin yabancı ülkede mal bıraktığı durumlarda yurt dışındaki mirasın Türkiye’de tasfiyesi ayrıca incelenmelidir.
1.2. Mükellef: Malı İktisap Eden Kişi
Veraset ve intikal vergisinin mükellefi, veraset yoluyla veya ivazsız olarak mal iktisap eden kişidir (VİVK m. 5). Her mirasçı, kendi payına isabet eden vergi bakımından ayrı bir mükelleftir; bu nedenle istisna ve tarife de mirasçı bazında uygulanır.
Murisin vergi borçları terekenin borcudur ve matrahtan indirilir. Mirasçıların bu borçlardan hangi ölçüde sorumlu olduğu mirasçının borçlardan sorumluluğu makalesinde ayrıca incelenmiştir.
2. Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi Kaç Ay İçinde Verilir?
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi, ölümün Türkiye’de gerçekleştiği ve mirasçıların Türkiye’de bulunduğu olağan halde ölüm tarihini izleyen 4 ay içinde verilir. Mirasçılar yurt dışında bulunuyorsa süre 6 aydır. Ölüm yurt dışında gerçekleşmişse süre, mirasçıların bulunduğu yere göre 4, 6 veya 8 ay olur (VİVK m. 9).
KANUN METNİ —
“Beyannameler aşağıda yazılı müddetlerde verilir: (...) a) Ölüm Türkiye’de vukubulmuş ise mükelleflerin Türkiye’de bulunmaları halinde ölüm tarihini takibeden dört ay içinde, mükelleflerin yabancı bir memlekette bulunmaları halinde ölüm tarihini takibeden altı ay içinde; (...)”
2.1. Beyan Süresi Tablosu
Dört aylık süre kuralın en yaygın biçimidir, tek biçimi değildir. Süre; ölümün gerçekleştiği yere ve mükelleflerin bulunduğu yere göre 4, 6 veya 8 aya çıkar, gaiplik ve diğer ivazsız intikallerde 1 aya iner.
| İntikal Türü | Ölüm veya Edinim Yeri | Mükelleflerin Bulunduğu Yer | Beyan Süresi |
|---|---|---|---|
| Veraset yoluyla | Türkiye | Türkiye | Ölüm tarihini izleyen 4 ay |
| Veraset yoluyla | Türkiye | Yabancı memleket | Ölüm tarihini izleyen 6 ay |
| Veraset yoluyla | Yabancı memleket | Türkiye | Ölüm tarihini izleyen 6 ay |
| Veraset yoluyla | Yabancı memleket | Murisin bulunduğu memleket | Ölüm tarihini izleyen 4 ay |
| Veraset yoluyla | Yabancı memleket | Murisin bulunduğu memleket dışındaki yabancı ülke | Ölüm tarihini izleyen 8 ay |
| Gaiplik | Geçerli değil | Geçerli değil | Gaiplik kararının ölüm siciline kaydını izleyen 1 ay |
| Diğer ivazsız intikaller | Geçerli değil | Geçerli değil | Malların hukuken iktisap edildiği tarihi izleyen 1 ay |
| Yarışma, çekiliş, şans oyunu | Geçerli değil | Geçerli değil | Müsabakanın yapıldığı günü izleyen ayın 20. günü akşamına kadar |
Sürenin başlangıcı ölüm tarihidir. Mirasçılık belgesinin alındığı veya ölümün öğrenildiği tarih, beyan süresinin başlangıcını değiştirmez.
2.2. İstisna Altında Kalan Mirasta Beyanname Yükümlülüğü
Veraset yoluyla intikalde tereke tutarı kanuni istisna haddinin altında kalsa bile beyanname verilmesi gerekir. Sağlar arası ivazsız intikallerde ise istisna haddinin altında kalan tutarlar için beyanname verilmesi gerekmez.
Önemli: “Vergi çıkmayacak” düşüncesiyle beyanname verilmemesi usulsüzlük cezasına yol açar ve taşınmazlar üzerindeki tasarruf kısıtının devam etmesine neden olur (bkz. Bölüm 8).
2.3. Ret Süresi ile Beyan Süresinin Kesişmesi
TMK m. 606 uyarınca yasal mirasçılar mirası, ölümü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde reddedebilir. Beyan süresi ise ölüm tarihinden işler. Mirasçı ölümden 4 ay sonra haberdar olup mirası süresinde reddederse mirasçılık sıfatını geriye etkili olarak kaybeder; buna rağmen beyanname verilmediği için adına tarhiyat ve ceza ihbarnamesi düzenlenme riski doğar.
Doktrinde, mükellefiyetin doğmadığı bu hallerde vergi tarh edilemeyeceği savunulmaktadır. Ret süresinin işleyişi için mirasın reddi süresi makalesine bakılabilir.
3. Beyanname Süresi Kaçırılırsa Hangi Ek Süre ve Ceza Uygulanır?
Veraset ve intikal vergisinde ek süre, kanuni beyan süresi kaçırıldığında vergi ziyaı cezasından koruyan iki ayrı 15 günlük mühlettir (VUK m. 342). İlk 15 gün kendiliğinden işler; ikinci 15 gün ise vergi dairesi mükellefe tebliğ yaptıktan sonra başlar. Bu tebliğ yapılmadan cezalı tarhiyat yapılamaz.
KANUN METNİ —
“Veraset ve intikal vergisine ilişkin mükellefiyetlerde tahakkuk muamelesi yapılmak için beyanname verme süresinin sonundan başlayarak 15 gün beklenir. Beyanname bu süre içinde verilirse vergi ziyaı olmamış sayılır. Ayrıca mükellefe tebliğ edilmek şartı ile yeniden 15 günlük bir mühlet verilir. Bu hususta da yukarıdaki hüküm cari olur.”
—213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 342
3.1. İki Ek Sürenin İşleyişi
| Aşama | Süre | Başlangıç | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Kanuni beyan süresi | 4, 6, 8 ay veya 1 ay | Ölüm veya iktisap tarihi | Zamanında beyan: ceza yok |
| Birinci ek süre | 15 gün | Kanuni sürenin bitişi | Vergi ziyaı olmamış sayılır |
| İkinci ek süre | 15 gün | Vergi dairesinin tebliği | Vergi ziyaı olmamış sayılır |
| İkinci sürenin sonrası | Geçerli değil | Tebliğ edilen sürenin bitişi | Re'sen cezalı tarhiyat yapılabilir |
Vergi dairesi, kanuni süre bittikten sonra doğrudan işlem tesis edemez; önce ilk 15 günü beklemek zorundadır. İlk 15 günde de beyanname verilmezse mükellefe tebliğ çıkarılarak ikinci 15 günlük mühlet tanınır. Tebliğ edilen süre içinde de beyanname verilmezse cezalı tarhiyatın önü açılır.
Önemli: Birinci ek süre kendiliğinden işler, ikinci ek süre ise ancak tebliğle başlar. Tebligat beklenerek beyanname geciktirildiğinde ceza derecesi yükselir; bu nedenle beyanname ilk 15 gün içinde verilmelidir.
3.2. Usulsüzlük Cezası ve Vergi Ziyaı Cezası
Ek sürelerde verilen beyanname için vergi ziyaı cezası kesilmez; yalnızca usulsüzlük cezası söz konusu olur. Literatürde ilk ek sürede ikinci derece, tebliğ edilen ikinci ek sürede birinci derece usulsüzlük cezası uygulandığı belirtilmektedir.
Ek süreler de geçirilirse vergi dairesi beyan edilmeyen malları tespit ederek re’sen vergi tarh eder ve vergi ziyaı cezası keser. Bu aşamada mükellefiyet, malların idarece tespit edildiği tarihte başlar (VİVK m. 20).
— Danıştay 7. Dairesinin 15.12.2020 tarihli, 2020/3220 E. ve 2020/5122 K. sayılı İlamı
3.3. Tebligatsız Cezalı Tarhiyatın Sonucu
Danıştay 7. Dairesinin birbirini izleyen kararlarında, ikinci 15 günlük mühlet tanınmadan salınan cezalı vergi hukuka aykırı bulunmuştur. Mükellefin beyana davet edilip edilmediği ve ikinci süre verilip verilmediği araştırılmadan verilen kararlar ise eksik inceleme gerekçesiyle bozulmuştur.
Bu nedenle cezalı ihbarname alan mükellef, önce dosyada ikinci süreyi tanıyan bir tebliğ bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir. Tebliğ yoksa bu husus vergi mahkemesinde iptal sebebi olarak ileri sürülür. Dava süresi Bölüm 7'de gösterilmiştir.
4. Veraset ve İntikal Vergisi Oranları ve 2026 İstisna Tutarları Nelerdir?
Veraset ve intikal vergisi tarifesi, matrah büyüdükçe oranı yükselen artan oranlı bir tarifedir (VİVK m. 16). Veraset yoluyla intikallerde oran %1 ile %10, ivazsız intikallerde %10 ile %30 arasındadır. 2026 yılında eş ve çocuklardan her birine isabet eden miras payının 2.907.136 TL’si vergiden istisnadır.
4.1. 2026 Yılı Tarifesi
Matrah dilim tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. 2026 yılı dilimleri, 31.12.2025 tarihli ve 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 57) ile ilan edilmiştir.
| Matrah Dilimi | Veraset Yoluyla İntikal | İvazsız İntikal |
|---|---|---|
| İlk 3.000.000 TL | %1 | %10 |
| Sonraki 7.000.000 TL | %3 | %15 |
| Sonraki 15.000.000 TL | %5 | %20 |
| Sonraki 30.000.000 TL | %7 | %25 |
| 55.000.000 TL'yi Aşan Kısım | %10 | %30 |
4.2. 2026 Yılı İstisna Tutarları
| İstisna | Tutar |
|---|---|
| Füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hissesi | 2.907.136 TL |
| Füruğ bulunmadığında eşe isabet eden miras hissesi | 5.817.845 TL |
| İvazsız intikaller | 66.935 TL |
| Yarışma, çekiliş ve şans oyunu ikramiyeleri | 66.935 TL |
İstisna, mirasçı bazında uygulanır ve her mirasçının payından ayrı ayrı düşülür. Önceki yıllarda açılan miraslarda ilgili yılın tutarları esas alınır.
KANUN METNİ —
“Bir şahsa ana, baba, eş ve çocuklarından (evlatlıktan evlat edinenlere yapılan ivazsız intikaller hariç) ivazsız mal intikali halinde vergi, ivazsız intikallere ilişkin tarifede yer alan oranların yarısı uygulanarak hesaplanır.”
Bu indirimle ana, baba, eş ve çocuklardan gelen bağışlarda oranlar %5, %7,5, %10, %12,5 ve %15 olarak uygulanır. Yarışma, çekiliş ve şans oyunlarında kazanılan ikramiyelerde ise oran %20'dir (VİVK m. 16).
5. Veraset ve İntikal Vergisi Matrahı Nasıl Hesaplanır?
Veraset ve intikal vergisi matrahı, intikal eden malların Vergi Usul Kanunu’na göre bulunan değerinden murisin belgeli borçları ve cenaze giderleri gibi kalemler düşüldükten sonra kalan tutardır (VİVK m. 10, m. 12). Kanuni istisna bu tutardan ayrıca düşülür. Miras yoluyla intikalde değerleme günü mirasın açıldığı gündür (VİVK m. 11).
5.1. Değerleme Ölçüleri
Mallar türlerine göre farklı ölçülerle değerlenir (VİVK m. 10). Ivazsız intikallerde değerleme günü, malların hukuken iktisap edildiği gündür.
| Mal Türü | Değerleme Ölçüsü |
|---|---|
| Gayrimenkul | Ticari işletmeye dahil olsun veya olmasın emlak vergisine esas değer |
| Ticari sermaye | Ölüm tarihinden önceki takvim yılı bilançosuna göre öz sermaye; talep halinde ölüm günü bilançosu |
| Menkul mallar ve gemiler | Rayiç bedel |
| Borsaya kayıtlı hisse senetleri | Ölümden önceki 3 yıl içindeki son işlem değeri |
| Borsaya kayıtlı olmayan hisse senetleri | İtibari değer |
Mirasçı, beyannamede gösterdiği değerlerle ilk tarhiyatı yaptırır; vergi dairesi sonradan Vergi Usul Kanunu’nun servet değerleme ölçülerine göre fark bulursa farkı ikmalen tarh eder. İmar planında kamuya ayrılan kısımlar için Danıştay 7. Dairesi, verginin bu kısımlar düşüldükten sonra kalan bölüm üzerinden hesaplanması gerektiğini kabul etmiştir.
5.2. İndirilecek Borçlar ve Giderler
Veraset yoluyla intikallerde matrahtan şu kalemler indirilir (VİVK m. 12):
- Murisin ihticaca salih vesaikle (belgeye) dayanan borçları ile vergi borçları.
- Cenazenin techiz ve tedfini için yapılan masraflar.
- Yabancı ülkelerdeki mallara ilişkin borçlar ve bu mallar nedeniyle alınan veraset ve intikal vergileri; bunlar tevsik edilmek şartıyla ve ilgili malların beyannamede gösterilen değeri kadar indirilir.
Danıştay 7. Dairesi, murisin belgeye dayanan borçlarının ancak beyannamede gösterilmek şartıyla indirilebileceğini kabul etmiştir. Borç ve masraf belgeleri bu nedenle beyannameyle birlikte hazırlanmalıdır.
Sağ kalan eşin edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan katılma alacağı ise terekenin borcu sayılır. Danıştay 7. Dairesi 2024 yılında, paylaştırmada terekenin borçları ödendikten sonra kalan miktarın matrahı oluşturduğu sonucunu onamıştır. Mirasın paylaşımına ilişkin ayrıntılar için miras paylaşımı makalesine bakılabilir.
5.3. İhtilaflı Borç ve Alacaklar
Murisin sağlığında mahkemeye veya icra dairesine intikal etmiş borç ve alacaklar beyannamede ayrıca gösterilir. Bunlara isabet eden verginin tahsili, dava veya takibin sonucuna kadar en fazla 10 yıl ertelenir; mükellef her 6 ayda bir davanın seyrini vergi dairesine bildirir. Bildirimin aksatılması halinde ertelemenin akıbeti kanunda net değildir.
6. Örnek Olay: Eş ve İki Çocuk Mirasçı Olduğunda Hesaplama
Aşağıdaki olay varsayımsaldır; gerçek kişi veya olayla ilgisi yoktur. Muris 10.02.2026'da Türkiye’de ölmüştür. Mirasçılar eş ve iki çocuktur; hepsi Türkiye’de bulunmaktadır. Mirasçılık belgesine göre eş 1/4, her çocuk 3/8 paya sahiptir.
- Konut (emlak vergisi değeri): 20.000.000 TL
- Banka mevduatı: 5.000.000 TL
- Brüt tereke: 25.000.000 TL
- Belgeli banka kredisi borcu: 800.000 TL
- Cenaze giderleri: 200.000 TL
- Net tereke: 24.000.000 TL
Beyan süresi 10.06.2026'da sona erer. Bu tarihten sonraki ilk 15 gün içinde verilen beyanname için vergi ziyaı doğmaz.
| Kalem | Eş | Her Çocuk |
|---|---|---|
| Pay oranı | 1/4 | 3/8 |
| Pay tutarı | 6.000.000 TL | 9.000.000 TL |
| 2026 istisnası | 2.907.136 TL | 2.907.136 TL |
| Vergi matrahı | 3.092.864 TL | 6.092.864 TL |
| İlk 3.000.000 TL için %1 | 30.000,00 TL | 30.000,00 TL |
| Kalan tutar için %3 | 2.785,92 TL (92.864 TL) | 92.785,92 TL (3.092.864 TL) |
| Ödenecek vergi | 32.785,92 TL | 122.785,92 TL |
| 6 eşit taksitin her biri | 5.464,32 TL | 20.464,32 TL |
Toplam vergi 278.357,76 TL’dir (32.785,92 + 2 × 122.785,92). Konutun satışı planlanıyorsa taşınmaza isabet eden verginin tamamı ödenmeli veya teminat gösterilmelidir (bkz. Bölüm 8).
7. Beyan Edilmeyen Mallarda Tarh Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?
Beyan edilmeyen mallarda tarh zamanaşımı, Danıştay 7. Dairesinin uygulamasına göre idarenin intikali öğrendiği yıl esas alınarak başlatılan beş yıllık süredir (VUK m. 114, VİVK m. 20). Cezalı tarhiyat için ayrıca beyana davet edilmesi ve ikinci 15 günlük mühletin tanınması gerekir (VUK m. 342).
7.1. İki Aşamalı Tarhiyat
Veraset ve intikal vergisinde tarhiyat iki aşamalıdır. İlk tarhiyat, beyan edilen değerler üzerinden beyannamenin verildiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde yapılır ve tahakkuk fişiyle kesinleşir. İkinci aşamada vergi dairesi malları servet değerleme ölçülerine göre yeniden değerler ve bulduğu farkı tarh eder (VİVK m. 10).
İdarenin değerleme sonrası düzenlediği ihbarname mükellefe tebliğ edilir. Vergi mahkemesinde dava açma süresi, bu ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gündür.
7.2. Zamanaşımının Başlangıcı ve Mükellefiyet
Genel kural olarak tarh zamanaşımı, vergi alacağının doğduğu takvim yılını izleyen yılın başından başlayarak beş yıldır (VUK m. 114). Beyan edilmeyen mallarda mükellefiyet ise malların idarece tespit edildiği tarihte başlar.
KANUN METNİ —
“Veraset ve İntikal Vergisi mükellefiyeti: a) Beyanname verildiği takdirde, beyannamede gösterilen mallar için beyanname tarihinde; b) Verilen beyannamede gösterilmiyen mallar ile beyanname verilmiyen hallerde intikal eden malların idarece tesbit olunduğu tarihte; c) Terekenin tahriri, defter tutma veya resmi tasfiye hallerinde mahkemece bu muamelelerin ikmal edildiği tarihte; Başlar.”
Terekenin mahkemece tespit edilmesi, defter tutulması veya resmi tasfiye hallerinde mükellefiyet, mahkemenin işlemi tamamladığı tarihte başlar. Bu hususta tereke tespit davası ve resmi defter tutularak mirasın kabulü makaleleri ayrıntı verir.
Kararın olayı ivazsız intikale ilişkindir; aynı mantık beyan edilmeyen intikallerde de uygulanmaktadır. Bu yaklaşımın sonucu, beyan edilmeyen bir mal için tarh süresinin idarenin bilgisine girdiği yıla kadar fiilen işlememesidir. Tarh zamanaşımı ile tahsil zamanaşımı ise farklı kavramlardır; ayrıntı için vergi borcu zamanaşımı makalesine bakılabilir.
Önemli: Zamanaşımı dolmamış olsa bile VUK m. 342'deki aşamalar tüketilmeden salınan cezalı vergi iptal edilir.
8. Veraset ve İntikal Vergisi Ne Zaman ve Nasıl Ödenir?
Veraset ve intikal vergisi, tahakkuk tarihinden itibaren 3 yıl içinde ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere 6 eşit taksitte ödenen bir vergidir (VİVK m. 19). Taşınmazın devri veya üzerinde ayni hak kurulması için taşınmaza isabet eden verginin tamamı ödenmeli ya da 6183 sayılı Kanun m. 10 kapsamında teminat gösterilmelidir.
8.1. Taksit Düzeni
Vergi tek seferde değil, 6 eşit taksitte ödenir. Taksitler mayıs ve kasım aylarında, tahakkuktan itibaren 3 yıl içinde vadeye gelir (VİVK m. 19). Vadesinde ödenmeyen taksit kamu alacağı olarak kamu alacaklarının cebri tahsili yoluna konu olabilir ve gecikme zammı işler.
8.2. Taşınmaz Devri ve Teminat Kısıtı
Miras kalan taşınmazların mirasçılar adına intikal tescili, verginin tahakkuku beklenmeden yapılabilir. Ancak taşınmaza isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe veya 6183 sayılı Kanun m. 10 kapsamında teminat gösterilmedikçe taşınmazın devir ve ferağı yapılamaz, üzerinde ipotek gibi ayni hak kurulamaz.
Bu kısıt, taksit süresinin dolmasını beklemeden satış yapmak isteyen mirasçıyı doğrudan etkiler. Satış ancak vergi defaten ödenirse veya teminat gösterilirse mümkündür.
9. Durumunuza Göre İzlenecek Yol ve Sık Yapılan Hatalar
9.1. Karar Ağacı
- Ölüm ve mirasçılar Türkiye’deyse: beyanname ölüm tarihini izleyen 4 ay içinde verilir.
- Mirasçı yurt dışındaysa veya ölüm yurt dışında gerçekleşmişse: süre 6 veya 8 ay olabilir; Bölüm 2'deki tabloya bakılır.
- Süre geçmiş ve tebliğ gelmemişse: kanuni sürenin bitiminden sonraki ilk 15 gün içinde beyanname verilir.
- İkinci 15 günlük tebliğ gelmişse: tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde beyanname verilir.
- Tebligat yapılmadan cezalı ihbarname gelmişse: ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır.
- Miras kalan taşınmaz satılacaksa: taşınmaza isabet eden vergi defaten ödenir veya teminat gösterilir.
9.2. Beyan Öncesi Hazırlanacak Belgeler
- Mirasçılık belgesi (hisse oranlarını gösterir).
- Taşınmazlar için emlak vergisi değerini gösteren belgeler.
- Banka hesapları ve menkul mallar için ölüm tarihi itibarıyla rayiç değer belgeleri.
- Murisin şirket payı varsa bilanço ve öz sermaye bilgileri.
- Murisin borç belgeleri ile hastane, bakım ve cenaze giderlerine ait belgeler.
9.3. Sık Yapılan Hatalar ve Sonuçları
- Sürenin mirasçılık belgesinin alınmasına bağlandığını düşünmek: süre ölümden işlediği için ek süre ve ceza riski doğar.
- İstisna altında kalıyor diye beyanname vermemek: usulsüzlük cezası kesilir ve taşınmaz üzerindeki tasarruf kısıtı sürer.
- Borçları belgelemeden veya beyannamede göstermeden bırakmak: borç matrahtan indirilemez ve fazla vergi ödenir.
- Taşınmazı taksit süresi içinde satmaya kalkışmak: vergi tamamen ödenmediği veya teminat gösterilmediği için devir yapılamaz.
- Tebligatsız gelen cezalı ihbarnameye süresinde dava açmamak: iptal imkanı kaybolur ve ihbarname kesinleşir.
10. Sonuç ve Değerlendirme
Veraset ve intikal vergisinde belirleyici olan üç nokta vardır: sürenin ölüm tarihinde başlaması, VUK m. 342 ek sürelerinin kendiliğinden değil tebliğle tamamlanması ve taşınmazlar üzerindeki tasarruf kısıtı. Mirasçıların önce süre türünü belirlemesi, ardından borç ve cenaze belgelerini toplayarak beyannameyi hazırlaması gerekir.
Beyan edilmeyen mallar nedeniyle tarh süresinin uzun süre işlememesi riski de unutulmamalıdır. Vergi dairesinden gelen ihbarnameler, tebliğ tarihi ve ek süre bakımından dikkatle incelenmeli; sürelerin kaçırılmaması için süreç özenle yönetilmelidir.
Muhammet Çoban Hukuk & Danışmanlık
Kurucu Avukat
Bu yazı; güncel mevzuat ve yargı kararları esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
11. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Mirasçılar Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesini Ayrı Ayrı mı Vermelidir?
Mirasçılar beyannameyi ayrı ayrı verebileceği gibi müştereken de verebilir. Müşterek beyannamede her mükellefin ayrı ayrı imza atması gerekir. Beyanname mirasçılar tarafından imzalanabileceği gibi mirasçıların vekili tarafından da imzalanabilir. İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden verilen beyannamede tüm mirasçıların kendi şifreleriyle onay vermesi aranır.
Ölen Kişinin Gelir Vergisi Beyannamesi Veraset Beyannamesinden Ayrı mıdır?
Ölen kişinin gelir vergisi beyannamesi, veraset ve intikal vergisi beyannamesinden ayrı bir beyannamedir. Gelir Vergisi Kanunu m. 92 uyarınca mirasçılar, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde ölüm tarihine kadarki kıst dönem için yıllık gelir vergisi beyannamesini verir ve tahakkuk eden vergiyi beyanname verme süresi içinde öder (VUK m. 112).
Ölen Kişinin Vergi Cezaları ve Gecikme Faizi Mirasçılara Geçer mi?
Ölen kişinin kendi fiilinden doğan vergi cezaları ölümle düşer (VUK m. 372). Gecikme zammı ve gecikme faizi ise ceza niteliğinde olmadığından mirası kabul eden mirasçılardan miras payları oranında talep edilir. Mirası reddeden mirasçıya ölenin vergi ödevleri geçmediği için bu talep ona yöneltilmez (VUK m. 12).
İşletme Sahibinin Ölümü Halinde Vergi Dairesine Ne Bildirilir?
İşletme sahibinin ölümü işi bırakma hükmünde olduğundan ölüm olayının 1 ay içinde vergi dairesine bildirilmesi gerekir; mirası reddetmemiş bir mirasçının bildirimi yeterlidir. Mirasçılar aynı işe aralıksız devam ederse ölüm tarihini izleyen 1 ay içinde yapılan bildirim işe başlama bildirimi sayılır ve mükellefiyet ölüm tarihinden başlar.
Yararlanılan Mevzuat ve Kararlar
Bu makale 28.10.2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
- 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, m. 1, 2, 4, 5, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 19, 20
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, m. 12, 112, 114, 342, 352, 372
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, m. 92
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 495, 499, 606
- 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, m. 10
- Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 57), Resmi Gazete 31.12.2025, 33124 (5. Mükerrer): https://www.alomaliye.com/2025/12/31/veraset-ve-intikal-vergisi-kanunu-genel-tebligi-seri-no-57/
- Danıştay 7. Dairesinin 15.12.2020 tarihli, 2020/3220 E. ve 2020/5122 K. sayılı İlamı
- Danıştay 7. Dairesinin 26.05.2025 tarihli, 2022/3621 E. ve 2025/1923 K. sayılı İlamı
- Danıştay 7. Dairesinin 20.11.2020 tarihli, 2016/13151 E. ve 2020/4796 K. sayılı İlamı
- Danıştay 7. Dairesinin 25.12.2020 tarihli, 2016/6198 E. ve 2020/5273 K. sayılı İlamı
- Danıştay 7. Dairesinin 15.12.2020 tarihli, 2020/3488 E. ve 2020/5123 K. sayılı İlamı
- Danıştay 7. Dairesinin 11.12.2023 tarihli, 2021/2662 E. ve 2023/4761 K. sayılı İlamı
- Danıştay 7. Dairesinin 02.11.2022 tarihli, 2019/1828 E. ve 2022/4215 K. sayılı İlamı
- Danıştay 7. Dairesinin 01.02.2021 tarihli, 2018/4446 E. ve 2021/617 K. sayılı İlamı
- Danıştay 7. Dairesinin 11.12.2023 tarihli, 2021/4178 E. ve 2023/4766 K. sayılı İlamı
- Danıştay 7. Dairesinin 26.11.2024 tarihli, 2022/127 E. ve 2024/4874 K. sayılı İlamı
- Danıştay 7. Dairesinin 27.11.2024 tarihli, 2022/3503 E. ve 2024/4884 K. sayılı İlamı
- Danıştay 7. Dairesinin 27.11.2024 tarihli, 2022/593 E. ve 2024/4885 K. sayılı İlamı
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 29.03.2023 tarihli, 2021/832 E. ve 2023/228 K. sayılı İlamı
